Ραντεβού στο Σαν Φρανσίσκο

Η συνάντηση Σι Τζινπίνγκ – Μπάιντεν στο περιθώριο της συνόδου κορυφής στο Σαν Φρανσίσκο είναι η δύσκολη αρχή μιας διαπραγμάτευσης εξαιρετικά περίπλοκης και δυσχερούς.

Αν οι δύο αντίπαλες πλευρές συμφωνούν σε κάτι, αυτό δεν είναι άλλο από την επείγουσα ανάγκη να διατυπωθεί το πλαίσιο της διμερούς σχέσης και οι κανόνες της.

Μια προτεραιότητα που είναι αυτονόητη, καθώς ούτε η Ουάσινγκτον ούτε το Πεκίνο θέλουν επί του παρόντος αλλά και για το ορατό μέλλον η μεταξύ τους στρατηγική αντιπαλότητα να διολισθήσει προς την κατεύθυνση μιας ανεξέλεγκτης σύγκρουσης.

Η πρόκληση της οριοθέτησης μιας σχέσης αντιπαλότητας και ανταγωνισμού από τις δύο αντίπαλες πλευρές είναι εξ ορισμού πολύ πιο δυσχερής από τη διαχείριση μιας αντιπαλότητας που δημιουργείται και αναπτύσσεται εντός ενός δεδομένου πλαισίου και κανόνων.

Οταν η αναγγελία του Δόγματος Τρούμαν και του Σχεδίου Μάρσαλ πυροδότησε τον Ψυχρό Πόλεμο την άνοιξη του 1947 μεταξύ ΗΠΑ και ΕΣΣΔ με πρώτη πρωτοβουλία της Μόσχας τον αποκλεισμό του Δυτικού Βερολίνου την περίοδο 1948-49, το πλαίσιο και το πεδίο της αντιπαλότητας ήταν ήδη δεδομένο από τη Διάσκεψη της Γιάλτας τον Φεβρουάριο του 1945, η διανομή της Ευρώπης σε δύο ζώνες επιρροής.

Παρά τις δραματικές κορυφώσεις του Ψυχρού Πολέμου οι ΗΠΑ και η ΕΣΣΔ τήρησαν τα συμφωνηθέντα στο θέρετρο της Κριμαίας στο ακέραιο, δεν τα αμφισβήτησαν ποτέ εν μέσω συνεχών καταγγελιών της άλλης πλευράς για επεκτατισμό.

Στη Γιάλτα οι μελλοντικοί αντίπαλοι ήταν ακόμη σύμμαχοι, ενώ στο Σαν Φρανσίσκο Μπάιντεν και Σι Τζινπίνγκ θα προσπαθήσουν να θέσουν υπό έλεγχο μια δεδομένη αντιπαλότητα έτσι όπως αυτή διαμορφώθηκε τα τελευταία χρόνια.

Στον Ψυχρό Πόλεμο και οι δύο πλευρές χρησιμοποίησαν τις επιχειρησιακές δυνατότητες των στρατιωτικών δυνάμεων του αντίπαλου μπλοκ για να σφυρηλατήσουν την ενότητα και συνοχή του δικού τους στρατοπέδου.

Σήμερα τα δεδομένα της αντιπαλότητας Ουάσινγκτον – Πεκίνου είναι διαφορετικά καθώς οι ΗΠΑ υιοθετούν μέτρα κατά της Κίνας τα οποία αμφισβητούν το ίδιο το πλαίσιο και τους κανόνες της παγκοσμιοποίησης.

Με άλλα λόγια, ΗΠΑ και Κίνα δεν μπορούν να αναζητήσουν τη σταθερότητα της διανομής σφαιρών επιρροής κατά το πρότυπο της Γιάλτας, ένα μοντέλο μονοδιάστατα γεωπολιτικό, καθώς η ίδια η δυναμική της παγκοσμιοποίησης είναι ασύμβατη με τη σύσταση ζωνών αποκλειστικής ή έστω προνομιακής επιρροής της μιας ή της άλλης υπερδύναμης.