Ομολογίες φρίκης λίγο πριν από την κάλπη

«Αν ο λαός διαδηλώνει, το Κογκρέσο πρέπει να ακούει», φώναξαν δεκάδες χιλιάδες πολίτες που κατέβηκαν στους δρόμους της Μπογκοτά και άλλων 100 πόλεων της Κολομβίας για να στηρίξουν τις μεταρρυθμίσεις που επιδιώκει η κυβέρνηση του Γουστάβο Πέτρο και μπλοκάρει η αντιπολίτευση σε Βουλή και Γερουσία.

«Oι εκβιασμοί δεν θα περάσουν», φώναζαν οι περίπου 35.000 που συγκεντρώθηκαν στην πρωτεύουσα, απαντώντας μαχητικά στο κάλεσμα ιθαγενικών, αγροτικών και εργατικών οργανώσεων που θέλουν «το Κογκρέσο να ακούσει τη φωνή του λαού και να προχωρήσει στις μεταρρυθμίσεις που επί μήνες έχουν παγώσει».

Ο πρόεδρος Πέτρο ανήγγειλε στους διαδηλωτές πως θα καταθέσει σχέδιο νόμου για τη μεταρρύθμιση των δημόσιων υπηρεσιών γιατί «οι ισχύοντες νόμοι έθεσαν σε προνομιακή θέση τον επιχειρηματία, αλλά τον χρήστη τον άφησαν στον δρόμο». Μια μεταρρύθμιση που έρχεται να προστεθεί σε εκείνη της υγείας ως «οικουμενικού δικαιώματος», της εργασίας ώστε να υπάρχει «αξιοπρεπής εργασία» στη χώρα, της παιδείας «για να μπορούν οι νέοι να μπαίνουν στα πανεπιστήμια» και τη συνταξιοδοτική «για να μπορούν οι ηλικιωμένοι να μην πεινάνε».

Ο Πέτρο επιστρέφει στις βάσεις του, όπως άλλωστε είχε υποσχεθεί, θυμίζοντας πως «η δημοκρατία δεν είναι ένα άγαλμα ή μια πέτρα, αλλά κίνημα». Ενώ συμμετέχοντας στην πρώτη γραμμή της διαδήλωσης η υπουργός Εργασίας Γκλόρια Ινές Ραμίρες ξεχώρισε τον ρόλο των πολιτών στις πολιτικές διεργασίες.

«Αυτή η διαδήλωση ίσως δεν είναι αρκετή για να προχωρήσουμε στις μεταρρυθμίσεις, αλλά είναι μια ισχυρή φωνή που πρέπει να συνυπολογίσει το Κογκρέσο. Είναι ένα μήνυμα πως ο λαός απαιτεί από τους βουλευτές να καταλάβουν πως αυτές οι μεταρρυθμίσεις εκπληρώνουν τα όνειρα και τις ελπίδες πολλών Κολομβιανών», δήλωσε στην εφημερίδα El País.

Πολιτικές του θανάτου

Μια φοιτήτρια συμπύκνωνε στο ρεπορτάζ της εφημερίδας το σταυροδρόμι όπου βρίσκεται η χώρα: «Ο δρόμος είναι ένα σκηνικό εξίσου σημαντικό με την κάλπη. Εδώ ορίζουμε αν θα προχωρήσουμε προς την πολιτική της ζωής ή αν θα επιστρέψουμε στην πολιτική του θανάτου, που ιστορικά έχει κυβερνήσει τη χώρα».

Πριν από λίγες ημέρες, ο ακροδεξιός πρώην πρόεδρος Αλβαρο Ουρίμπε επανέλαβε πως οι στρατιωτικές επιχειρήσεις που έγιναν επί προεδρίας του (2002-2010) ήταν το κλειδί για την ανάκτηση της ειρήνης. «Με τη δημοκρατική ασφάλεια, προχώρησαν η οικονομία, ο τουρισμός, τα κοινωνικά (ζητήματα)», δήλωσε.

Αλλά αυτή η περίφημη «δημοκρατική ασφάλεια» για την οποία επαίρεται γέννησε το τερατούργημα μιας πολιτικής μαζικής εξόντωσης, όπως επιβεβαιώνουν αυτές τις ημέρες και οι δίκες της Ειδικής Δικαιοσύνης για την Ειρήνη (JEP), οργάνου που προέκυψε από τις συμφωνίες ειρήνης της Αβάνας το 2016.

Οι δηλώσεις του έμοιαζαν μια απάντηση στην απόφαση της JET να απαγγείλει κατηγορίες στον πρώην διοικητή του στρατού, τον απόστρατο στρατηγό Μάριο Μοντόγια, για «εγκλήματα πολέμου και κατά της ανθρωπότητας, για δολοφονίες και καταναγκαστικές εξαφανίσεις που ψευδώς παρουσιάστηκαν ως απώλειες σε μάχες του στρατού». Πρόκειται για 130 υποθέσεις «ψευδώς θετικών» που έγιναν στην επαρχία Αντιόκια το 2002-2003, όταν εκείνος ήταν ακόμη απλώς διοικητής της 4ης Μεραρχίας του Μεντεγίν.

Σφαγές αθώων

Οι «ψευδώς θετικοί» είναι 6.402 αθώοι άμαχοι που δολοφονήθηκαν κυρίως ανάμεσα στο 2002 και το 2008 και τους παρουσίασαν ως αντάρτες που έπεσαν σε μάχη, για να δείξουν η στρατιωτική ηγεσία και ο πρόεδρος πόσο αποτελεσματικές ήταν οι «πολιτικές κατά της αντάρτικης εξέγερσης».

«Μετανοημένοι» στρατιωτικοί σε αυτές τις δίκες επιβεβαίωσαν πως υπήρχε ακόμη κι ένα «κιτ μεταμφίεσης» που κουβαλούσαν, με όπλα, στολές και μπότες που θα έβαζαν στους ανθρώπους τους οποίους σκότωναν ώστε να θυμίζουν αντάρτες. Οσο για τις συνέπειες; «Οι νεκροί δεν μιλάνε», τους έλεγαν.

Στην πραγματικότητα πρόκειται για εν ψυχρώ εκτελέσεις πολιτών, με τους στρατιωτικούς ανάλογα με τον αριθμό των νεκρών που «πετύχαιναν» (σαν να υπήρχαν «ποσοστώσεις εκτελέσεων») να ανταμείβονταν με μπόνους, άδειες, προαγωγές, ενώ άλλοι με υποτροφίες «μετεκπαίδευσης» σε αμερικανικές στρατιωτικές ακαδημίες, στο πλαίσιο των συμφωνιών που έγιναν για την εφαρμογή του διαβόητου Σχεδίου Κολομβία, μέσω του οποίου οι ΗΠΑ πρόσφεραν στρατιωτική βοήθεια στην Κολομβία.

Τέτοιου είδους εκτελέσεις γίνονταν από τα τέλη της δεκαετίας του ’70, της εποχή του απόγειου της Αμερικανικής Αντικομμουνιστικής Συμμαχίας με την οποία ο Μοντόγια είχε στενές σχέσεις. Αλλά επί Ουρίμπε, από μεμονωμένα περιστατικά έγιναν συστηματική πρακτική, με τον ίδιο τον τότε πρόεδρο να μιλά για «εξολόθρευση» των εχθρών. Ο Μοντόγια αρνείται κάθε ανάμιξη λέγοντας πως «απαίτησα επιχειρησιακά αποτελέσματα, όχι νεκρούς».

Αλλά μάρτυρες έχουν καταθέσει πως οι διαταγές του στους στρατιώτες ήταν «φέρτε μου λίτρα αίματος, ντενεκέδες αίματος, δεν με ενδιαφέρουν οι συλλήψεις, εμένα να μου φέρετε πεσόντες στη μάχη, όπως κι αν έχει». Το 2006, ο Ουρίμπε τον έκανε διοικητή του στρατού. Παρότι δύο χρόνια αργότερα αναγκάστηκε να παραιτηθεί, όταν άρχισε να αποκαλύπτεται η υπόθεση των «ψευδώς θετικών», τον αποκαλεί ακόμα «ήρωα της πατρίδας».

Τον περασμένο μήνα άλλος ένας από τους 1.500 στρατιωτικούς που εκτιμάται ότι μετείχαν σε αυτά τα αδιανόητα εγκλήματα, ο στρατηγός Γουίλιαμ Τόρες Εσκαλάντε, διοικητής τάγματος στο Κασανάρες το 2005-2007, και 24 υφιστάμενοί του και μέλη του καταργημένου πλέον Διοικητικού Τμήματος Ασφάλειας (DAS) ομολόγησαν στην JEP την ευθύνη τους για τη δολοφονία 300 πολιτών, τους οποίους παρέδωσαν στις αρχές ως μέλη των FARC.

Οι δημοσκοπήσεις

«Τους σκοτώσαμε χωρίς να υπάρξει κάποια μάχη. Ηταν ταπεινοί αγρότες. Τους μεθούσαμε, τους υποσχόμασταν δουλειά και έπειτα τους βάζαμε σε ένα φορτηγό και τους πηγαίναμε στον τόπο της εκτέλεσής τους». Ολες αυτές οι ομολογίες της φρίκης γίνονται λίγο πριν από τις περιφερειακές εκλογές της 29ης Οκτωβρίου, όπου οι δημοσκοπήσεις προβλέπουν πως το Ιστορικό Σύμφωνο του Πέτρο θα ηττηθεί και η Δεξιά και Κεντροδεξιά θα κερδίσει πολλούς από τους δήμους των μεγάλων πόλεων της χώρας.

Κάποιοι σχολιάζουν ότι ο Πέτρο χάνει σοβαρά έδαφος, αλλά εκείνος δεν δείχνει πρόθυμος να εγκαταλείψει το σχέδιό του. «Εγώ ήθελα μια επανάσταση κι ακόμη θέλω να την κάνω», έλεγε σε ραδιοφωνική εκπομπή του αμερικανικού προοδευτικού δικτύου Democracy Now!, συνεπής στο όραμα της κοινωνικής αλλαγής που ενστερνίστηκε εδώ και δεκαετίες. Και γι’ αυτό συστηματικά καταφεύγει στις βάσεις του για να «βαπτιστεί» από τις διεκδικήσεις τους.

Ερευνα του Λατινοαμερικανικού Στρατηγικού Κέντρου Γεωπολιτικής (CELAG) έδειξε πως το πιο στρατευμένο τμήμα της κοινωνίας τον στηρίζει αναφανδόν: 91,5% θεωρεί ότι η Κολομβία αλλάζει, 88,5% ότι η λέξη «ενθουσιασμός» περιγράφει το πώς νιώθουν για την κυβέρνηση, 73,8% ότι η κυβέρνηση πρέπει να αναλάβει κάθε ρίσκο για να εγκριθούν οι μεταρρυθμίσεις του. Και ένα 84,1% δεσμεύεται να βγει στους δρόμους αν γινόταν κάποια εκτροπή ή απόπειρα πραξικοπήματος.