Ξαρχάκος νυν και αεί!

Σας το λέω από τώρα ώστε να σπεύσετε να αγοράσετε εισιτήριο για το επόμενο live του Σταύρου Ξαρχάκου, στο Ηρώδειο, για το «Ρεμπέτικο». Η συναυλία της Κυριακής προχθές, που ήταν sold out πολλές εβδομάδες τώρα, επαναλαμβάνεται στις 12 Οκτωβρίου. Εισιτήρια υπάρχουν όπως είδα, αλλά δεν είμαι σίγουρος ότι αυτό θα ισχύει για πολύ ακόμα, οπότε «μπείτε» να αποκτήσετε τα μαγικά χαρτάκια όσο είναι καιρός.

Και σας προτρέπω έτσι έντονα γιατί προχθές στο Ηρώδειο είδαμε ένα αληθινό αριστούργημα. Ο Σταύρος Ξαρχάκος παρουσίασε για πρώτη φορά ολόκληρο το «Ρεμπέτικο», το πιο εμβληματικό του έργο πιθανότατα. Δεν το είχε επιχειρήσει ποτέ και το έκανε τώρα, 40 ολόκληρα χρόνια μετά την κυκλοφορία του. Είναι η μουσική και τα τραγούδια για την ομώνυμη ταινία του Κώστα Φέρρη, τα οποία συμπεριλήφθηκαν σε ένα διπλό άλμπουμ που κυκλοφόρησε το 1983 (και είναι ανώτερο από το φιλμ). Σταύρος Ξαρχάκος και Νίκος Γκάτσος μαζί σε μια συνεργασία ανεπανάληπτη.

Tο συγκεκριμένο άλμπουμ αποφάσισε επιτέλους να παρουσιάσει τώρα ζωντανά ο Σταύρος Ξαρχάκος. Για πρώτη φορά, επαναλαμβάνω. Ολόκληρο, από την αρχή μέχρι το τέλος του. Τα κομμάτια τα γνωρίζετε ένα προς ένα. «Μάνα Μου Ελλάς», «Το Δίχτυ», Καίγομαι», «Στου Θωμά», «Στης Πίκρας Τα Ξερόνησα», «Μπουρνοβολιά», «Στην Αμφιάλη» και άλλα. Τα ακούσαμε όλα live, μαζί με τα ορχηστρικά του δίσκου. Ο Ξαρχάκος μάλιστα αφιέρωσε τη συναυλία στους πρωτεργάτες του «Ρεμπέτικου» που δεν βρίσκονται πια εν ζωή: Νίκο Γκάτσο, Σωτηρία Λεονάρδου, Νίκο Δημητράτο, Νίκο Μαραγκόπουλο, Κώστα Τσίγκο, Τάκη Μπίνη, Αριστείδη Μόσχο και Θόδωρο Πολυκανδριώτη.

Σε ένα sold out Ηρώδειο ο μαέστρος προτίμησε να μας δώσει μία κάπως πιο ακουστική εκδοχή του «Ρεμπέτικου», χωρίς πολύ ηλεκτρισμό. Στη σκηνή βρίσκονταν 19 άτομα, τραγουδιστές, μουσικοί και τέσσερις ψάλτες. Επέλεξε να μη βάλει βασικές φωνές ο Ξαρχάκος – ήταν η Ηρώ Σαΐα και ο Ζαχαρίας Καρούνης βέβαια, αλλά και αυτούς τους ενέταξε στην ορχήστρα. Εξι μπουζούκια, πολλές κιθάρες, βιολί εννοείται, πιάνο, σαντούρι και όλοι οι μουσικοί να μοιράζονται το τραγούδι σαν να αποτελούν μια ρεμπέτικη κομπανία. Εμοιαζε άλλωστε με πάλκο το κοίλο του Ωδείου – εκεί κάτω τοποθέτησε την ορχήστρα ο μαέστρος και όχι πάνω στη σκηνή. Ο ίδιος ο Ξαρχάκος τραγούδησε τους πρώτους στίχους από το «Μάνα Μου Ελλάς» και «Το Δίχτυ», ενώ ερμήνευσε συγκλονιστικά «Το Πρακτορείο» (που το έλεγε και στο άλμπουμ αν θυμάστε).

Θέλω να μείνω στον Σταύρο Ξαρχάκο, τον τελευταίο από τους πολύ μεγάλους μας συνθέτες, τους Α’ Εθνικής συνθέτες μας που βρίσκονται ακόμα εν ζωή. Θέλω να μείνω λίγο παραπάνω όχι γιατί μπαίνει εκ των πραγμάτων στο επίκεντρο του προχθεσινού live, αλλά κι επειδή τα τελευταία χρόνια δείχνει ακούραστος, αεικίνητος, ανεξάντλητος. Σκεφτείτε ότι αυτό το καλοκαίρι μόνο παρουσιάζει πέντε-έξι διαφορετικά πρότζεκτ, άλλο το «Ρεμπέτικο», άλλο με τα δημοτικά τραγούδια «διαβασμένα» με τον τρόπο του, άλλο με τα δικά του τραγούδια, άλλο για τον Ξυλούρη, απορώ ακόμα πώς τα βγάζει πέρα. Αλλοι κάποιες συναυλίες δίνουν μόνο και πελαγώνουν.

Αυτό που μου αρέσει στον μαέστρο και το οποίο το είδαμε και προχθές είναι που δεν «λαϊκίζει» μουσικά. Δεν επιτρέπει καμία λαϊκή εκτροπή με το έργο του. Καλώς εννοούμενη λαϊκή εκτροπή, μη νομίζετε, δεν το λέω αρνητικά. Την Κυριακή λόγου χάριν θα μπορούσε να μετατρέψει το Ηρώδειο σε ρεμπετάδικο. Το «Ελα απόψε στου Θωμά» μόνο να έπαιζε αβανταδόρικα και θα γινόταν ο κακός χαμός. «Ελα απόψε στου Θωμά να σου παίξω μπαγλαμά / να κατέβουν οι αγγέλοι να χορέψουν τσιφτετέλι / κι αν μερακλωθείς πολύ και σ’ αρέσει το βιολί / με βιολί σαντουροβιόλι θα χορέψουν οι διαβόλοι». Αλλά ο Ξαρχάκος προτίμησε να μπει στον πυρήνα των τραγουδιών, να μην αφήσει περιθώρια για παρεκτροπή, να δώσει μία συναυλία υψηλής καλλιτεχνικής αξίας. Οχι πως θα ήταν άσχημο να γινόταν ρεμπετάδικο το Ηρώδειο, κάθε άλλο, πιο πολύτιμη μουσικά ωστόσο η ματιά του Ξαρχάκου. Που προστατεύει τα τραγούδια του. Που κάνει ενορχηστρώσεις οι οποίες σε αφήνουν άφωνο. Μιλάμε για αριστούργημα. Ο άνθρωπος είναι άπαιχτος.

Τσιτσάνης, Βαμβακάρης, Χατζιδάκις, Μίκης και Ξαρχάκος. Αυτοί οι πέντε και μετά όλοι οι άλλοι. Την ερχόμενη εβδομάδα ο Ξαρχάκος εμφανίζεται στον Λυκαβηττό σε ένα άλλο, διαφορετικό πρόγραμμα, με τους Μανώλη Μητσιά και Ελευθερία Αρβανιτάκη στο τραγούδι. Καταλαβαίνετε πολύ καλά τι εννοώ παραπάνω, έτσι;

Ιδού (με αλφαβητική σειρά ) και οι συνεργάτες του για το «Ρεμπέτικο» που είναι ένας κι ένας: Ανδρεάδης Θανάσης (ψάλτης), Βασίλας Γρηγόρης (μπουζούκι, τραγούδι), Βεργόπουλος Φώτης (μπουζούκι, τραγούδι), Δρογκάρης Βασίλης (ακορντεόν), Ζάκκας Ηρακλής (μπουζούκι, τραγούδι), Καρούνης Ζαχαρίας (τραγούδι), Καψοκαβάδης Αλέξανδρος (τζουράς, τραγούδι), Κολοβός Κωνσταντίνος (ψάλτης), Κουμεντάκης Λάζαρος (ψάλτης), Λίβανος Δημήτρης (μπουζούκι, τραγούδι), Μέρμηγκας Θοδωρής (κιθάρα, τραγούδι), Νεοφυτίδης Νεοκλής (πιάνο), Νικόπουλος Γιώργος (κιθάρα, τραγούδι), Παππάς Γιώργος (μπουζούκι, τραγούδι), Πάππος Μανώλης (μπουζούκι, τραγούδι), Πασχαλίδης Βαγγέλης (σαντούρι), Ρέππας Δημήτρης (μπουζούκι, τραγούδι), Σαΐα Ηρώ (τραγούδι), Τζίκας Αντώνης (κοντραμπάσο), Τρασάνης Χάρης (ψάλτης). Ο ίδιος ο Σταύρος Ξαρχάκος έκανε βέβαια τις ενορχηστρώσεις και διευθύνει.