Στη γνωστή, υπέροχα λιτή και, ως της οφειλόταν, βραβευμένη ουγγρική ταινία «Η ψυχή και το σώμα» (2017) της Ιλντικο Ενιέντι, το ζευγάρι των πρωταγωνιστών οδηγείται τελικά στην (σωματική) προσέγγιση μέσω της ταύτισης/ταυτοποίησης των νυχτερινών ονείρων τους, όπου, χωρίς να το γνωρίζουν, μοιράζονται το συμβάν της συνάντησης δύο ελαφιών, θηλυκού και αρσενικού. Η (από μία άποψη) απομαγευτική γλώσσα της επιστήμης, ωστόσο, έρχεται με όχημα το βιβλίο του (παιδο)ψυχίατρου, διδάσκοντος ψυχαναλυτή Αθ. Αλεξανδρίδη να αναδείξει, με τη βοήθεια του νεολογισμού «ψυχόσωμα», ότι «τίποτε δεν χωρίζει» το «σώμα» από την «ψυχή», ότι «σε οντολογικό επίπεδο δεν υπάρχει παρά το βιολογικό σώμα», μέρος του οποίου «προβάλλεται ως χωριστή οντότητα και το αποκαλούμε ψυχή», καθώς είναι αδύνατον στον άνθρωπο «να βιώνει διαρκώς την υπόστασή του με όρους σωματικής περατότητας. Για τον λόγο αυτόν δημιούργησε το θεολογικό και φιλοσοφικό τέχνασμα του δυϊσμού. Χάρη σ’ αυτό μιλά ωσάν το σώμα και η ψυχή να είναι δύο φυσικές οντότητες, ενώ δεν είναι παρά δύο λειτουργικές οντότητες, απαραίτητες για να μπορεί ο άνθρωπος να σκέφτεται ως να είναι αυτός που ελέγχει την υπόστασή του, ως να είναι ευρύτερος, άπειρος, ίσως και αθάνατος έναντι του περιορισμένου και θνητού σώματός του. Το τέχνασμά του το μετατρέπει σε “αληθινό” βίωμα η φαντασία […] το κάνει “αλήθεια” η γλώσσα!», σημειώνεται στον Πρόλογο.
Με αφετηρία, εννοείται, τον S. Freud ο ερευνητής-συγγραφέας στάθμευσε αρχικά στην ψυχοσωματική σχολή του Παρισιού και στη συνέχεια σε αρκετούς ακόμη σημαντικούς επιγόνους, καταλήγοντας να δομήσει το θεωρητικό υλικό του σε κεφάλαια στρεφόμενα γύρω από τον άξονα ενός/μιας ψυχαναλυτή/ψυχαναλύτριας, ακολουθούμενα συνήθως από μια κλινική περίπτωση. Οι εν λόγω «περιπτώσεις»-ψυχαναλυτικές θεραπείες που πραγματοποίησε ο ίδιος ο ερευνητής βοηθούν κάπως το μη ειδικό αναγνωστικό κοινό να εισχωρήσει δειλά δειλά στον, δύσκολο στην κατανόηση, αντίστοιχο επιστημονικό χώρο, εξάπτοντας, πάντως, ταυτόχρονα το ενδιαφέρον σχετικά με το «παιδικό και ενήλικο ψυχόσωμα […] ως καταστάσεις του νου, ως δυνατότητες ύπαρξης του “είναι”, για τον πρόσθετο λόγο ότι “οι ανεπάρκειες του παιδικού ψυχοσώματος είναι αυτές που δίνουν τον “τόνο” της ψυχικής ζωής» γενικότερα. Στο πέμπτο κεφάλαιο, δε, όπου επισημαίνεται ότι «η ιδιοσυστασία ενός οργανισμού περιλαμβάνει περιοχές διαθέσιμες για την έκφραση της ψυχοσωματικής διαταραχής», γίνεται αναφορά και στην αποκαλούμενη ως «τρέλα του σώματος», δηλαδή, τις «σοβαρές δυσαρμονικές διαταραχές που επηρεάζουν πολύ συχνά και ταυτόχρονα πολλούς τομείς (ορμονικό, ανοσοβιολογικό, μεγάλα σπλαχνικά συστήματα) ατόμων που τις περισσότερες φορές δεν παρουσιάζουν καμία εμφανή ψυχική παθολογία (εκτός από μηχανιστική ψυχική λειτουργία και θεμελιώδη κατάθλιψη, οι οποίες, όμως, για πολλούς επαγγελματίες της Υγείας παραμένουν έννοιες άγνωστες, άρα και αδιάγνωστες!)».
Στο μυθιστόρημα «Ανέγγιχτη» του Β. Ραπτόπουλου αναπαρίσταται μυθοπλασμένη μέσω ψευδωνυμιών, πλην τεκμηριωμένη, η σχέση του Ν. Καζαντζάκη με την πρώτη σύζυγό του, Γαλάτεια, μέσα από τα μάτια, και ενίοτε τις τύψεις, της δεύτερης. Ο συγγραφέας, προς έπαινόν του, δεν βασίστηκε μόνον στις επικρίσεις τού «Ανθρωποι και Υπεράνθρωποι» της Γαλάτειας· αξιοποίησε μια πληθώρα πηγών, από τη βιογραφία «Ο Ασυμβίβαστος», γραμμένη από τη δεύτερη σύζυγο, Ελένη, μέχρι τα κριτικά/επιστημονικά άρθρα για το (συμπεριλαμβανόμενο καθ’ ολοκληρίαν στα αναγνωστικώς κεκτημένα) έργο του μεγάλου Κρητικού. Ως αποτέλεσμα των παραπάνω προκύπτει και η αφιέρωση σεβαστού αριθμού σελίδων σε αναφορές/διαμορφωμένες παραθέσεις που εστιάζουν στην «ασθένεια των ασκητών», η οποία ταλαιπωρούσε επί 35 χρόνια (1922-1957/έτος θανάτου του αλλά και έκδοσης του βιβλίου της Γαλάτειας) τον Ν. Καζαντζάκη. Ανάμεσα στα ληφθέντα υπ’ όψιν, τα συμπεράσματα του ψυχιάτρου Πέτρ. Χαρτοκόλλη, ορμώμενα (από) αλλά όχι περιοριζόμενα στην αρχική διάγνωση του W. Stekel (μαθητή και, αρχικά, συνοδοιπόρου του Freud) σχετικά, αφ’ ενός, με την πάλη του Κρητικού εναντίον της σάρκας χάριν του πνεύματος και, αφ’ ετέρου, με τον «ευνουχισμό» του, αρχικά από τον πατέρα του και αργότερα και από την ισχυρή προσωπικότητα της Γαλάτειας. Παραδόξως(;), η δερματική πάθηση που εμφανιζόταν κατά διαστήματα και παραμόρφωνε το πρόσωπο του δημιουργού τού «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται» (όπως και του ομοιοπαθούντος εκεί Μανολιού) δεν αξιώνεται ούτε μια νύξη στο «Ανθρωποι και Υπεράνθρωποι», παρ’ όλο που στις «Επιστολές προς Γαλάτεια» εντοπίζεται (και καταγράφεται σχολαστικά) η ανάδυση του εν λόγω χρόνιου προβλήματος υγείας, για το οποίο, μάλιστα, δεν είχε γίνει εξαρχής σωστή διάγνωση και θεραπεία. Επιπλέον, ο ίδιος ο Ν. Καζαντζάκης περιέλαβε τα πραγματικά περιστατικά της ασθένειάς του στο «Αναφορά στον Γκρέκο», ενώ, όπως πρόσφατα αποκαλύφθηκε, τα είχε ήδη «δανείσει» και στον ήρωα του μυθιστορήματος «Ο Ανήφορος» (1946), εκδοθέντος μόλις το 2022. Εκεί, ο διαγνώσας (ανώνυμος) ψυχαναλυτής λέει και τα ακόλουθα (που θυμίζουν όσα παρατέθηκαν νωρίτερα από το βιβλίο του Αθ. Αλεξανδρίδη): «Μην πηγαίνετε στους γιατρούς· δεν καταλαβαίνουν τίποτα· δεν ξέρουν τι πλαστική δύναμη έχει η ψυχή απάνω στο σώμα».
Η έκδοση του «Ανέγγιχτη» σχολιάστηκε επανειλημμένα από τον ίδιο τον συγγραφέα της, ενώ την υποδέχτηκε πλήθος κριτικών. Καμία εξ αυτών, ωστόσο, δεν επισήμανε την εικαστική επιλογή/ερμηνεία του «αναποδογυρισμένου» εξώφυλλου. Πρόκειται άραγε για υπαινιγμό στις αντισυμβατικότητες της κοινής ζωής του ζεύγους Νίκου και Γαλάτειας (: ελεύθερη συμβίωση, προγαμιαίες ερωτικές σχέσεις(;), γάμος στην εκκλησία του νεκροταφείου και έκτοτε διακοπή(;) των ερωτικών επαφών); Υπονοείται η «ανατροπή» των προσδοκιών της τότε νεόνυμφης ή, μήπως, η «επιχειρούμενη» από τον Β. Ραπτόπουλο ανασκευή/ελάφρυνση των κατηγοριών, μέσω του συγκεντρωμένου ποικίλου πραγματολογικού υλικού και η συνεπακόλουθη αποκατάσταση του βασανισμένου ψυχοσωματικά συγγραφέα;
Και ο τίτλος; Η σαφώς επιτευχθείσα εδώ αντήχηση της έλλειψης σωματικής/ερωτικής επαφής κλείνει και την ψυχική επαφή στο ίδιο κενό· άλλωστε, η επ-αφή είναι άγγιγμα. Από την άλλη, ως προς την Τέχνη καθεαυτήν, δεν θα μπορούσε ο τίτλος να συσχετιστεί με τον στίχο από το «Μήτηρ Θεού» του (αδερφικού κάποτε φίλου του Ν. Καζαντζάκη) Αγγελου Σικελιανού (Χριστόφορου Εμμανουηλίδη στο «Ανέγγιχτη»): «Μα κείνη ήταν ανέγγιχτη κι αζύγωτη ως η Μούσα!»; Τι υπήρξε η Γαλάτεια για τον Ν. Καζαντζάκη; Πώς ήταν καμωμένο το βάθρο που της είχε στήσει μέσα στις Επιστολές του;
