Οι αναλύσεις και τα σενάρια για την εξέλιξη της πολεμικής σύγκρουσης στην Ουκρανία σταματούν στην αναζήτηση των προϋποθέσεων για την κατάπαυση του πυρός.
Σε ό,τι αφορά το τοπίο της ασφάλειας στην Ευρώπη επί του παρόντος δεν φαίνεται να υπάρχει κανένας προβληματισμός στο ΝΑΤΟ και στην Ε.Ε για το εάν το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία θα σημάνει και την αναζήτηση μιας συνολικής εξομάλυνσης στις σχέσεις της Δύσης με τη Μόσχα.
Ενα είναι βέβαιο, ο σχεδιασμός του ΝΑΤΟ για τις χώρες – μέλη που συνορεύουν με την πρώην ΕΣΣΔ θεωρεί ως δεδομένη για το ορατό μέλλον την ψυχροπολεμική αντιπαράθεση της Δύσης (ΗΠΑ και ΝΑΤΟ) με τη Ρωσία.
Στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, δεν υπήρχαν ερωτήσεις για τον στρατιωτικό σχεδιασμό της ΕΣΣΔ, καθώς ήταν δεδομένο ότι ήταν επιθετικός.
Στην ισορροπία δυνάμεων δεν μετρούν η ρητορική και η διακήρυξη καλών προθέσεων αλλά οι πραγματικές επιχειρησιακές δυνατότητες της μιας ή της άλλης πλευράς.
Στα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου, είχε προσδιοριστεί η διαδρομή της σοβιετικής εισβολής στη Δυτική Ευρώπη, με αφετηρία την κοιλάδα της Φούλντα στα σύνορα των δύο γερμανικών κρατών.
Σήμερα, τα σενάρια του ΝΑΤΟ προβλέπουν ότι η εισβολή της Ρωσίας προς Δυσμάς θα εκδηλωθεί στην περιοχή Σουβάλκι, που βρίσκεται στα σύνορα της Πολωνίας μεταξύ του ρωσικού θύλακα του Καλίνινγκραντ, της Λιθουανίας και της Λευκορωσίας.
Σε πρόσφατη δήλωσή του ο επικεφαλής των Ενόπλων Δυνάμεων του Βελγίου προσδιόρισε τις τρεις Βαλτικές Χώρες και τη Μολδαβία ως τους επόμενους μετά την Ουκρανία στόχους του Κρεμλίνου.
Το ανησυχητικό είναι ότι τα όσα καταγράφηκαν στην Ουκρανία την τελευταία δεκαετία νομιμοποιούν την καχυποψία και των δύο πλευρών για τις προθέσεις της άλλης.
Η Γερμανία θα εγκαταστήσει μόνιμα στη Λιθουανία μια μεραρχία της Μπουντεσβέρ και η Φινλανδία μόλις υπέγραψε διμερή συμφωνία στρατιωτικής συνεργασίας με τις ΗΠΑ, που αποκτούν πρόσβαση στη μεθόριο με τη Ρωσία.
Εδώ βρισκόμαστε μπροστά σε ένα σκηνικό που εκτρέφει την καχυποψία και των δύο πλευρών:
● Η εισβολή στην Ουκρανία πανικόβαλε τις τρεις Βαλτικές Χώρες αλλά και τις ουδέτερες Φινλανδία και Σουηδία.
Οι τρεις πρώτες ζήτησαν μόνιμη εγκατάσταση νατοϊκών στρατευμάτων στο έδαφός τους, ενώ Στοκχόλμη και Ελσίνκι ζήτησαν ένταξη στο ΝΑΤΟ.
● Το σκηνικό έχει διπλή ανάγνωση, καθώς δεν διαβάζεται μόνον ως απειλή της Μόσχας για προσφυγή εκ νέου σε «Ειδική Στρατιωτική Επιχείρηση» τύπου Ουκρανίας.
● Διαβάζεται ως φόβος της Ρωσίας για περικύκλωσή της από τη Δύση, μια διαχρονική καχυποψία που θα μπορούσε να ονομασθεί ως το σύνδρομο του Κριμαϊκού Πολέμου.
Το πρόβλημα είναι παλιό και προσδιορίζεται κατά κύριο λόγο από τη Γεωγραφία.
Η Ρωσία, όποτε λαμβάνει αποφάσεις που ενισχύουν την προβολή ισχύος της, επικαλείται την νόμιμη άμυνά της σε σχέδια περικύκλωσης.
Αυτό που για τη Ρωσία είναι νόμιμη άμυνα, για τις γειτονικές της χώρες είναι αμφισβήτηση της ακεραιότητας και κυριαρχίας τους.
Μια προσεκτική συγκριτική ανάγνωση της ρητορικής του Πούτιν με το δόγμα Μπρέζνιεφ περί περιορισμένης κυριαρχίας των χωρών του σοβιετικού μπλοκ αναδεικνύει την αμφισημία της πολιτικής της Μόσχας ως διαχρονικής σταθεράς.
Την ψύχωση της περικύκλωσης που προκαλεί αμυντική περιχαράκωση, που από την αντίπαλη πλευρά διαβάζεται ως επιθετικός επεκτατισμός, περιέγραψε ο Αμερικανός διπλωμάτης Κέναν στο άρθρο του «Οι ρίζες της σοβιετικής συμπεριφοράς», που δημοσιεύθηκε το 1947 στο Foreign Affairs.
