Το συνταγματικό δικαστήριο της Αλβανίας θα αποφανθεί εάν η συμφωνία της κυβέρνησης της γείτονος με τoν ακροδεξιό συνασπισμό της Ιταλίας παραβιάζει το Σύνταγμα, καθώς επιτρέπει τη δημιουργία κέντρων κράτησης μεταναστών σε αλβανικό έδαφος.
Η συμφωνία, η οποία ανακοινώθηκε τον Νοέμβριο προκαλώντας αντιδράσεις από κόμματα και από ομάδες ανθρωπίνων δικαιωμάτων, προβλέπει ότι το κράτος – μέλος που δεν είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα μπορεί να φιλοξενεί αρχικά περίπου 3.000 άτομα αλλά τελικά να επεξεργάζεται έως και 36.000 υποθέσεις ετησίως. Σύμφωνα με τη συμφωνία, που δεν φαίνεται πάντως να ενοχλεί την Ε.Ε., στην Αλβανία θα σταλούν διασωθέντες από ιταλικές βάρκες. Οι ανήλικοι, οι έγκυες γυναίκες και τα ευάλωτα άτομα θα μεταφέρονταν στην Ιταλία.
Η ακροδεξιά Ιταλίδα πρωθυπουργός έχει ισχυριστεί ότι πρόκειται για απαραίτητο σχέδιο, προκειμένου να μειωθούν οι αφίξεις μέσω θαλάσσης στην Ιταλία, οι οποίες αυξήθηκαν κατά 50% πέρυσι από σχεδόν 104.000 το 2022 σε σχεδόν 156.000. Σε αντάλλαγμα για την υποστήριξη του πρωθυπουργού Έντι Ράμα στο μεταναστευτικό, η Μελόνι δήλωσε ότι θα κάνει ό,τι περνάει από το χέρι της για να υποστηρίξει την είσοδο της Αλβανίας στην ΕΕ.
Το συνταγματικό δικαστήριο της Αλβανίας όμως μπλόκαρε την επικύρωση της νομοθεσίας τον Δεκέμβριο. Σήμερα αναμένεται η δημόσια ακρόαση στην πρώτη συνεδρίαση αλλά η ετυμηγορία ενδέχεται να αναβληθεί. Στους δικαστές δόθηκε προθεσμία τριών μηνών για να αποφασίσουν.
Οι επικριτές λένε ότι η συμφωνία έχει αρκετά νομικά ζητήματα. Για να ασκήσει η Ιταλία δικαιοδοσία στην Αλβανία, τα Τίρανα θα πρέπει ουσιαστικά να παραχωρήσουν ένα μέρος της επικράτειάς τους στη Ρώμη. Κατά τη διάρκεια σειράς συναντήσεων στο ιταλικό κοινοβούλιο μεταξύ εμπειρογνωμόνων σε θέματα μετανάστευσης και βουλευτών, ορισμένοι μελετητές επεσήμαναν πώς είναι πρακτικά αδύνατο να διασφαλιστεί το ίδιο επίπεδο δικαιωμάτων ασύλου σε μια ξένη χώρα.
Οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα δήλωσαν ότι η συμφωνία προχωρά «ένα βήμα παραπέρα» από προηγούμενες συμφωνίες μεταξύ χωρών της Ε.Ε. και τρίτων χωρών, όπως η Τουρκία, η Λιβύη και η Τυνησία. «Ο στόχος δεν είναι πλέον μόνο να αποθαρρύνουμε τις αναχωρήσεις, αλλά να αποτρέψουμε ενεργά τους ανθρώπους που διαφεύγουν και όσους διασώζονται στη θάλασσα από το να αποκτήσουν ασφαλή και γρήγορη πρόσβαση στο ευρωπαϊκό έδαφος», ανέφεραν σε ανακοίνωσή τους.
Ο Ιταλός υπουργός Εξωτερικών, Αντόνιο Ταγιάνι, αρνήθηκε τις κατηγορίες υποστηρίζοντας το εξής: «Δεν υπάρχει ανάθεση της επεξεργασίας των αιτήσεων ασύλου σε τρίτη χώρα και δεν υπάρχει καμία παρέκκλιση από τα διεθνώς κατοχυρωμένα δικαιώματα, τα οποία επιβεβαιώνονται ρητά πολλές φορές στο πρωτόκολλο».
Η Ρώμη υποστήριξε επίσης ότι η συμφωνία θα μπορούσε να επαναληφθεί και σε άλλα μέρη της Ευρώπης.
Η Επίτροπος του Συμβουλίου της Ευρώπης για τα ανθρώπινα δικαιώματα προειδοποίησε ότι θα μπορούσε να δημιουργήσει επικίνδυνο προηγούμενο. «Η μετατόπιση της ευθύνης πέρα από τα σύνορα από ορισμένα κράτη δίνει κίνητρο και σε άλλα να κάνουν το ίδιο, γεγονός που ενέχει τον κίνδυνο να δημιουργηθεί ένα φαινόμενο ντόμινο που θα μπορούσε να υπονομεύσει το ευρωπαϊκό και παγκόσμιο σύστημα διεθνούς προστασίας» έκρινε πρόσφατα κρούωντας τον κώδωνα του κινδύνου για την ανθρωπότητα.
«Το μνημόνιο κατανόησης (MoU) μεταξύ της Ιταλίας και της Αλβανίας εγείρει αρκετές ανησυχίες για τα ανθρώπινα δικαιώματα και προστίθεται στην ανησυχητική ευρωπαϊκή τάση προς την εξωτερίκευση των αρμοδιοτήτων ασύλου”, δήλωσε ο Mijatović. “Είναι ενδεικτικό μιας ευρύτερης προσπάθειας των κρατών μελών του Συμβουλίου της Ευρώπης να επιδιώξουν διάφορα μοντέλα εξωτερικοποίησης του ασύλου ως πιθανή “γρήγορη λύση” στις πολύπλοκες προκλήσεις που θέτει η άφιξη προσφύγων, αιτούντων άσυλο και μεταναστών”.
