«Η υπόθεση της πλατείας Εξαρχείων αφορά το μέλλον του συνόλου του κέντρου της πρωτεύουσας. Είναι ένας σχεδιασμός για το πώς εκδιώκονται κάτοικοι, θαμώνες, μικρές επιχειρήσεις από μια γειτονιά, προκειμένου αυτή να καταλήξει στην τουριστικοποίηση και εμπορευματοποίησή της. Πώς οι ελάχιστοι ελεύθεροι χώροι καταστρέφονται προκειμένου η παρουσία των κατοίκων σε αυτούς να πάψει να είναι αδιαμεσολάβητη, αλλά ελεγχόμενη».
Με αυτήν την προειδοποίηση ολοκληρώθηκε η χθεσινή συνέντευξη Τύπου της ανοιχτής συνέλευσης «Οχι μετρό στην πλατεία Εξαρχείων», που δόθηκε στη συμβολή των οδών Θεμιστοκλέους και Βαλτετσίου, με φόντο το «χωρίς τυπικές άδειες» και «παράνομο, ειδικά στη συνείδηση του κόσμου» -όπως τονίστηκε από τους ομιλητές- εργοτάξιο, αλλά και υπό τον ήχο των αλυσοπρίονων…
Τη στιγμή που οι ομιλητές τεκμηρίωναν ότι η κατασκευή του σταθμού μετρό πάνω στην ιστορική αθηναϊκή πλατεία «δεν είναι ένα έργο συγκοινωνιακό, για το καλό των κατοίκων», αλλά «μια επίθεση των ιδιωτών στον δημόσιο χώρο», το ακροατήριο της συνέντευξης Τύπου διαπίστωσε ιδίοις όμμασι την πυγμή με την οποία επιχειρείται να προχωρήσει το έργο: παρά το μορατόριουμ για διακοπή των εργασιών την ώρα της συνέντευξης, ακριβώς στις 11.30 (ώρα έναρξης) τα αλυσοπρίονα πήραν μπρος και μάλιστα στην πλευρά της πλατείας όπου θα γίνονταν οι ομιλίες.
Η συνέντευξη Τύπου ξεκίνησε με τα ΜΑΤ να είναι ανάμεσα στους ομιλητές και τις λαμαρίνες. Συνεχίστηκε με την (όχι διακριτική) παρουσία αστυνομικών λίγο παραπέρα. «Αυτό το τοπίο ζούμε τους τελευταίους 15 μήνες», ήταν τα πρώτα λόγια που ακούστηκαν στη συνέντευξη Τύπου από τον Νίκο Παπακώστα, κάτοικο της περιοχής και μέλος της ανοιχτής συνέλευσης.
Οι εργασίες μέχρι σήμερα προχωρούν «χωρίς τις απαραίτητες άδειες», σύμφωνα με τον κ. Παπακώστα, αλλά με «ένα καθεστώς εξαίρεσης της ιδιωτικής εταιρείας Ελληνικό Μετρό». Εργασίες όπως η κοπή των δέντρων της πλατείας προχωρούν με επίκληση μιας απόφασης του πρώην υπουργού ΠΕΧΩΔΕ, Γιώργου Σουφλιά, από το 2007, μια «γενική οικοδομική άδεια» που είχε εκδοθεί τότε για την κατασκευή νέων σταθμών, στην οποία όμως δεν υπήρχε καμία αναφορά για τον σταθμό στα Εξάρχεια, όπως έχει αποκαλύψει η «Εφ.Συν.» (βλ. 10/11/2023: «Με παλιά υπουργική απόφαση, αντί για πολεοδομική άδεια, μακελεύουν τα Εξάρχεια»).
Σύμφωνα με τον κ. Παπακώστα, με βάση το παραπάνω καθεστώς εξαίρεσης, η εταιρεία δεν υποχρεούται να αναρτά στη «Διαύγεια» τις συμβάσεις με τους υπεργολάβους και το κόστος των επιμέρους εργολαβιών μένει μακριά από την κοινή γνώμη. Οσον αφορά τις υποσχέσεις περί μεταφυτεύσεων, ο κάτοικος επικαλέστηκε την πρόσφατη ανακοίνωση των ίδιων των εργαζομένων του δήμου («Ανεξάρτητο Σωματείο Εργαζομένων Δήμου Αθηναίων» – ΑΣΕΔΑ), που εξήγησαν ότι το δημοτικό φυτώριο στερείται τεχνογνωσίας και επαρκούς σε αριθμό προσωπικού για να συντηρήσει τα μεταφυτευμένα δέντρα. Αρα, «μιλάμε για καρατόμηση δένδρων που πάνε στο φυτώριο για να ξεραθούν», σχολίασε ο κ. Παπακώστας, καθιστώντας την απερχόμενη δημοτική αρχή Κώστα Μπακογιάννη «συνένοχη» σε όσα γίνονται.
Το έργο δεν στερείται μόνο αδειών, αλλά και απαιτούμενων μελετών, σύμφωνα με όσα ειπώθηκαν. «Από το 2017, όταν εγκρίθηκαν οι περιβαλλοντικοί όροι για τη Γραμμή 4, η Δημόσια Διοίκηση είχε προβλέψει ότι θα χαθεί βλάστηση στους χώρους των εργοταξίων. Προκειμένου να αντισταθμιστεί αυτή η επίπτωση, προβλέφθηκε ότι ο ανάδοχος θα πρέπει να εκπονήσει μια μελέτη βλαστικής και μορφολογικής αποκατάστασης και μια μελέτη φυτοτεχνικών εργασιών και αποκατάστασης τοπίων που θα πάνε προς έγκριση στο υπουργείο Περιβάλλοντος, η δε δεύτερη και στη Δασική Υπηρεσία. Ομως η Ελληνικό Μετρό επισπεύδει τις εργασίες χωρίς να έχουν εγκριθεί μελέτες, άρα και καμία πρόβλεψη εξισορρόπησης της επαπειλούμενης βλάβης. Μόνο αόριστες υποσχέσεις, τόνισε ο Γιάννης Κιάτος, δικηγόρος που εκπροσωπεί τους 50 κατοίκους που προσέφυγαν στο Συμβούλιο της Επικρατείας (εκκρεμεί η απόφαση επί της κύριας υπόθεσης).
Αν και κάθε σχεδιασμός αλλαγών σε μια πόλη απαιτείται να γίνεται με τους κατοίκους συμμέτοχους, στην προκειμένη περίπτωση ακολουθήθηκε μια στρατηγική χωρίς ουσιαστική διαβούλευση, αλλά με μια διαδικασία του «αποφασίζομεν και διατάσσομεν» και τους κατοίκους να είναι απέναντι, «να κατασυκοφαντούνται, να διώκονται, να προπηλακίζονται από την Αστυνομία», τόνισε ο ομότιμος καθηγητής της Σχολής Αρχιτεκτόνων του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, Τάσης Παπαϊωάννου. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο σταθμός στην πλατεία Εξαρχείων «θα μπορούσε να μη γίνει και καθόλου», καθώς η περιοχή περιτριγυρίζεται από σταθμούς υπόγειων συγκοινωνιών. Το έργο, ωστόσο, αποτελεί «μια επίθεση από το ιδιωτικό στο δημόσιο και στους υπαίθριους χώρους που έχουν απομείνει ελεύθεροι, όπου η πόλη αναπνέει, όπου υπάρχουν στοιχεία αλληλεγγύης και συντροφικότητας. Γιατί αυτό είναι η πεμπτουσία του δημόσιου χώρου».
Μάλιστα ο ομότιμος καθηγητής του Πολυτεχνείου αποκάλυψε ότι οι πρόσφατοι αρχιτεκτονικοί διαγωνισμοί για τους νέους σταθμούς μετρό καταγγέλθηκαν ως διαγωνισμοί «εξαιρετικής προχειρότητας» από ομάδα συναδέλφων του. «Πρόκειται για μια διαδικασία πρωτόγνωρη με την οποία πιέζεται από τα πάνω προς τα κάτω η επιβολή μιας προειλημμένης απόφασης, ενός σχεδιασμού που κυρίως δεν λαμβάνει υπόψη τους κατοίκους», τόνισε ο κ. Παπαϊωάννου για τον σταθμό στην πλατεία. «Το βασικό επίδικο είναι η αλλαγή του χαρακτήρα της γειτονιάς των Εξαρχείων», τόνισε ο καθηγητής. Αυτό, άλλωστε, «ειπώθηκε με τον πιο προκλητικό τρόπο από τον πρώην υπουργό Υποδομών [Κώστα Αχ. Καραμανλή]», θύμισε.
Κάτοικοι και ανοιχτή συνέλευση «Οχι μετρό στην πλατεία Εξαρχείων» ξεκαθαρίζουν σε κάθε περίπτωση ότι ο αγώνας τους δεν θα σταματήσει. «Δεν θα τον σταματήσουν ούτε δακρυγόνα, ούτε συλλήψεις, ούτε απειλές κι εκφοβισμοί. Για εμάς αυτός ο αγώνας είναι αγώνας για ζωή κι ελευθερία», υπογραμμίζουν.
