«Γράψ’ το, κυρ Στέλιο, στην εφημερίδα, μπας και γίνει τίποτα». Αυτή ήταν μια φράση των θαμώνων του καφενείου προς τον φαρμακοποιό της περιοχής. Ο Στέλιος ήταν ένας τύπος τοπικού αγροτικού διανοούμενου. Έγραφε μικρά κείμενα, αλλά και σκωπτικούς, δηκτικούς στίχους στην ντοπιολαλιά, τα οποία δημοσίευε στον «Δημοκράτη», την παλαιότερη εφημερίδα του νησιού, η οποία κυκλοφορεί από το 1928. Έγραφε για την κακή κατάσταση των αγροτικών δρόμων το φθινόπωρο, καλή ώρα όπως τώρα, λίγο πριν αρχίσει το μάζεμα των ελιών. Για τους αεροψεκασμούς κατά του δάκου και το κακό που προξενούν στα πουλιά, στις μέλισσες, στα ζώα και στους ανθρώπους. Άλλοτε για τις χαλασμένες τηλεφωνικές γραμμές ή για τα προβλήματα στην αναμετάδοση των δύο κρατικών τηλεοπτικών καναλιών. Κάπου κάπου απαντούσε ο αρμόδιος υπάλληλος, κάποτε κι ο ίδιος ο κύριος νομάρχης!
Αραιά και πού έγραφε σε αθηναϊκές εφημερίδες, και δημοσιευόταν στη σελίδα «επιστολές αναγνωστών».
Την περίοδο της δικτατορίας μερικοί, πολύ λίγοι, κάτοικοι του μικρού μας χωριού σχολίαζαν με το ιδιαίτερο απλοϊκό ύφος «όλες οι εφημερίδες λένε τα ίδια ψέματα, μόνο η ημερομηνία είναι αληθινή». Με τον σχολιασμό αυτό εξέφραζαν τη διαφωνία τους. Διάβαζαν αθλητικές εφημερίδες, παρακολουθούσαν με μανία τα σίριαλ της τηλεόρασης, ελληνικά και ξένα. Μετά δε τη μεταπολίτευση, η ζωή συνεχίστηκε, όπως σε όλη τη χώρα. Τότε άρχισαν να έρχονται ακόμα δύο εφημερίδες στο χωριό, στο οποίο υπήρχαν δύο σημεία πώλησης, ενώ σήμερα κανένα! Ήρθε ο «Ριζοσπάστης», τον οποίο πωλούσε κάποιο μέλος του κόμματος, καθώς και μία και μοναδική «Αυγή», για τον κυρ Γιώργο, τον «αναθεωρητή», όπως άκουσα να τον αποκαλούν οι άλλοι.
Σιγά σιγά ο σχολιασμός κι η παρουσίαση των θεμάτων άρχισε να γίνεται από το «κουτί» ή το «γυαλί», όπως αποκαλούσαν την τηλεόραση. Σήμερα στα καφενεία υπάρχει μόνο η τηλεόραση, η οποία δεν έχει όγκο μικρού μπαούλου, είναι «πλάσμα» και ευμεγέθης. Πάντοτε ανοιχτή σε κάποιο κανάλι, γιατί από το «ένα κανάλι που δείχνει ειδήσεις» και «το άλλο κανάλι που δεν πιάνει καλά» βρεθήκαμε με πάρα πολλά. Μόνο που όλοι διαπιστώνουν ότι όλα τα κανάλια δείχνουν τα ίδια, δε διαφέρουν μεταξύ τους, ειδικά όταν λένε ειδήσεις.
Κι έγινε το επόμενο βήμα. Περιορίστηκε η πώληση κι η ανάγνωση των εφημερίδων, αλλά μικροί και μεγάλοι έχουν τη δική τους ψηφιακή οθόνη. Ειδικοί και μη περί του Τύπου προβληματίζονται για το μέλλον του και την παντοκρατορία της οθόνης. Διαχρονικά τα νέα μέσα και οι τρόποι επικοινωνίας, ψυχαγωγίας και διασκέδασης είχαν προτίμηση. Αλλά δεν εξοβέλισαν τα παλιά. Θέατρο συνεχίζει να υπάρχει μετά τον κινηματογράφο και την τηλεόραση, κυκλοφορούν δίσκοι μουσικής παρ’ όλους τους νέους τρόπους ακρόασης – έτσι θα γίνει και με τις εφημερίδες.
*Συγγραφέας, διδάκτορας Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας
