Ποιες πρακτικές; Ποια μέσα;

Αλλάζεις τον κόσμο δοκιμάζοντας να προεικονίζεται ο κόσμος που οραματίζεσαι στη λειτουργία, την οργάνωση και τη δράση της συλλογικότητας που δημιούργησες γι’ αυτό τον σκοπό. Με κανένα τρόπο ο σκοπός δεν αγιάζει τα μέσα. Θέλουμε δεν θέλουμε, η λογική των μέσων οδηγεί σε έναν σκοπό που συνάδει απολύτως με αυτά.

Δεν μπορείς να οραματίζεσαι έναν κόσμο αλληλεγγύης, ισότητας, σεβασμού του άλλου ανθρώπου, χειραφέτησης, ελευθερίας και δικαιοσύνης σκοτώνοντας ανθρώπους. Η βία που χρησιμοποιείς, είτε θέλεις είτε δεν θέλεις, θα εγκατασταθεί στον «νέο» σου αυτό κόσμο ανατρέποντας πλήρως τις καλές προθέσεις σου. Πλήθος τα ιστορικά παραδείγματα.

Αν οι άνθρωποι που συμμετέχουν εθελοντικά και συλλογικά σε αυτόν τον αγώνα δοκιμάζουν και δοκιμάζονται σε νέες ανθρώπινες και κοινωνικές σχέσεις και το αποδεχτούν, τότε αλλάζει και ο τρόπος που βλέπουν την πραγματικότητα. Αλλάζουν ταυτότητα, αλλάζουν αξιακό σύστημα έτσι που πράγματι να μπορούν να χτίσουν μια άλλη ανθρώπινη κοινωνία. Αν δουλεύεις, λειτουργείς με τα σχήματα του συστήματος που θέλεις να αλλάξεις, τότε μάλλον είναι καταδικασμένος ο αγώνας σου. Δυστυχώς η Αριστερά υιοθέτησε τον θεσμό του κράτους και την οργανωτική λογική του καπιταλισμού, επί το αυστηρότερον, σε εργασία, πολιτεία και κοινωνία.

Το θεωρητικό της αξιακό σύστημα παραμερίστηκε απολύτως. Είχε, βέβαια, παραμεριστεί πολύ πριν καταλάβει την εξουσία, αν εξετάσουμε προσεκτικά τη δομή και τη λογική των συλλογικοτήτων της από την εποχή του Μαρξ. Είναι ενδεικτικό να δει κανείς πώς ο τελευταίος συμπεριφέρθηκε στον Προυντόν, τον Μπακούνιν και όχι μόνο. Προφητικά άσκησαν κριτική οι Μπακούνιν, Ρόζα και ο Γκράμσκι, έμμεσα, και όχι μόνο, αλλά η επίσημη Αριστερά κώφευε. Και ιδού τα αποτελέσματα.

Η Αριστερά σήμερα βρίσκεται σε υποχώρηση σε όλον τον κόσμο και, παρ’ όλα αυτά, δεν δείχνει να ψάχνει και να ψάχνεται παρά τις πολύ ενδιαφέρουσες θεωρητικές επεξεργασίες αριστερών διανοουμένων. Φαίνεται πως η κατάρρευση του σοβιετικού μπλοκ, και όχι μόνο, τη βύθισε σε βαθιά κρίση που δύσκολα θα την ξεπεράσει σύντομα.

Αλλά ας έρθουμε στη δικιά μας Αριστερά. Το ΚΚΕ μπορεί σήμερα, μετά από όσα ξέρουμε για τον σταλινισμό και τα σοβιετικά κράτη, να χαρακτηριστεί αριστερό κόμμα; Να χαρακτηριστεί ως η πρωτοπορία για τη χειραφέτηση και απελευθέρωση του ανθρώπου, όταν θαυμάζει ακόμη τα πλήρως αποτυχημένα δεσποτικά και κάποιες φορές εγκληματικά καθεστώτα; Κατά τη γνώμη μου, όχι. Γι’ αυτό και βρίσκεται στο περιθώριο της πολιτικής ζωής, την οποία δεν επηρεάζει ουδόλως. Διατηρείται όπως ένα μνημείο που αντέχει στον χρόνο.

Η υπόλοιπη πολυδιασπασμένη Αριστερά πορεύεται σαν να μη συμβαίνει τίποτα. Δεν κοιτάζει τον εαυτό της. Δεν κοιτάζει τα πεπραγμένα της. Δεν κοιτάζει τη νέα πραγματικότητα που διαμορφώνεται από τις ταχύτατες και συγκλονιστικές αλλαγές που συντελούνται σε κάθε τομέα της ανθρώπινης δραστηριότητας. Το μεγαλύτερό της κομμάτι πιάστηκε απεγνωσμένα από ένα νέο πρόσωπο που γι’ αυτό δεν γνώριζε απολύτως τίποτα. Σαν τον πνιγμένο που από τα μαλλιά του πιάνεται. Και τώρα, να τος. Από τη μια μέρα στην άλλη αρχηγός –ποια συλλογικότητα;– που δεν σηκώνει κουβέντα. Αυτό θα είναι το νέο πρόσωπο της Αριστεράς; Είναι προφανές ότι με τον αρχηγισμό δεν μπορεί να χτιστεί μια συλλογικότητα έτσι που να προεικονίζεται μια άλλη ανθρωπινότερη κοινωνία.

Μια κοινωνία αυτοκαθορισμού και συμμετοχικής δημοκρατίας. Μια κοινωνία αυτοπειθαρχίας, υπευθυνότητας και αυτοπραγμάτωσης. Ή έστω μια πορεία προς όλα αυτά, για να μην πλειοδοτώ και με πείτε ουτοπιστή.