H είδηση ήρθε σαν κεραυνός στον καλλιτεχνικό χώρο, ο Δημήτρης Παπαϊωάννου εγκαταλείπει τη σκηνή, όπως δήλωσε στον Δημήτρη Παπανικολάου, καθηγητή της Οξφόρδης, σε συνέντευξή του για το περιοδικό Dust, την οποία αναδημοσίευσε η Lifo. «Είμαι 60 χρόνων πλέον. Ηδη κάθε μου παράσταση σημαίνει τεράστιο σωματικό πόνο. Νομίζω αυτή η περιοδεία μου με το «ΙΝΚ» θα είναι η τελευταία μου φορά στη σκηνή», είπε, τη στιγμή που η επιστροφή του στην Αθήνα στο Μέγαρο Μουσικής, τον Απρίλιο, με αυτό το έργο, ίσως το πιο αυτοβιογραφικό του, «πολύ σκοτεινό», που δημιουργήθηκε σε μια «φωτεινή και γεμάτη αγάπη» περίοδο της ζωής του, σημειώνει απανωτά sold out.
Σίγουρα παραμένει πρωταγωνιστής με πολλούς τρόπους, καθώς το 26ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, αρχές Μαρτίου, κάνει spotlight στον διεθνή Ελληνα περφόρμερ, χορογράφο, εικαστικό, σκηνοθέτη, που αποθεώνεται από κοινό και κριτικούς σε όλο τον κόσμο και για περισσότερο από 30 χρόνια με διαφορετικές μορφές έκφρασης επαναπροσδιορίζει τα όρια της αναπαράστασης, της αλληγορικής δύναμης των εικόνων και της επικοινωνίας του καλλιτεχνικού έργου με τον θεατή.
Ο Δημήτρης Παπαϊωάννου δίνει ξανά το ιδιαίτερο στίγμα του υπογράφοντας την αφίσα του 26ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, με ένα σχέδιο για τη δύναμη του φιλιού και την ομορφιά του έρωτα – δύο αντρικές φιγούρες ενώνονται εξαφανίζοντας διαχωριστικές γραμμές και περιορισμούς. Στη Θεσσαλονίκη θα παρουσιαστούν οι μικρού μήκους ταινίες του Nowhere και Primal Matter και η βιντεο-εγκατάστασή του με τίτλο Inside.
Το αφιέρωμα περιλαμβάνει επίσης το ντοκιμαντέρ της Εύας Στεφανή σε παραγωγή Onassis Culture, καθώς η σκηνοθέτις ακολουθεί την περιοδεία του έργου του «Εγκάρσιος Προσανατολισμός» στις ευρωπαϊκές σκηνές – έκανε ελληνική πρεμιέρα τον Δεκέμβριο του 2021 και ταξίδεψε σε 3 ηπείρους, 20 χώρες, 31 πόλεις και το είδαν περισσότεροι από 80.000 θεατές.
Ο Δημήτρης Παπαϊωάννου είναι ένα φαινόμενο. Και πρωτοποριακός και αντεργκράουντ και προσωπικός και συλλογικός και εθνικός και διεθνής. Κάθε νέα του παραγωγή είναι και ένα πολυαναμενόμενο γεγονός, μια ξεχωριστή εμπειρία. Ασφαλώς μάγεψε την υφήλιο με την τελετή έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων στην Αθήνα το 2004 και μας γέμισε περηφάνια. Απορείς με την ικανότητά του να κάνει τις πιο σύνθετες, δύσκολες κινήσεις να μοιάζουν απλές.
Σίγουρα απενοχοποίησε το γυμνό σώμα στη σκηνή και ως «ανοιχτά γκέι» υπερασπίζεται την ταυτότητά του και πολεμάει την ομοφοβία. «Ο Παπαϊωάννου είναι χωρίς αμφιβολία ένας από τους τέσσερις πιο σημαντικούς χορογράφους στον κόσμο», έγραφε η εφημερίδα Le Figaro το 2021, ενώ το κορεατικό auditorium.kr τον χαρακτήρισε «Μιχαήλ Αγγελο της εποχής μας».
Φαντασία, εφευρετικότητα, αισθητική, ομορφιά, ακρίβεια, λιτότητα, ένταση, παιχνίδι, μύθοι, συμβολισμοί συνθέτουν το προσωπικό του λεξιλόγιο και οι ρίζες του στις εικαστικές τέχνες προσδίδουν μια ισχυρή οπτική αίσθηση. Εικόνες, κίνηση, ήχοι εντυπώνονται. Με ένταση εκφράζει καταστάσεις: όνειρο, πάθος, έρωτας, φθόνος, φιλία, εξουσία, δύναμη, εκδίκηση, ελευθερία. Η διαρκής αναζήτηση, ο αγώνας να ανακαλύψει ο άνθρωπος τη δική του αλήθεια προς το φως, να ενωθεί με το Σύμπαν. Τα σώματα ισορροπούν και διασπώνται, μετατρέπονται σε πεδία μάχης στη σκηνή, αλληλεπιδρούν με πρώτες ύλες, μετασχηματίζονται, γίνονται οπτικές ψευδαισθήσεις.
Ο ίδιος μνημονεύει συχνά τη μαθητεία του κοντά στον Γιάννη Τσαρούχη πριν σπουδάσει στην ΑΣΚΤ. Αρχικά, κέρδισε αναγνώριση ως ζωγράφος και κομίστας, ενώ το 1986 ίδρυσε την Ομάδα Εδάφους και οι πρώτες παραγωγές ήταν υβρίδια σωματικού θεάτρου, πειραματικού χορού και περφόρμανς. Μετά τις τελετές έναρξης και λήξης των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας, που τον έκαναν ευρύτερα γνωστό, το νέο του ξεκίνημα το 2006, με το έργο «2», αγκαλιάστηκε και τον ώθησε σε πειράματα μεγάλης κλίμακας: «Πουθενά» (2009) για τα εγκαίνια του ανακαινισμένου Εθνικού Θεάτρου, «Μέσα» (2011), για το θέατρο «Παλλάς».
Το 2012, δημιούργησε την «Πρώτη Υλη» για το Φεστιβάλ Αθηνών, που τον έφερε ξανά επί σκηνής ύστερα από δεκαετή αποχή, ενώ το «Still Life» ήταν το πρώτο του έργο που περιόδευσε σε Ευρώπη, Λατινική Αμερική, Ασία και Αυστραλία. Το 2015 ανέλαβε την τελετή έναρξης στους Πρώτους Ευρωπαϊκούς Αγώνες στο Μπακού, ενώ το 2017 ήρθε «Ο Μεγάλος Δαμαστής», το πρώτο του διεθνές εγχείρημα με 10 συμπαραγωγούς περιλαμβανομένου και του Φεστιβάλ της Αβινιόν.
Το 2018 ήταν ο πρώτος δημιουργός νέου έργου («Since She») για το Χοροθέατρο Πίνα Μπάους του Βούπερταλ. Στη διάρκεια της καραντίνας εμπνεύστηκε το «INK», ενώ το τελευταίο του έργο «Εγκάρσιος Προσανατολισμός» έκανε παγκόσμια πρεμιέρα τον Ιούνιο του 2021 στην Biennale de la Danse de Lyon στη Γαλλία.
«Εκτιμώ την ομορφιά της ζωής από την οπτική του ζωγράφου και αντιλαμβάνομαι τις αισθήσεις μέσα από την οπτική κάποιου που αισθάνεται βαθιά μέσα από το άγγιγμα. Ετσι συνδέομαι εγώ με τη ζωή. Δεν το βλέπω ως βάρος, το θεωρώ ευλογία», λέει ο ίδιος στην πρόσφατη συνέντευξή του. «Μέρος της ευτυχίας μου όταν συναντάω την ομορφιά της ζωής είναι να μπορώ να την κοιτάξω και να την αποκωδικοποιήσω με τα μάτια ενός ζωγράφου».
Γιατί τον επιλέξαμε
Στα 60 του χρόνια ο διεθνής καλλιτέχνης δηλώνει ότι αποσύρεται από τη σκηνή -ως περφόρμερ-, ενώ το αυτοβιογραφικό του «INK» γίνεται sold out στο Μέγαρο Μουσικής της Αθήνας και το 26ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης τού ετοιμάζει αφιέρωμα.
