«Δεν ονειρεύομαι, κάνω μάθημα»

«Από τα καλύτερα σχόλια που μου έχουν κάνει για την ταινία, ήταν πως είναι “τόσο αυτοβιογραφικός Χούρσογλου – τόσο αυτοβιογραφικός ο καθένας μας”»… Είναι αλήθεια. Αυτό που είπαν στον Περικλή Χούρσογλου είναι αλήθεια. Η νέα του, πέμπτη κατά σειρά, ταινία «Εξέλιξη» είναι ακριβώς αυτό, μα όχι μόνο. Από τη μια μπορεί όποιος τον ξέρει έστω και λίγο να υποθέσει πως υπάρχουν έντονα στοιχεία από τη ζωή του μέσα στην ταινία και από την άλλη, αφορά όλους μας.

Η ταινία βασίζεται σε έναν κεντρικό άξονα: τη σχέση του κεντρικού ήρωα, του Νίκου (τον ερμηνεύει υπέροχα ο Αλέξανδρος Λογοθέτης), με τον πατέρα του (ακόμη μία εξαιρετική εμφάνιση στη μεγάλη οθόνη του Βασίλη Κολοβού) μέσα στις δεκαετίες και κυρίως μέσα από το βλέμμα του Νίκου σαν έχει έρθει η ώρα για να πέσει αυτό το «βλέμμα» πάνω στη δική του ζωή. Δεν θα πούμε πολλά για το στόρι της ταινίας, καθώς παίζεται αυτές τις μέρες στα σινεμά. Θα πούμε, όμως, πως μέσα από τη διαδρομή του ήρωα φανερώνονται βαθιές αλήθειες: τόσο για τη γονεϊκή σχέση πατέρα – γιου όσο και για την ουσιαστική σχέση (που φέρει στοιχεία και της πρώτης) καθηγητή – μαθητή. Ο Νίκος είναι καθηγητής στη σχολή Κινηματογράφου του ΑΠΘ. Κάθε βδομάδα ανεβαίνει για το μάθημά του. Αρχικά είχε ξεκινήσει ως φοιτητής στο Μαθηματικό στη Θεσσαλονίκη, ωστόσο εν τέλει έγινε σκηνοθέτης κινηματογράφου και διδάσκει στο αντίστοιχο τμήμα. Τη μέρα που είναι να λάβει εξέλιξη και ν’ ανέβει ακαδημαϊκή βαθμίδα, ζητάει από τον πατέρα του να συνταξιδέψουν (με τρένο) ώς τη Θεσσαλονίκη. Είμαστε στο 2012. Η τελετή δεν είναι όπως την περίμενε. Οπότε επιλέγει να τον φέρει να δει πώς κάνει το μάθημά του. Επιζητώντας διακαώς την επιβεβαίωση του γονιού του…

«Δίδασκα στη Σχολή Κινηματογράφου του ΑΠΘ από την αρχή της: από το 2004 έως και 31 Αυγούστου του 2023. Για 19 ολόκληρα χρόνια. Ξέρω πολύ καλά τα προβλήματα της Σχολής, ξέρω πολύ καλά την πορεία της έως σήμερα», μας λέει ο Π. Χούρσογλου. «Ξεκινώντας το τμήμα, είπαμε πως θα γίνει από τις καλύτερες σχολές Κινηματογράφου παγκοσμίως. Με τα χρόνια να περνάνε και τα κονδύλια να μην είναι τα πρέποντα, είπαμε πως θα συνεχίσουμε με όσα μέσα έχουμε να κάνουμε το καλύτερο που γίνεται. Αργότερα, αποφασίσαμε πως δεν θα σταματήσουμε ποτέ ν’ αγωνιζόμαστε μαζί, καθηγητές και φοιτητές, για να γίνεται το καλύτερο που μπορεί να είναι! Θυμάμαι μια φορά είχε πει ο Αγγελόπουλος κάτι αρνητικό για τη Σχολή αυτή και του είχα στείλει επιστολή. “Δεν είναι η Σχολή που είχαμε ονειρευτεί” μου είχε πει. “Δεν ονειρεύομαι. Κάνω μάθημα” του είχα απαντήσει…

Ουσιαστικά η ταινία αυτή είναι και το δικό μου “ευχαριστώ” στο τμήμα, σε συναδέλφους και φοιτητές, για τα 19 αυτά χρόνια. Και σήμερα αν με ρωτούσε κάποιος που θέλει ν’ ασχοληθεί με το σινεμά πού να σπουδάσει, θα του έλεγα πως, στην Ελλάδα, αυτή είναι η καλύτερη σχολή. Κι ας πάσχει. Κι ας έχει άλυτα θέματα. Κι ας χρειάζεται εξοπλισμό. Κι ας μην έχει ακόμη έως σήμερα στούντιο… Ωστόσο ακόμη και από φοιτητές μου που πάνε μετά για μεταπτυχιακά έξω, μαθαίνω πως στο δεύτερο έτος του μεταπτυχιακού τους μαθαίνουν πράγματα που τα κάναμε σε αρχικά έτη του προπτυχιακού. Μην ξεχνάμε πως η σχολή είναι πενταετής… Βέβαια, καθώς είναι κομμάτι του ΑΠΘ, πρέπει ν’ ακολουθήσει τους κανόνες του Πανεπιστημίου και αυτό είναι ένα πρόβλημα. Ας πούμε για να διδάξεις ή πρέπει να έχεις διδακτορικό ή να έχεις διακεκριμένο έργο και πτυχίο τριτοβάθμιας. Αυτό σημαίνει πως σπουδαίοι σκηνοθέτες ή άνθρωποι του χώρου δίχως πτυχίο τριτοβάθμιας δεν μπορούν να διδάξουν τα παιδιά.

Ο Παντελής Βούλγαρης, ας πούμε, έκανε κάποια μαθήματα αλλά όχι ως καθηγητής. Εγω είχα αφήσει κάποια μαθήματα στο Μαθηματικό και 30 χρόνια μετά πήγα και έδωσα αυτά τα τρία μαθήματα, ώστε να έχω πτυχίο τριτοβάθμιας και να μπορέσω να διδάξω. Ευτυχώς, βέβαια, υπάρχουν αρκετοί στο τμήμα που είναι ενεργοί στον χώρο του σινεμά και αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό για τη διδασκαλία. Και παρά τα προβλήματα, αν ρωτήσετε τα παιδιά, θα δείτε με τι τρόπο θα μιλήσουν για τις σπουδές τους και τη σχέση με τους καθηγητές τους…

Το 2012 λόγω της κρίσης και των μνημονίων, είχαν απολύσει όλους τους συμβασιούχους στη Σχολή. Δεν υπάρχαν, για παράδειγμα, καθαριστές. Εκανα 570 ταξίδια Αθήνα-Θεσσαλονίκη και τότε, κάθε Τρίτη πρωί, πριν μπω στο μάθημα, σφουγγάριζα. Τότε ο φοιτητικος Συλλογος είχε πάρει την απόφαση να μην καθαρίζει κανείς, για να αναδεικνύονται οι άθλιες αυτές συνθήκες. Ηταν πολύ έντονες οι καταστάσεις τότε και αυτό περιγράφεται σχεδόν όπως το έζησα στην ταινία, καθώς έχω τοποθετήσει τη δράση στο 2012.

Αν με ρωτήσετε ποιο είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα του ελληνικού σινεμά σήμερα, θα σας έλεγα: η διανομή. Οι πλατφόρμες έχουν αντικαταστήσει τις αίθουσες, ιστορικά σινεμά κλείνουν. Ωστόσο, δεν ξέρω πώς θα ήταν δίχως κινηματογραφικές αίθουσες: είναι το κάτι άλλο άγνωστοι μεταξύ τους άνθρωποι να βιώνουν την ίδια ιστορία, ο ένας δίπλα στον άλλο! Μπορεί να μη θυμάμαι λεπτομέρειες μιας ταινίας, αλλά θυμάμαι σε ποιο σινεμά την είδα!

Στα μέσα του 2000, το ΕΚΚ επιδοτούσε όσες κινηματογραφικές αίθουσες έπαιζαν ελληνικές ταινίες. Αυτό σταμάτησε δυστυχώς. Αν ο κόσμος στηρίζει το σινεμά στις αίθουσες (όπως έγινε με τη «Φόνισσα» τώρα ας πούμε, ή με το «Poor Things») τα σινεμά θα δυναμώσουν. Δηλαδή, οι κοινές μας, μοναδικές εμπειρίες θα δυναμώσουν. Και αυτό είναι πολύτιμο!».

—

Πληροφορίες: Η ταινία «Εξέλιξη» προβάλλεται σήμερα, αύριο και την Τετάρτη, στις 18.15 στο σινεμά STUDIO new star art cinema (Σταυροπούλου 33, τηλ. 210-8640054). Είναι η δεύτερη εβδομάδα προβολής και η αυξημένη προσέλευση θα σημαίνει και τρίτη.
Πρωταγωνιστούν: Α. Λογοθέτης, Β Κολοβός, Ε. Γερασιμίδου, Δ. Ναζίρη, Γ. Μηλίτση και η Β. Ανδρεαδάκη σε έκτακτη εμφάνιση. Σενάριο – Σκηνοθεσία: Περικλής Χούρσογλου. Φωτογραφία: Γιώργος Αργυροηλιόπουλος. Μοντάζ: Τάκης Γιαννόπουλος – Δημήτρης Πολυδωρόπουλος. Παραγωγή: Soul Productions – Ιωάννα Σουλτάνη.