Σε διπλωματικό-γεωπολιτικό φιάσκο με την «υπογραφή» των ΗΠΑ εξελίσσεται το θρίλερ με την αποπεμφθείσα από χθες ΥΠΕΞ της Λιβύης -πλέον υπό διοικητική έρευνα και φυγά στην Τουρκία- Νάιλα αλ Μανγκούς εν μέσω θύελλας αντιδράσεων κατ’ αρχάς εντός της πολύπαθης -μετά και τη νατοϊκή επέμβαση του 2011- βορειοαφρικανικής χώρας.
Θρυαλλίδα αποτέλεσε η δημοσιοποίηση συνάντησης -πρώτης στα χρονικά- που είχε με τον Ισραηλινό ομόλογό της Ελι Κοέν στη Ρώμη την περασμένη εβδομάδα, παρά το ότι οι δύο χώρες δεν έχουν διπλωματικές σχέσεις.
Η δε διαρροή των συνομιλιών -που είχαν κρατηθεί μέχρι προχθές Κυριακή μυστικές από την Τρίπολη, το Τελ Αβίβ και τις διαμεσολαβήτριες ΗΠΑ- έγινε από το ίδιο το ισραηλινό ΥΠΕΞ και διά στόματος του επικεφαλής της ισραηλινής διπλωματίας. «Αδειάζοντας» λοιπόν την κυβέρνηση της Τρίπολης που επέμενε μέχρι και χθες να δηλώνει επισήμως άγνοια, ενόσω το λιβυκό ΥΠΕΞ έκανε λόγο για «τυχαία και ανεπίσημη» συνάντηση», ο Ελι Κοέν τη χαρακτήρισε «ιστορική» και «πρώτο βήμα» για τη δημιουργία δεσμών μεταξύ των χωρών.
Αυτά την ώρα που κάθε είδους συναλλαγή με το Ισραήλ αποτελεί ποινικό αδίκημα στo αραβικό κράτος της Λιβύης βάσει νόμου του 1957 από την εποχή Καντάφι. Σύμφωνα με το ισραηλινό υπουργείο Εξωτερικών -που αργά χθες διέγραψε κάθε σχετική ανάρτηση-, στη συνάντηση συζητήθηκε η σημασία διατήρησης της κληρονομιάς της πρώην εβραϊκής κοινότητας της Λιβύης -συμπεριλαμβανομένης της ανακαίνισης συναγωγών και νεκροταφείων- καθώς και πιθανή παροχή βοήθειας για ανθρωπιστικά ζητήματα, τη γεωργία και τη διαχείριση υδάτων.
«Η συνάντηση είχε συντονιστεί με Λίβυους αξιωματούχους στο ανώτερο επίπεδο» δήλωσε Ισραηλινός αξιωματούχος στο πρακτορείο Reuters «και διήρκεσε σχεδόν δύο ώρες», με τον Ιταλό νυν ΥΠΕΞ από το δεξιό κόμμα Φόρτσα Ιτάλια και πρώην πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Αντόνιο Ταγιάνι, σε ρόλο «οικοδεσπότη». «Ο πρωθυπουργός της Λιβύης» -ανέφερε ο Ισραηλινός αξιωματούχος για τον εσαεί… μεταβατικό, φιλότουρκο Αμπντουλχαμίντ Ντμπεϊμπά- «βλέπει το Ισραήλ ως πιθανή γέφυρα με τη Δύση και την κυβέρνηση των ΗΠΑ».
Ταραχές
Στο άκουσμα της είδησης ξέσπασαν ταραχές και νέα πολιτική κρίση στη διχασμένη Λιβύη. Διαδηλωτές εισέβαλαν στο υπουργείο Εξωτερικών στην Τρίπολη. Υπήρξαν αναφορές για πυρπόληση κατοικίας του πρωθυπουργού στη λιβυκή πρωτεύουσα, κάψιμο της ισραηλινής σημαίας στη βορειοανατολική πόλη Ζαουίγια και διαδηλώσεις στη δυτική πόλη Μισράτα, γενέτειρα και πολιτικό προπύργιο του Ντμπεϊμπά.
Ως «νομικό και ηθικό έγκλημα» καταδίκασε τη συνάντηση της Ρώμης η λιβυκή Βουλή των Αντιπροσώπων, συγκαλώντας χθες έκτακτη συνεδρίαση του Σώματος, που έχει έδρα τη Βεγγάζη, στα ανατολικά. Τη διάλυση της κυβέρνησης Ντμπεϊμπά ζήτησε ο ισλαμιστής Χαλίντ αλ Μίσρι, μέχρι πρότινος πρόεδρος του Ανώτατου Κρατικού Συμβουλίου -οιονεί Γερουσίας- με έδρα την Τρίπολη.
Η δε «πέτρα του σκανδάλου», Νάιλα αλ Μανγκούς, φέρεται να εγκατέλειψε χθες την Τρίπολη με ιδιωτικό τζετ και προορισμό την Κωνσταντινούπολη, με συνεργάτες της να επικαλούνται «λόγους ασφαλείας» και τις λιβυκές αρχές να το αμφισβητούν, με το επιχείρημα ότι δεν είχε άδεια εξόδου από τη χώρα.
Η 52χρονη νομικός και διπλωμάτης -γεννημένη στο Κάρντιφ της Ουαλίας, μεγαλωμένη στη Βεγγάζη και με σπουδές νομικών στις ΗΠΑ- είχε και πάλι αποπεμφθεί από το ΥΠΕΞ και τεθεί υπό «διοικητική έρευνα» τον Νοέμβριο του 2021, όταν το Προεδρικό Συμβούλιο της Λιβύης την είχε κατηγορήσει ότι ασκούσε αυτοβούλως εξωτερική πολιτική. Τότε θεωρούνταν προσκείμενη στον στρατηγό Χάφταρ, ισχυρό άνδρα στα ανατολικά. Λίγες μέρες αργότερα ωστόσο είχε επιστρέψει στο πόστο της στο ΥΠΕΞ. Εναν χρόνο μετά, τον περασμένο Νοέμβριο, υπέγραφε πρόθυμα το παράνομο τουρκο-λιβυκό μνημόνιο.
Παρά τις χθεσινές διαβεβαιώσεις του λιβυκού ΥΠΕΞ για «σαφή» και «αταλάντευτη» στάση της Τρίπολης «στο παλαιστινιακό ζήτημα», συνοδεία καταγγελιών για «εκμετάλλευση από εβραϊκά και διεθνή ΜΜΕ» του «συμβάντος» στη Ρώμη, δύο ανώτεροι αξιωματούχοι της λιβυκής κυβέρνησης παρουσιάζουν εντελώς διαφορετική εκδοχή.
Μιλώντας ανωνύμως στο πρακτορείο Associated Press, ανέφεραν ότι ο Ντμπεϊμπά όχι μόνο ήταν εν γνώσει της συνάντησης στην ιταλική πρωτεύουσα, αλλά είχε δώσει από τον Ιούλιο το «πράσινο φως» για την πραγματοποίησή της λαμβάνοντας πλήρη ενημέρωση από την Αλ Μανγκούς για το περιεχόμενό της. Ενας εξ αυτών επισήμανε, δε, ότι η εξομάλυνση των σχέσεων Λιβύης – Ισραήλ είχε τεθεί επί τάπητος από τον Ιανουάριο σε συνάντηση του Ντμπεϊμπά με τον διευθυντή της CIA, Γουίλιαμ Μπερνς, στην Τρίπολη.
Εγκριση
Σύμφωνα με τον αξιωματούχο, ο Λίβυος πρωθυπουργός έδωσε κατ’ αρχήν έγκριση για ένταξη της χώρας του στις Συμφωνίες του Αβραάμ. Ητοι στο πλαίσιο της εξομάλυνσης των σχέσεων του Ισραήλ με αραβικά κράτη (Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Μπαχρέιν, Σουδάν, Μαρόκο), παρά το ότι η νέα ακροδεξιά κυβέρνηση Νετανιάχου προωθεί με μένος την ατζέντα της για περαιτέρω κατοχή παλαιστινιακών εδαφών στη Δυτική Οχθη.
Υπό το πρίσμα των τελευταίων εξελίξεων -και ενώ η κυβέρνηση Μπάιντεν «πριμοδοτεί» την προσέγγιση του Ισραήλ και της Σαουδικής Αραβίας- ο ισραηλινός ειδησεογραφικός ιστότοπος Walla μεταδίδει ότι η Ουάσινγκτον είναι έξαλλη με τους χειρισμούς του Τελ Αβίβ. Αμερικανοί αξιωματούχοι, αναφέρει, δεν πείθονται από τις αιτιάσεις του Τελ Αβίβ για αναγκαστική παραδοχή της συνάντησης ένεκα διαρροών σε εγχώρια ΜΜΕ, την ευθύνη για τις οποίες αρνήθηκε αργά χθες το ισραηλινό ΥΠΕΞ.
Στέλεχος της κυβέρνησης Μπάιντεν, τονίζει το Walla, κατηγόρησε την κυβέρνηση Νετανιάχου ότι όχι μόνο «σκότωσε» τη συζήτηση με τη Λιβύη για αναγνώριση του Ισραήλ, αλλά ότι με τις ενέργειές της αποτρέπει άλλες αραβικές χώρες από ανάλογες κινήσεις. Χθες το ισραηλινό ΥΠΕΞ επέλεξε τη σιωπή σε σχετικές ερωτήσεις δημοσιογράφων, συμπεριλαμβανομένου του εάν η ανακοίνωση του επικεφαλής του ήταν σε συντονισμό με την Τρίπολη.
«Χώρες του κόσμου βλέπουν την ανεύθυνη διαρροή της συνάντησης των ΥΠΕΞ Ισραήλ και Λιβύης και αναρωτιούνται: είναι δυνατόν να διαχειριστούν τις εξωτερικές σχέσεις με αυτή τη χώρα;» διερωτήθηκε ο Γαΐρ Λαπίντ, πρώην υπουργός Εξωτερικών και πρωθυπουργός του Ισραήλ.
