Γάμος

«Σήμερα λάμπει ο ουρανός, σήμερα λάμπει η μέρα / σήμερα στεφανώνεται αϊτός την περιστέρα» λέει ένα από τα πιο όμορφα τραγούδια του γάμου, από την Πλατανιώτισσα Αχαΐας, που αποθησαύρισε η Δόμνα Σαμίου.

Ο γάμος, σύμφωνα με το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, είναι η νόμιμη ένωση και συμβίωση δύο ετερόφυλων (σε κάποιες χώρες και ομόφυλων) προσώπων. Η λέξη παράγεται από το αρχαίο ρήμα «γαμώ», που σημαίνει «νυμφεύομαι», «παντρεύω» και «παντρεύομαι» (γαμούμαι). Η σημερινή σημασία του ρήματος («συνουσιάζομαι», «συνευρίσκομαι») το Λεξικό λέει πως υπήρχε στην αρχαιότητα, αλλά με τον χρόνο άρχισε να επικρατεί. Η λέξη «γαμήσι» υπάρχει από τον Μεσαίωνα, από το απαρέμφατο «γαμήσειν», όπως και το «γαμιάς», από το «γαμέας». Παράγωγα του ρήματος πολλά, από τον «γαμβρό» και τον «γαμέτη», το εξειδικευμένο κύτταρο της φυλετικής αναπαραγωγής, μέχρι το υβριστικό «γαμιόλης» και το «γαμώτο», που εκτός από επιφώνημα αγανάκτησης, σημαίνει και το φιλότιμο, τον καλώς εννοούμενο εγωισμό.

Ο ίδιος ο γάμος, αυτή η νόμιμη γενετήσια ένωση, η «διαβατήρια τελετουργία» που σφραγίζει το πέρασμα ενός ατόμου από την κατάσταση του αγάμου σ’ εκείνη του εγγάμου, θεωρείται ως ένας από τους σημαντικότερους κοινωνικούς θεσμούς. Σε κάποιες κοινότητες είναι υποχρεωτικός, με την αγαμία να θεωρείται αμαρτία. Πάντως από την αρχαιότητα μέχρι τις μέρες μας και σχεδόν παντού, ο γάμος, είτε ως συμβόλαιο ιδιωτικού δικαίου, είτε ιερολογημένος, ή και τα δύο, επικύρωνε και διαιώνιζε την πατριαρχία, θεωρώντας την ύπανδρη γυναίκα κάτι σαν περιουσιακό στοιχείο, άμισθη εργάτρια και παιδοποιητική μηχανή…

Ομως οι καιροί αλλάζουν. Νέα τραγούδια θα γραφτούν για τους νέους γάμους, που πληρούν νέες ανάγκες και ανταποκρίνονται σε νέες δυνατότητες. Κι αυτό είναι και σωστό και δίκαιο, εφόσον υπάρχει ισότητα και αγάπη κι εφόσον το ζεύγος προτίθεται όχι μόνο να αποκτήσει παιδιά, τεκνοθετημένα ή όχι, αλλά κυρίως να τα φροντίσει, να τα περιβάλει με την αγάπη και τη στοργή που κάθε άνθρωπος δικαιούται. Στο κάτω κάτω, ένας βασικός σκοπός του γάμου είναι και η τεκνογονία. Και δεν πρέπει να ξεχνάμε τα παιδιά τα παρατημένα στα αζήτητα των ορφανοτροφείων, που θα είχαν ακόμα περισσότερες πιθανότητες να βρουν μια οικογένεια, αν τα ομόφυλα ζευγάρια αποκτήσουν τα ίδια ακριβώς δικαιώματα και επωμιστούν τις ίδιες ακριβώς υποχρεώσεις με τα ετερόφυλα.

Γάμος, λοιπόν – μια λέξη υπέρπυκνη, βαριά, που πρόσφατα ξανάρθε στο προσκήνιο της δημοσιότητας, με ένα μέρος της κοινωνίας να επικροτεί (ή να ανέχεται) την πλήρη θεσμική εξίσωση των γάμων μεταξύ ομοφύλων, με αυτούς των ετεροφύλων. Βέβαια, ένα εξίσου μεγάλο κομμάτι του κοινωνικού σώματος απορρίπτει μετά βδελυγμίας αυτό το ενδεχόμενο, επικαλούμενο την ηθική, τη βιολογία, την παράδοση, τον Θεό ή όλα αυτά μαζί.

Ομως μια βασική παράμετρος του ζητήματος, που επιλέγουν βολικά να λησμονήσουν όσες και όσοι φωνασκούν περί «ανωμαλίας», είναι πως η αγάπη ή η φρίκη, η τρυφερότητα ή ο αυταρχισμός, η στοργή ή η κακοποιητική συμπεριφορά, η ενσυναίσθηση ή η συναισθηματική ηλιθιότητα δεν έχουν να κάνουν ούτε με το φύλο ούτε με τις σεξουαλικές προτιμήσεις. Ενα ζευγάρι ομοφύλων μπορεί να είναι τόσο καλοί, ή τόσο μοχθηροί και βλάκες, όσο ακριβώς κι ένα ετερόφυλο ζεύγος, ούτε περισσότερο, ούτε λιγότερο. Αν επιλέξουν να ζευτούν στον ίδιο ζυγό, δηλαδή να γίνουν σύζυγοι, γιατί να μην υπανδρεύονται δυο αϊτοί ή να μη νυμφεύονται δυο περιστέρες;..

—

♦ «Αλλού ο γάμος, αλλού τα όργανα»

♦ «Ο γάμος θέλει τύμπανα και η εκκλησία ψάλτη»

♦ «Ούτε γάμος χωρίς κλάματα, ούτε κηδεία χωρίς γέλια»

♦ «Του Κουτρούλη ο γάμος»