ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ
Σημαντική αύξηση στο χρέος της Ε.Ε. το 2022 κατέγραψε η ετήσια έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου. Το ευρωπαϊκό χρέος έφτασε σε 344,3 δισεκατομμύρια ευρώ στο τέλος του έτους (έναντι 236,7 δισεκατομμυρίων ευρώ το 2021). Επίσης οι ελεγκτές παρέπεμψαν το 2022 στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) 14 περιπτώσεις εικαζόμενης απάτης (έναντι 15 το 2021), για δύο από τις οποίες η OLAF έχει ήδη κινήσει έρευνες.
Παράλληλα παρέπεμψαν έξι από τις υποθέσεις αυτές και στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO), για τρεις από τις οποίες η EPPO διεξάγει έρευνες. Ακόμη 14 περιπτώσεις πιθανής απάτης εντόπισαν οι ελεγκτές στο πλαίσιο του ελέγχου των δαπανών.
Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο σημειώνει ότι τα σφάλματα στις δαπάνες από τον προϋπολογισμό της Ε.Ε. παρουσίασαν σημαντική αύξηση. Το ΕΕΣ κρούει επίσης τον κώδωνα για τον αυξανόμενο κίνδυνο που γεννά ο δανεισμός ο οποίος απαιτείται για να καλυφθούν πρόσθετες ανάγκες πληρωμών, όπως αυτές που ανέκυψαν από την ανταπόκριση στην πανδημία και τον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Πέραν αυτών, συνιστά τη λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων του υψηλού πληθωρισμού στον προϋπολογισμό της Ε.Ε.
Οι ελεγκτές σημειώνουν ότι το 2022 ήταν το δεύτερο έτος εφαρμογής του Ταμείου Ανάκαμψης, αξίας 800 δισεκατομμυρίων ευρώ, που αποσκοπεί στην άμβλυνση των οικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας. «Ο έλεγχος διαπίστωσε ότι 11 από αυτές τις 13 πληρωμές από το Ταμείο Ανάκαμψης παρουσίαζαν προβλήματα κανονικότητας, καθώς 15 από τα 281 ορόσημα και τιμές-στόχο που εξετάσαμε είτε δεν είχαν επιτευχθεί ικανοποιητικά είτε δεν πληρούσαν τους όρους επιλεξιμότητας. Συνεπεία αυτού, έξι πληρωμές περιείχαν σημαντικό σφάλμα».
Το ΕΕΣ εντόπισε επίσης περιπτώσεις αδυναμιών στον σχεδιασμό των μέτρων και των υποκείμενων ορόσημων ή τιμών-στόχου, καθώς και προβλήματα με την αξιοπιστία των πληροφοριών που περιλαμβάνονταν στις διαχειριστικές δηλώσεις των κρατών-μελών. Ως εκ τούτου, διατύπωσε γνώμη με επιφύλαξη σχετικά με τις δαπάνες στο πλαίσιο του Ταμείου.
Η έκθεση αναφέρεται στην Ελλάδα – και όχι για καλό. Ως ένα παράδειγμα ορόσημου που δεν εκπληρώθηκε ικανοποιητικά αναφέρεται ρητά το Ορόσημο 42 για την Ελλάδα που αφορά τα «Σημεία φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων». Ο βασικός νόμος προέβλεπε την έκδοση δώδεκα υπουργικών αποφάσεων απαραίτητων για την οργάνωση της αγοράς ηλεκτροκίνησης. Οι ελεγκτές διαπίστωσαν ότι το ορόσημο δεν εκπληρώθηκε ικανοποιητικά, καθώς τρεις υπουργικές αποφάσεις (κυρώσεις για τους φορείς της αγοράς, απαιτήσεις για σημεία επαναφόρτισης σε παραδοσιακούς οικισμούς και εκπαίδευση τεχνιτών ηλεκτρικών οχημάτων) δεν είχαν τεθεί σε ισχύ κατά την καταβολή της πληρωμής.
Επίσης, η Ελλάδα αναφέρεται ως μια από τις χώρες όπου εντοπίστηκαν μη επιλέξιμα έξοδα σε σχέση με μέτρα που ελήφθησαν λόγω της πανδημίας.
Η έκθεση διαπιστώνει ότι τα προβλήματα κανονικότητας και οι αδυναμίες που εντοπίστηκαν στα συστήματα δικλίδων των κρατών μελών δεν αφήνουν ανεπηρέαστα ούτε τα 46,9 δισεκατομμύρια ευρώ που δαπανήθηκαν στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.
Οπως και την προηγούμενη τριετία, το ΕΕΣ καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το σφάλμα ήταν σημαντικό και διάχυτο και, για τον λόγο αυτό, διατυπώνει αρνητική γνώμη σχετικά με τις δαπάνες της Ε.Ε. το 2022.
«Η Ε.Ε. έχει αποδείξει ότι μπορεί να ανταποκρίνεται ταχύτατα σε πληθώρα πρωτοφανών κρίσεων με εξίσου πρωτοφανείς τρόπους. Ωστόσο, τα διόλου ευκαταφρόνητα ποσά που διατίθενται υπό τέτοιες συνθήκες γεννούν αυξημένους κινδύνους για τον προϋπολογισμό. Από τα ευρήματά μας προκύπτει ότι πρέπει να βελτιωθεί η διαχείριση του κινδύνου, καθώς εξακολουθούμε να εντοπίζουμε σφάλματα στο πλαίσιο των εργασιών μας, με συνέπεια να μιλάμε για σημαντική αύξηση των δαπανών που περιέχουν σφάλμα», δήλωσε ο Τόνι Μέρφι, πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου.
Το χρέος, ο πληθωρισμός και ο πόλεμος στην Ουκρανία επιβαρύνουν τον προϋπολογισμό της Ε.Ε. Το 2022, το χρέος της Ε.Ε. εκτινάχθηκε στα 344,3 δισεκατομμύρια ευρώ (έναντι 236,7 δισεκατομμυρίων ευρώ το 2021), κυρίως λόγω του νέου δανεισμού 96,9 δισεκατομμυρίων ευρώ για το NGEU.
Μόνο το χρέος του NGEU δημιουργεί κίνδυνο επιτοκίου για τον προϋπολογισμό της Ε.Ε. Το σχετικό κόστος του δανεισμού αυξήθηκε σημαντικά το 2022, λόγω της ανόδου των επιτοκίων. Το ΕΕΣ τονίζει επίσης ότι η επάνοδος των υψηλών ποσοστών πληθωρισμού έχει σοβαρές επιπτώσεις στον προϋπολογισμό. Βάσει των σχετικών προβλέψεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εκτιμάται ότι, μέχρι το 2023, ο προϋπολογισμός της Ε.Ε. θα μπορούσε να χάσει σχεδόν το 10% της αγοραστικής του δύναμης.
Στο τέλος του 2022, το συνολικό άνοιγμα του προϋπολογισμού της Ε.Ε. σε πιθανές μελλοντικές υποχρεώσεις ανερχόταν σε 248,3 δισεκατομμύρια ευρώ (έναντι 204,9 δισεκατομμυρίων ευρώ το 2021). Η αύξηση αυτή ανάγεται εν μέρει στη χρηματοδοτική συνδρομή που παρείχε η Ε.Ε. στην Ουκρανία και η οποία υπερδιπλασιάστηκε το 2022 σε σχέση με το 2021 (16 δισεκατομμύρια ευρώ έναντι 7 δισεκατομμυρίων ευρώ). Το ΕΕΣ επισημαίνει ότι η έγκριση πρόσθετου ποσού 18 δισεκατομμυρίων ευρώ στο τέλος του 2022 θα αυξήσει σημαντικά το εν λόγω άνοιγμα για τους μελλοντικούς προϋπολογισμούς της Ε.Ε.
