Ηχηρή ανησυχία για τις δομές παιδικής προστασίας

Και ξαφνικά η βαλβίδα στο καπάκι της χύτρας χαλάρωσε και οι κοινωνικοί λειτουργοί, που αποτελούν βασικό κρίκο στην αλυσίδα του συστήματος κοινωνικής προστασίας, άρχισαν να εκθέτουν τη σκοτεινή πλευρά της ιδρυματικής πραγματικότητας. Κι όλα αυτά στην εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ημερίδα που διοργάνωσε το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΕΚΚΑ) με θέμα «Aναδοχή-τεκνοθεσία. Κοινωνικά ζητήματα. Προκλήσεις και αναγκαίες μεταρρυθμίσεις».

Η επιτυχία της ημερίδας έγκειται στο ότι ξέφυγε από έναν καταγραφικό χαρακτήρα ρυθμίσεων και διατάξεων και απελευθέρωσε την έκφραση όλων όσοι επιφορτίζονται με τον εθνικό στόχο της αποϊδρυματοποίησης, την ενίσχυση των εναλλακτικών μορφών φροντίδας ανηλίκων, την αναδοχή, την τεκνοθεσία, την ημιαυτόνομη ή αυτόνομη διαβίωση και την ενίσχυση των δομών και των υπηρεσιών.

Το έναυσμα έδωσε η Τριανταφυλλιά Αθανασίου, πρόεδρος του Συνδέσμου Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδας, εστιάζοντας στις τραγικές ελλείψεις που παρουσιάζει το σύστημα σε επίπεδο δήμων, περιφερειών και κατ’ επέκταση υπουργείου Εσωτερικών.

Σταθερό προσωπικό

«Πολλές φορές οι ΟΤΑ δεν αναγνωρίζουν την αρμοδιότητα που έχουν οι κοινωνικές τους υπηρεσίες στη φροντίδα της οικογένειας και των παιδιών. Ας βοηθήσει η πολιτική ηγεσία (του υπουργείου Οικογένειας και Κοινωνικής Συνοχής) για να καταλάβει το υπουργείο Εσωτερικών ότι πρέπει να στελεχώσει τις υπηρεσίες οικογένειας και παιδιού σε κάθε δήμο, με σταθερό προσωπικό κι όχι με συμβασιούχους μέσω προγραμμάτων. Δεν μπορεί άλλο η κοινωνική πρόνοια και προστασία να αντιμετωπίζεται αποσπασματικά με προγράμματα. Δεν γίνεται.

»Αλλά και στις περιφέρειες, από τις 216 οργανικές θέσεις, μόνο οι 115 έχουν καλυφθεί. Αρα το σύστημα λειτουργεί στο μισό. Είμαστε σε οριακό σημείο. Πρέπει να σταματήσουμε τη ροή των παιδιών προς τις ιδρυματικές δομές. Η παραμονή ενός παιδιού έστω και για μία ημέρα στο ίδρυμα είναι κακοποιητική δευτερογενώς. Ας νομοθετηθεί επιτέλους ενιαίο σύστημα παιδικής προστασίας υπό έναν συντονιστικό φορέα. Κι αυτός ο φορέας ας είναι καινούργιο υπουργείο Οικογένειας και Κοινωνικής Συνοχής που, όμως, πρέπει να ξεκινήσει από το Α, δηλαδή από την πρόληψη» είπε η πρόεδρος των κοινωνικών λειτουργών.

«Εχουμε στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι μετά την αναδοχή τα παιδιά επιστρέφουν στην οικογένεια;» ρώτησε κοινωνική λειτουργός, για να δώσει η ίδια την απάντηση που δεν έλαβε από τη γ.γ του υπουργείου Οικογένειας και Κοινωνικής Συνοχής. «Τα περισσότερα παιδιά μπαίνουν στα ιδρύματα και παραμένουν εκεί. Ιδού η εμπειρία μου από την Εύβοια, από τις 24 αναδοχές που έκανα από το 2019 μέχρι το 2024, περίπου 35 παιδιά, συμπεριλαμβάνω και τα αδέλφια, κανένα από αυτά δεν επέστρεψε στο οικογενειακό του περιβάλλον και διαφαινόταν από την αρχή ότι οι πιθανότητες ήταν λίγες. Και ξέρετε γιατί; To είπε και η βοηθός Συνηγόρου του Πολίτη για το Παιδί: Διότι δεν υπάρχουν δομές στήριξης για τη βιολογική οικογένεια». Μάλιστα η ίδια κατήγγειλε δημόσια ότι ακόμη και σήμερα υπάρχουν «αόρατα» παιδιά τα οποία οι δομές δεν τα γράφουν στο μητρώο γιατί δεν υπάρχει ο μηχανισμός!

Διοικητικά καθήκοντα

«Κλείνουμε τα ιδρύματα χωρίς να υπάρχουν εναλλακτικές μορφές φροντίδας για τους γονείς. Υπάρχει μέρα που δέχομαι 5, 6 τηλέφωνα για εισαγωγή από άλλες περιοχές της χώρας στο μεγάλο Ιδρυμα της Βούλας. Αραγε γιατί δεν δημιουργούμε μικρές δομές στους τόπους κατοικίας, ώστε και τα παιδιά να μην ξεκόβονται και οι γονείς να βοηθιούνται. Κι έπειτα δεν μπορούν όλα τα παιδιά να βαφτίζονται αυτιστικά ή ανάπηρα για να εισαχθούν στη μεγάλη δομή» υποστήριξε με έμφαση η κ. Δεμηρούδη, κοινωνική λειτουργός στο Παίδων Αποκατάστασης Αναπήρων της Βούλας.

«Εκτός από τα προγράμματα έχουμε ένα πλήθος διοικητικών καθηκόντων που αφορούν πάλι το υπουργείο. Πρέπει να πηγαίνουμε και στα δικαστήρια κάθε τόσο. Ακούμε συνεχώς για πλατφόρμες, καινούργια πρωτόκολλα, χωρίς να γνωρίζει το υπουργείο ποιες είναι οι αρμοδιότητές μας. Ή πρέπει να γίνουν προσλήψεις ή να μας μεταφέρετε στην αρμοδιότητά σας και να μην είμαστε στις περιφέρειες. Δεν μπορούμε να είμαστε τμήματα των γιατρών και να τρέχουμε στη δημόσια υγεία και στα στα νοσοκομεία για να δούμε αν υπάρχει μηνιγγίτιδα, φυματίωση κ.λπ.» παρενέβη από τους συμμετέχοντες η κ. Δεδούση, επίσης κοινωνικός λειτουργός, προκαλώντας την αμηχανία του προεδρεύοντος συντονιστή της συζήτησης, Γ. Λιβανού, αλλά και την ενόχληση της γενικής γραμματέως Δημογραφικής και Στεγαστικής Πολιτικής, Μαρίνας Στέφου, για την τροπή που έπαιρνε η συζήτηση.

Αποϊδρυματοποίηση

«Πώς θα επιφορτιστούμε με επιπλέον αρμοδιότητες όταν δεν υπάρχει προσωπικό; Πρέπει να γίνουν προσλήψεις» πρόσθεσε και η Ελ. Κοντάκου, ψυχολόγος στο κέντρο κοινότητας του Δήμου Χαλανδρίου, αποσπώντας χειροκροτήματα από το ακροατήριο. «Είστε εκτός θέματος» παρενέβη ο κ. Λιβανός, χωρίς ωστόσο να μπορέσει να χαμηλώσει την ένταση η οποία ξανανέβηκε όταν ετέθη προς συζήτηση η ανάπτυξη των παιδιών σε ΛΟΑΤΚΙ οικογένειες, αναγκάζοντας μάλιστα την πρόεδρο του ΕΚΚΑ, Αρτ. Δεδούλη, να παρέμβει επαναφέροντας τον διάλογο σε πολιτισμένο επίπεδο.

Κρίμα, πολύ κρίμα που απουσίαζε στο Βελιγράδι η αρμόδια υπουργός Σοφία Ζαχαράκη και περιορίστηκε σε έναν σύντομο χαιρετισμό.

Αν ήταν εκεί θα άκουγε από τους πρωταγωνιστές ότι για να γίνει πράξη η αποϊδρυματοποίηση των 1.265 παιδιών που είναι σήμερα εγκλωβισμένα σε μονάδες ανηλίκων πρέπει πριν και πάνω από όλα να υποστηριχθούν αυτοί που είναι δίπλα τους, που τα στηρίζουν, τα νοιάζονται, ακούν τα όνειρα, τις σκέψεις τους και τα φροντίζουν.

Αν ήταν εκεί, θα έπρεπε να απαντήσει ευθέως για την πλήρη αποτυχία της επαγγελματικής αναδοχής για τα 110 παιδιά που παραμένουν στα αζήτητα. Και θα άκουγε ξανά τον ερευνητή του ΕΚΚΕ, Ν. Σαρρή, να διαπιστώνει ότι το μεγαλύτερο μέρος των δομών «δεν διαθέτει και δεν εφαρμόζει πρόγραμμα πρόληψης και αποφυγής του χωρισμού της οικογένειας».

Εάν ήταν εκεί θα πειθόταν ότι ο στόχος «μηδέν παιδιά σε ιδρύματα μέχρι το 2030» είναι χρέος και των άλλων υπουργείων, κυρίως της Ν. Κεραμέως και του Μ. Χρυσοχοΐδη. Διότι οι υπηρεσίες πρόληψης της κακοποιητικής ή βασανισμένης οικογένειας στην οποία εκτρέφεται και η βία είναι και δικό τους πρόβλημα.