«Pietà» σημαίνει ευσέβεια, συμπόνια στα ελληνικά… Ακριβώς αυτό κάνει και η παράσταση: συμπάσχει, συμμετέχει, μετέχει. Ψηλαφεί το προσωπικό και συλλογικό τραύμα της γυναικοκτονίας, με έμπνευση και οδηγό πέντε γυναίκες-μητέρες που βίωσαν τη δολοφονία του παιδιού τους.
Αυτές έγιναν η έμπνευση και η κινητήρια δύναμη της Μάρθας Μπουζιούρη. Που έκανε την έρευνα, βρήκε τις μανάδες αυτές και την εμπιστεύτηκαν, συνομίλησε μαζί τους και θέατρο-ντοκιμαντέρ έκανε τις ιστορίες τους. Πρόκειται για τις Κούλα Αρμουτίδου (μητέρα Ελένης Τοπαλούδη), Ελένη Κρεμαστιώτη (μητέρα Ερατώς Μανωλακέλλη), Κατερίνα Κώτη (μητέρα Ντόρας Ζαχαριά), Αλεξάνδρα Μάκου (μητέρα Γαρυφαλλιάς Ψαρράκου) και Ρόζα Φωτιάδου (μητέρα Σοφίας Σαββίδου). Το κείμενο της παράστασης είναι βασισμένο στις πραγματικές αφηγήσεις των μητέρων, αλλά και σε βιωματικό υλικό των ίδιων των πέντε γυναικών-ηθοποιών.
Μας αποκάλυψε πως η παράσταση αυτή, η «Pietà» είναι ό,τι πιο προσωπικό έχει δημιουργήσει η ίδια.
«Είχαμε μεγάλη αγωνία στην πρεμιέρα», μας λέει η Μάρθα Μπουζιούρη, «γιατί και οι πέντε μανάδες ήταν εκεί. Η συγκίνηση ήταν μεγάλη. Υπήρχε έναν κραδασμός που ξεκινούσε από την πρώτη σειρά και έφτανε ώς τις πιο ψηλές κερκίδες. Μια τεράστια αγκαλιά – αυτό βιώσαμε όλοι, νομίζω… Ωστόσο, με έναν τρόπο, αυτό που βιώσαμε, μαζί και με τις μαμάδες έφτασε σε μια κάθαρση. Ακριβώς εξαιτίας της γλώσσας του θεάτρου που είναι ενσώματη, δεν ξετυλίγεται δηλαδή απλώς μια αλήθεια, που πλέον είναι κοινός τόπος, αλλά φτάνεις σε ένα συναίσθημα κάθαρσης, λύτρωσης. Γιατί αυτός ο λόγος ακούστηκε χωρίς να χρειάζεται να κάνει επίκληση στο συναίσθημα. Η ίδια η αλήθεια δονεί το συναίσθημα.
Σκοπός μας ήταν να ισορροπήσουμε ανάμεσα στο πολιτικό και το ανθρώπινο», εξηγεί. «Ανάμεσα στο δημόσιο, όπου είναι κοινός τόπος, όπως είπαμε, και το ιδιωτικό». Της λέμε πως μπορεί το δημόσιο να είναι κοινός τόπος ως γεγονός -το τι συνέβη δηλαδή με τις γυναικοκτονίες αυτές- αλλά δεν είναι ως πένθος. Σχεδόν δεν μας επιτρέπεται να πενθήσουμε δημόσια, πόσο μάλλον συλλογικά. Ή νομίζει κανείς πως έχουμε ξεχάσει το πώς αντιμετώπισαν η κυβέρνηση και η αστυνομία τις ειρηνικές πορείες για το έγκλημα στα Τέμπη; Οταν χιλιάδες κόσμου διαδήλωναν για τους νεκρούς τους και η αστυνομία έριχνε χημικά και ξύλο; «Οχι, δεν υπάρχει πια χώρος για το συλλογικό πένθος. Μα και ιδιωτικά, όλα έχουν αλλάξει. Δεν τον κλαίμε τον νεκρό μας. Δεν τον έχουμε καν στο σπίτι μας. Κάποιος άλλος ασχολείται με τη φροντίδα του νεκρού. Ενώ παλαιότερα, ήταν μια ολόκληρη διαδικασία, ένα τελετουργικό ημερών που είχε τη σημασία του, καθώς βοηθούσε να περάσεις τα στάδια του πένθους. Με την παράσταση αυτή επιδιώκουμε να μετουσιωθεί το πένθος, είτε βιώθηκε είτε όχι, σε έναν τόπο τιμής, φροντίδας και “γιορτής”. Γιατί η Pietà δεν είναι μόνο ένα ταξίδι στα μονοπάτια του πένθους και της υπέρτατης απώλειας, αλλά παραμένει μια παράσταση πολιτικά αιχμηρή. Ωστόσο, δεν μπορώ να βάλω καν σε λόγια τι σημαίνει να είσαι μητέρα και να χάνεις το παιδί σου και μάλιστα με αυτόν τον βίαιο και άδικο τρόπο και δίχως κανένα προστατευτικό πλαίσιο.
»Κάνοντας το ταξίδι με αυτές τις μητέρες, θελήσαμε να αναδειχθεί και η αιχμηρή πολιτική γλώσσα του θεάτρου-ντοκιμαντέρ. Η παράσταση “μιλάει” για τη διαστρεβλωμένη πατριαρχική αντίληψη πως το γυναικείο σώμα είναι ιδιοκτησία. Πως είναι πεδίο μάχης και διεκδίκησης: “Το σώμα σου μού ανήκει”, πιστεύει ο άνδρας. Το έργο μιλάει και για την ευθύνη της οικογένειας, για το πώς μεγαλώνει το κορίτσι και το αγόρι της.
Μιλάει για το Victim Βlaming, ακόμα και για τη σύληση νεκρού: για το πώς μιλούσαν γι’ αυτά τα κορίτσια τόσο οι οικογένειες των θυτών όσο και οι δημοσιογράφοι που έκαναν λόγο για “εγκλήματα πάθους”. Αλλά αναφέρομαι κυρίως στη διαδικασία των δικών, όπου ακούγονται εκτρώματα: από το ότι η κοπέλα προκαλούσε, ότι συναίνεσε, ότι “τα ήθελε”. Και αυτό είναι και δημόσιος λόγος. Στις δικές μας υποθέσεις… τι να σου πρωτοπώ; Να σου πω πως όταν ο πατέρας του δολοφόνου της Ερατούς βρήκε τον γιο του με το όπλο στο χέρι μες στο σπίτι, το πρώτο πράγμα που είπε ήταν “ο μαλάκας ο γιος μου κατέστρεψε τη ζωή του, πάω να βρω δικηγόρους και να τους πείσω να βγάλουν την Ερατώ πουτάνα”;». «Μα, πατέρας δεν είναι και αυτός; Το παιδί του δεν προσπαθεί να σώσει;», τη ρωτάμε, κάνοντας τον δικηγόρο του διαβόλου. «Δεν είναι ένας πατέρας που προσπαθεί να σώσει το παιδί του.
Είναι ένας πατέρας που δεν έσωσε το παιδί του… Την κακοποιητική συμπεριφορά αυτού του 25χρονου αγοριού το περιβάλλον του όχι μόνο την είχε αντιληφθεί, αλλά δεν έκανε και τίποτα για να την αναχαιτίσει. Είναι τεράστιο το ζήτημα της αδυναμίας της οικογένειας των θυτών να αναγνωρίσει τις προβληματικές συμπεριφορές των αγοριών της και να μη θέλει να κάνει τίποτα γι’ αυτό. Αυτό το “είναι άντρας, άσ’ τον” είναι εγκληματική φράση. Ευτυχώς, νιώθω πως ήδη κάτι έχει “μετακινηθεί” στην κοινωνία. Η Pietà “προσγειώνεται” σε μια κοινωνία όπου υπάρχουν γυναίκες και άντρες που είναι έτοιμοι να προστατεύσουν ο ένας τον άλλον».
—
♦ Παρασκευή στις 21.00, Σάββατο 21.15 και Κυριακή 18.30 έως τις 19/11, στο Θέατρο του Νέου Κόσμου (Αντισθένους και Θαρύπου, τηλ. 2109212900). Προπώληση: https://www.more.com/theater/pieta/. Με την οικονομική υποστήριξη του υπουργείου Πολιτισμού ως μια παραγωγή του PLAYS2PLACE, σε συμπαραγωγή με το Θέατρο του Νέου Κόσμου και το ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας. Με την ίδια τη σκηνοθέτρια επί σκηνής, μαζί με τις Νικολίτσα Αγγελακοπούλου, Μαρία Μοσχούρη, Μαριάνθη Παντελοπούλου και Ελίνα Ρίζου.
-320x213.jpg)
