«Γαλάζια» έφοδος σε θέσεις διευθυντών

Για τη θρησκεία τελώνης είναι ο αμαρτωλός που έχει μετανοήσει. Για την… κοσμική τάξη και το κράτος είναι ο επικεφαλής του τελωνείου. Η κατάσταση στον χώρο των τελωνείων έχει και υποψήφιους «αμαρτωλούς» που υφίστανται τις συνέπειες μιας καταδίκης πριν αυτή αποδειχτεί στο δικαστήριο, αλλά και τελώνες που δεν αναδεικνύονται με την κανονική διαδικασία των κρίσεων επειδή αυτές αναβάλλονται, ώστε το θέμα να διευθετείται «ατύπως» με την «προσωρινή» τοποθέτηση «γαλάζιων παιδιών». Εχει επίσης κάτι πολύ κοινότοπο και διαδεδομένο σε ολόκληρο τον δημόσιο τομέα: έλλειψη προσωπικού ακόμη και σε υπηρεσίες αιχμής με μεγάλο οικονομικό αντικείμενο –όπως τα τελωνεία.

Τα τελωνεία είναι από τις αρχαιότερες υπηρεσίες του ελληνικού κράτους και το οικονομικό αντικείμενό τους είναι πολύ σημαντικό. Σύμφωνα με κάποιες εκτιμήσεις, η αναλογία των εσόδων των τελωνείων προς τα έσοδα του φορολογικού μηχανισμού είναι 3,5 προς 6,5 –καθόλου ευκαταφρόνητο…

Λίγοι υπάλληλοι, πολλά αντικείμενα

Οσον αφορά τους τελωνειακούς υπαλλήλους, υπάρχουν μερικές ιδιαιτερότητες σε σχέση με τους εφοριακούς υπαλλήλους. Είναι οι μοναδικοί πολιτικοί και ένστολοι ταυτόχρονα υπάλληλοι με δύο αντίστοιχες ταυτότητες. Αυτό απορρέει από τη λίστα των αντικειμένων εργασίας η οποία είναι μακρά: ΦΠΑ εισαγομένων, δασμοί και φόροι επί εισαγωγών, Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης (πετρελαιοειδή, οινοπνευματώδη, καπνικά προϊόντα), τέλη ταξινόμησης, αλλά και δίωξη λαθρεμπορίου και συνδρομή στο έργο της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας.

Επιπρόσθετα αξιόλογο ποσοστό του προσωπικού «διαφεύγει» με αποσπάσεις σε υπουργικά και βουλευτικά γραφεία, γραφεία εισαγγελέων διαφθοράς και ξεπλύματος «μαύρου» χρήματος. Πώς αναπληρώνονται οι ελλείψεις; Με μετατάξεις από νοσοκομεία, Διευθύνσεις μεταναστών, άλλα υπουργεία (υπουργείο Παιδείας).

Ολα αυτά σε μια υπηρεσία με τόσα πολλά, διαφορετικά και απαιτητικά και τόσο προσοδοφόρα για τα δημόσια έσοδα αντικείμενα. Οπως καταγγέλλει χαρακτηριστικά η Ομοσπονδία Τελωνειακών Υπαλλήλων Ελλάδος (ΟΤΥΕ) σε πρόσφατη ανακοίνωσή της (12.1.2023), «η ΑΑΔΕ συνεχίζει να απαιτεί την επίτευξη διαρκώς υψηλότερων στόχων με λιγότερο προσωπικό, με περισσότερα αντικείμενα και με πολλαπλάσιο βαθμό ευθύνης, αξιοποιώντας διασπαστικές πρακτικές για να αποδυναμώσει τη συνοχή και την ενότητα».

Δεδομένων των πάγιων κυβερνητικών πρακτικών όσον αφορά την (υπο)στελέχωση των δημόσιων υπηρεσιών, ακόμη και των πλέον σημαντικών, και την υποκατάστασή τους μέσω αναθέσεων σε ιδιώτες το ερώτημα είναι: Γιατί δεν συμβαίνει το ίδιο και με τα τελωνεία; Η απάντηση είναι απλή: Διότι η Κομισιόν δεν το επιτρέπει. Ετσι, τα τελωνεία έχουν το… προνόμιο να επιβιώνουν με έλλειψη προσωπικού και χωρίς τη «συνδρομή» των ιδιωτών.

Αρθρο 159 για «αμαρτωλούς»

Το γεγονός ότι τα αντικείμενα είναι πολλά και τόσο ευεργετικά για τα δημόσια έσοδα μπορεί να μην κινητοποιεί το ενδιαφέρον του υπουργείου Οικονομικών για την καλή στελέχωση της εταιρείας, κινητοποίησε όμως το ενδιαφέρον του νομοθέτη για την προληπτική πάταξη των «διεφθαρμένων». Προφανώς, όπως σε κάθε υπηρεσία του Δημοσίου με οικονομικό αντικείμενο, έτσι κι εδώ υπάρχουν διεφθαρμένοι. Αυτοί/ές όμως θα έπρεπε να εντοπίζονται από κατάλληλους και αποτελεσματικούς ελεγκτικούς μηχανισμούς.

Ωστόσο οι ελεγκτικοί μηχανισμοί σε όλη την έκταση των υπηρεσιών τής ΑΑΔΕ έχουν αποδιαρθρωθεί. Αντ’ αυτών, με το άρθρο 159 του νόμου 2960/2001 η διαφθορά πατάσσεται… προληπτικά: αν δεχτείς κατηγορία για διαφθορά, ακόμη και αν είναι κακόβουλη και καταπέσει στα δικαστήρια, τίθεσαι σε διαθεσιμότητα και παίρνεις το ¼ του μισθού μέχρι να τελεσιδικήσει η υπόθεση (συνήθως μετά από πάρα πολλά χρόνια). Υπήρξε υπόθεση που τελωνειακός πέθανε ατιμασμένος και πάμφτωχος αναμένοντας την απόφαση της δικαίωσής του, η οποία ήρθε μετά θάνατον…

Η ΟΤΥΕ ζητεί την κατάργηση του συγκεκριμένου άρθρου

Ολα τα προηγούμενα δεν σημαίνουν ότι δεν επιδεικνύεται κανένα ενδιαφέρον για την υπηρεσία. Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον λοιπόν επιδεικνύεται στο ζήτημα της ανάδειξης διευθυντών. Πώς; Με την αναβολή των κρίσεων πέρα από τα προβλεπόμενα χρονικά όρια. Πώς λύνεται; Με τους γνωστούς πλάγιους τρόπους. Ενα καλό παράδειγμα μας δίνει το Τελωνείο Πειραιά, όπου με εξαιρετικά δεξιοτεχνικό τρόπο ένας απλός υπάλληλός αναδείχτηκε σε διευθυντή ενώ η προκήρυξη της θέσης εκκρεμεί επί μακρά σειρά ετών.

Εκεί η Ι.Χ. (δεν αναφέρουμε πλήρη ονόματα γιατί μας ενδιαφέρει η «τεχνική» με την οποία υλοποιούνται τέτοιες «πλάγιες» τακτικές), από τις χρονικά παλαιότερες διευθύντριες, συμμετείχε και στην επιτροπή κρίσεων μερικών τμηματαρχών το 2022, οπότε τον Απρίλιο του 2022 ορίστηκε τμηματάρχης ο απλός υπάλληλος Η.Λ. Η Ι.Χ. θα έβγαινε υποχρεωτικά στη σύνταξη τον Δεκέμβριο του 2023 όντας 68 ετών παρά μία μέρα. Ο ορισμένος υποδιευθυντής έγινε διευθυντής σε άλλη υπηρεσία και αποχώρησε. Η Ι.Χ. όρισε υποδιευθυντή τον Η.Λ., αφού πρώτα ο προηγούμενος είχε παραιτηθεί από το Υπηρεσιακό Συμβούλιο στο οποίο είχε εκλεγεί με την παράταξη της ΔΑΚΕ (Ν.Δ.) χρόνια συνδικαλιζόμενος.

Kατ’ ανάθεση

Ο Υπαλληλικός Κώδικας λέει ότι ως αναπληρωτές ορίζονται οι παλαιότεροι προϊστάμενοι ή υπάλληλοι, εκτός αν ο διευθυντής αποφασίσει διαφορετικά. Ο Η.Λ. σίγουρα δεν ήταν ο παλαιότερος. Υπήρχε προϊσταμένη περίπου 9 χρόνια. Οπότε, καθώς συνταξιοδοτήθηκε η Ι.Χ., ο ασκών χρέη υποδιευθυντή ασκεί πλέον χρέη διευθυντή στο μεγαλύτερο Τελωνείο του Πειραιά και ίσως της χώρας. Μέσα σε 20 μήνες από απλός υπάλληλος, διευθυντής –και η θέση δεν έχει προκηρυχθεί ακόμα.

Σύμφωνα με πληροφορίες, οι θέσεις τμηματαρχών σε επιτελικές υπηρεσίες έχουν να προκηρυχθούν επί 10ετία. Η θητεία διευθυντών σε Αττική, Κόρινθο και Ναύπλιο έχει ολοκληρωθεί μέσα στον προηγούμενο χρόνο και οι θέσεις είτε δεν έχουν προκηρυχθεί ακόμα από τον Σεπτέμβριο του 2023, είτε έχουν προκηρυχθεί και δεν έχει προχωρήσει ακόμα η διαδικασία.