Ητανε καλό το κλήμα, το ’φαγαν οι «εντυπωσιασμοί»

Το πολιτικό θερμόμετρο στα ύψη και το ελληνικό αίτημα της επιστροφής και της επανένωσης των Γλυπτών του Παρθενώνα «πληγωμένο» στην πολιτική αρένα που το έριξε ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Ο ανορθόδοξος τρόπος που χειρίζεται το ζήτημα, από την αρχή της θητείας της, η κυβέρνηση και προσωπικά ο πρωθυπουργός κορυφώθηκε αυτές τις ημέρες με την πρωτοφανή κίνηση της Ντάουνινγκ Στριτ να ακυρώσει την προγραμματισμένη συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Ρίσι Σούνακ στο Λονδίνο, όπου βρισκόταν ο πρώτος για επίσημη επίσκεψη.

Η UNESCO τον Σεπτέμβριο του 2021 αποφάσισε ότι η επίλυση του ζητήματος έχει διακυβερνητικό χαρακτήρα. Με αυτό το χαρτί στα χέρια του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης κατάφερε το αδιανόητο. Αντί να συναντήσει τον Βρετανό ομόλογό του και να του θέσει το ζήτημα, «έκαψε» τη συνάντηση πριν ξεκινήσει.

Με τη στάση του ο Βρετανός πρωθυπουργός απαξιώνει τη χώρα μας, τον Ελληνα ομόλογό του και μαζί την UNESCO και τις αποφάσεις του διεθνούς οργανισμού οι οποίες δεν είναι νόμοι, όμως, που εφαρμόζονται, αλλά συστάσεις οι οποίες δίνουν επιχειρήματα στις πλευρές που καλούνται κάθε φορά να επιλύσουν σοβαρά ζητήματα. Η χώρα μας έπειτα από τόσες δεκαετίες έχει μια επαρκώς γεμάτη φαρέτρα με επιχειρήματα υπέρ της επιστροφής των αριστουργημάτων που με βίαιο τρόπο αποσπάστηκαν από το Μνημείο της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς.

Η διεθνής κοινή γνώμη -και η βρετανική- στηρίζει το ελληνικό αίτημα, τα νέα επιστημονικά δεδομένα αποδεικνύουν ότι το περίφημο Φιρμάνι του Ελγιν που επικαλούνται οι Βρετανοί δεν υπήρξε ποτέ, η μη ασφαλής φύλαξη των Γλυπτών στο Βρετανικό Μουσείο μετά τις αποκαλύψεις των κλοπών του καλοκαιριού έχει προκαλέσει σοβαρούς τριγμούς, η διεθνής τάση της αποαποικιοποίησης των μουσείων κερδίζει έδαφος, οι αποφάσεις της UNESCO και άλλων διεθνών οργανισμών, η δυναμική των εθνικών επιτροπών δίνουν ενθαρρυντικό προβάδισμα στον μακρύ δρόμο της διεκδίκησης που απαιτεί στρατηγικό σχέδιο, χρόνο, διάλογο, διακριτικότητα και χειρουργικούς χειρισμούς.

Πρόσκαιρα πολιτικά οφέλη

Με στόχο τα πρόσκαιρα πολιτικά οφέλη, από το 2019 που ανέλαβε η κυβέρνηση Μητσοτάκη ξεκίνησαν οι παλινωδίες. Το θέμα αποκόπηκε από τα επιστημονικά όργανα, την επίσημη διπλωματία και μετατράπηκε σε προσωπικό όραμα του πρωθυπουργού. Τα πρώτα δείγματα δόθηκαν στο τέλος του Αυγούστου του 2019, όταν σε συνέντευξή του στη βρετανική εφημερίδα Observer δήλωσε ότι με την ευκαιρία των εορτασμών του 2021 θα προτείνει στον Μπόρις Τζόνσον «να μας δανείσει τα Γλυπτά για μια ορισμένη χρονική περίοδο και εμείς να στείλουμε πολύ σημαντικά αντικείμενα στο Βρετανικό Μουσείο».

Με εκείνη τη δήλωση ο Κυριάκος Μητσοτάκης έσπασε δύο βασικές γραμμές της πάγιας εθνικής πολιτικής που εφαρμόστηκε απ’ όλες τις κυβερνήσεις τις προηγούμενες δεκαετίες. Η πρώτη, που λέει ότι στόχος είναι η μόνιμη επιστροφή και η επανένωση των Γλυπτών και η δεύτερη ότι ποτέ δεν θα δανειστούμε κάτι που μας ανήκει, γιατί έτσι αποδεχόμαστε την κυριότητα του Βρετανικού Μουσείου επί των Γλυπτών.

Πριν από ακριβώς έναν χρόνο, αποκαλύφθηκαν οι παρασκηνιακές συναντήσεις και οι μυστικές διαβουλεύσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη και στελεχών της κυβέρνησης με τον διευθυντή του Βρετανικού Μουσείου, Τζορτζ Οσμπορν, με την παραπληροφόρηση να οργιάζει ότι τα Γλυπτά έρχονται στην Αθήνα. Τα προηγούμενα τέσσερα χρόνια ακούστηκαν τα πάντα, από μια κυβέρνηση που πέρασε από τη Βουλή με νόμο τη συμφωνία για τη Συλλογή Στερν. Δανεισμός για ορισμένο χρόνο, συμφωνία για την έκθεση κάποιων εξ αυτών στην Αθήνα, πολιτιστική ανταλλαγή, «υβριδική» λύση.

Δεν γνωρίζουμε αν όντως οι λόγοι της ακύρωσης του τετ α τετ των δύο πρωθυπουργών έγκειται μόνο στα Γλυπτά του Παρθενώνα και σε όσα υποστήριξε ο Κυρ. Μητσοτάκης στη συνέντευξή του στο BBC. Ή αν ο κυκλοθυμικός, όπως τον περιγράφουν, κύριος Σούνακ, πιεζόμενος από τις δημοσκοπήσεις που τον δείχνουν χαμηλά, αποφάσισε να χαϊδέψει το δικό του εσωτερικό, υπερσυντηρητικό ακροατήριο αναλαμβάνοντας, επίσης ο ίδιος, τον ρόλο του φύλακα των Γλυπτών στο Βρετανικό Μουσείο. Αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι η ελληνική πλευρά οδήγησε σε προσωρινό αδιέξοδο τα πράγματα. Με τον τρόπο που έχει κινηθεί η κυβέρνηση έχει υπονομεύσει οποιαδήποτε πρόοδο είχε σημειωθεί μέχρι σήμερα σε διεθνή fora, οργανισμούς, συνέδρια, επιστημονικές και διπλωματικές οδούς.

Το κυβερνητικό επιτελείο κινήθηκε με γνώμονα την πολιτική και κομματική εκμετάλλευση, είτε για λόγους εντυπωσιασμού είτε για εκλογικά οφέλη. Αντί να κάνουμε αργά και σταθερά βήματα μπροστά, πηγαίνουμε προς τα πίσω. Ηταν θέμα χρόνου η υπόθεση να ολισθήσει. Η απόφαση Σούνακ έβαλε το κερασάκι στην τούρτα που ετοίμασε επιμελώς ο Κυρ. Μητσοτάκης.