Ο άνθρακας, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο τροφοδοτούν την κρίση του κόστους ζωής

Τα τελευταία δύο χρόνια ο πληθωρισμός έχει προκαλέσει μια κρίση κόστους ζωής σε πολλά μέρη του κόσμου. Κάποιοι κινδυνολογούν και χρησιμοποιούν τις δυσκολίες που έχει προκαλέσει σε δισεκατομμύρια ανθρώπους για να προπαγανδίσουν ότι η δράση για την κλιματική αλλαγή είναι ακριβή και έρχεται σε αντίθεση με τα συμφέροντα των απλών ανθρώπων. Τίποτα δεν θα μπορούσε να απέχει περισσότερο από την αλήθεια.

Η διάδοση του αφηγήματος «Πράσινο εναντίον φτωχού» είναι διχαστική και συχνά χρησιμοποιείται για να καλύψει το βραχυπρόθεσμο, κερδοσκοπικό προσωπικό συμφέρον. Το μόνο σταθερό, οικονομικά βιώσιμο μέλλον είναι αυτό της ενεργειακής ασφάλειας, της ανθεκτικότητας στις καταστροφές, της καλά χρηματοδοτούμενης συντονισμένης ανάκαμψης από αυτές και τελικά του ανώτατου ορίου αύξησης της θερμοκρασίας στον 1,5 βαθμό Κελσίου.

Τα ορυκτά καύσιμα, συμπεριλαμβανομένου του άνθρακα, του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, αποτελούν σημαντική κινητήρια δύναμη της κρίσης του κόστους ζωής, η οποία φτάνει στα όριά τους δισεκατομμύρια οικογενειακούς προϋπολογισμούς. Οι τιμές έχουν κινηθεί στα άκρα, όπως συμβαίνει συχνά, οδηγούμενες υψηλότερα από την αβεβαιότητα και τις συγκρούσεις. Με τη σειρά του, αυτό ωθεί προς τα πάνω το κόστος των μεταφορών, των τροφίμων, της ηλεκτρικής ενέργειας και των βασικών οικιακών αναγκών. Σε ορισμένες χώρες που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τα ορυκτά καύσιμα, οι λογαριασμοί των νοικοκυριών αυξήθηκαν έως και 1.000 δολάρια ΗΠΑ το 2022 λόγω του ενεργειακού κόστους των ορυκτών καυσίμων.

Το κόστος των καταναλωτών θα αυξηθεί ακόμη περισσότερο και η οικονομική ανάπτυξη θα επιβραδυνθεί καθώς οι κλιματικές επιπτώσεις γίνονται πιο έντονες, σύμφωνα με οικονομικές αρχές όπως το υπουργείο Οικονομικών των Ηνωμένων Πολιτειών, η Κεντρική Τράπεζα της Ινδίας και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Οι υψηλές τιμές ενέργειας συρρικνώνουν επίσης τα περιθώρια κέρδους για τις επιχειρήσεις και βλάπτουν την οικονομική ανάπτυξη. Οι υψηλές τιμές ενέργειας μικραίνουν επίσης τα περιθώρια κέρδους για τις επιχειρήσεις, βλάπτουν την οικονομική ανάπτυξη και εμποδίζουν το δικαίωμα πρόσβασης στην ενέργεια σε ολόκληρο τον κόσμο. Ο πληθωρισμός πλήττει περισσότερο τα φτωχότερα νοικοκυριά.

Αυτό συμβαίνει καθώς οι κλιματικές καταστροφές επιδεινώνονται επίσης σε κάθε χώρα. Αυτό το έτος θα είναι πιθανότατα το θερμότερο των τελευταίων 125.000 ετών. Πιο καταστροφικές καταιγίδες, απρόβλεπτες βροχές και πλημμύρες, καύσωνες και ξηρασίες προκαλούν ήδη τεράστια οικονομική ζημιά και επηρεάζουν εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο, κοστίζοντάς τους τη ζωή και τα μέσα διαβίωσής τους.

Οι στρόφιγγες ορυκτών καυσίμων δεν μπορούν να κλείσουν εν μια νυκτί, αλλά υπάρχουν πολλές ευκαιρίες για δράση που δεν λαμβάνονται επί του παρόντος. Για παράδειγμα, το 2022, οι κυβερνήσεις δαπάνησαν πάνω από 7 τρισεκατομμύρια δολάρια σε χρήματα των φορολογουμένων ή δανεισμό σε επιδοτήσεις ορυκτών καυσίμων. Οι επιδοτήσεις αποτυγχάνουν να προστατεύσουν τα πραγματικά εισοδήματα των φτωχότερων νοικοκυριών και να εκτρέψουν χρήματα που αυξάνουν τα βάρη του χρέους των αναπτυσσόμενων χωρών ή θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τη βελτίωση της υγειονομικής περίθαλψης, την κατασκευή υποδομών –συμπεριλαμβανομένων των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και των δικτύων– και την επέκταση των κοινωνικών προγραμμάτων για την ανακούφιση της φτώχειας. Εάν γίνει υπεύθυνα, η σταδιακή κατάργηση αυτών των επιδοτήσεων θα βοηθούσε πραγματικά τους φτωχότερους και θα βελτίωνε τις οικονομίες των χωρών που εξαρτώνται τώρα από αυτές.

Φέτος, στην Υπηρεσία του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή πραγματοποιήσαμε έναν παγκόσμιο απολογισμό της δράσης για το κλίμα μέχρι σήμερα. Εδειξε σαφώς ότι η πρόοδος είναι πολύ αργή. Αποκάλυψε επίσης ότι υπάρχουν πολλά εργαλεία που έχουμε για να επιταχύνουμε τη δράση για το κλίμα τώρα, τα οποία θα οικοδομήσουν ταυτόχρονα ισχυρότερες οικονομίες. Διαθέτουμε τις γνώσεις και τα εργαλεία για να επιταχύνουμε αυτή τη μετάβαση, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι θα είναι δίκαιη και δεν θα εγκαταλείπει κανέναν.

Δισεκατομμύρια άνθρωποι χρειάζονται τις κυβερνήσεις τους για να χρησιμοποιήσουν αυτή την εργαλειοθήκη και να τη θέσουν σε λειτουργία. Αυτή περιλαμβάνει τη μετάβαση δισεκατομμυρίων δολαρίων από τις επενδύσεις στην παραγωγή ορυκτών καυσίμων σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, που θα παρέχουν σταθερή, αξιόπιστη και φθηνότερη ενέργεια για την προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης. Πρόκειται τόσο για τη ζήτηση όσο και για την προσφορά. Οσοι από εμάς απαιτούμε ενέργεια για να ανάψουμε τα φώτα μας πρέπει να έχουμε καθαρές επιλογές για να το κάνουμε και τον δημοσιονομικό χώρο για να επενδύσουμε στις κοινότητές μας και στην ικανότητά τους να προσαρμοστούν στον μεταβαλλόμενο κόσμο.

Υπάρχει λόγος αισιοδοξίας, εάν οι κυβερνήσεις προσέλθουν στη φετινή διάσκεψη για την κλιματική αλλαγή –COP28– στο Ντουμπάι με πνεύμα συνεργασίας και εστίαση σε λύσεις. Στην COP28 μπορούμε να συμφωνήσουμε για τον τριπλασιασμό της παγκόσμιας δυναμικότητας ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Μπορούμε να διπλασιάσουμε την ενεργειακή απόδοση. Μπορούμε να δείξουμε ότι διπλασιάζουμε τη χρηματοδότηση για να βοηθήσουμε τις χώρες να προσαρμοστούν στις κλιματικές επιπτώσεις και να την επικεντρώσουμε στον εθνικό σχεδιασμό. Μπορούμε να κάνουμε το Ταμείο Κλιματικών Απωλειών και Ζημιών πραγματικότητα που συμβάλλει στην επίτευξη κλιματικής δικαιοσύνης. Και μπορούμε να εκπληρώσουμε παλιές υποσχέσεις σχετικά με τη χρηματοδότηση της μετάβασης και να περιγράψουμε πώς θα χρηματοδοτήσουμε τα επόμενα βήματα.

Μια στιγμή, μια συνάντηση, δεν θα αλλάξει τα πάντα. Ωστόσο, μπορούμε να αποτυπώσουμε το μέλλον στις κατευθύνσεις που θέσαμε φέτος και να παράσχουμε το σχέδιο για το πώς μπορούν να υλοποιηθούν οι εθνικές δεσμεύσεις το 2025. Αρνούμαι να αφήσω την κινδυνολογία να με εμποδίσει να δω. Πρέπει να αρνηθείτε και εσείς.

*Εκτελεστικός γραμματέας του ΟΗΕ για το Κλίμα