«Κάθε κρίση καθρεφτίζει την αναταραχή ενός συστήματος»

Στις 176 σελίδες του βιβλίου της, μεταφερόμαστε στην Αθήνα, τον Νοέμβριο του 1966. Σε αυτό το έκρυθμο πολιτικό και κοινωνικό τοπίο βρίσκεται νεκρός ο διοικητής της Εθνικής Τραπέζης, Στέφανος Σοφιανός, και κατηγορούμενη για τον φόνο του η δεκαεξάχρονη μοναχοκόρη του, Φρίντα, που καταδικάζεται και κλείνεται σε αναμορφωτήριο, ενώ η μητέρα της, Ισμήνη, εγκαθίσταται με τον έρωτά της, τον Ελληνοαμερικανό Τομ Δαβέρις στις ΗΠΑ, όπου γεννάει τον γιο του. Μετά την απόφυλάκισή της, επτά χρόνια αργότερα, η κόρη καταλήγει κι αυτή στην Αμερική, ξανασμίγοντας με τη μητέρα της.

Συναντούμε τη Φρίντα σήμερα, να ζει βυθισμένη σε κατάθλιψη και να λαχταρά να γυρίσει στην Ελλάδα, με μόνο εμπόδιο το στίγμα της δολοφόνου που τη βαραίνει. Ανέλπιστος αρωγός, ο ετεροθαλής αδελφός της, Αντριου, προκειμένου να αποκαταστήσει την υπόληψή της, έρχεται στην Αθήνα της κρίσης, μια πόλη που έχει να επισκεφτεί από μικρός, και με την παιδική του φίλη Αλεξάνδρα προσπαθεί να διαλευκάνει το παλιό έγκλημα. Κάτι που, για να συμβεί, απαιτεί να συνδυάσει τα φανερά με τα κρυμμένα στοιχεία μιας σκοτεινής ιστορίας, που, αν και «γράφτηκε» στο «σπίτι του φονικού», έχει ωστόσο άγνωστο «συγγραφέα».

● Ποιο ήταν το έναυσμα για να γράψετε το «Εγκλημα στη Φωκυλίδου»;

Τα χρόνια της πρόσφατης κρίσης στη χώρα μας, είχα διαβάσει, περίπου, αυτό: «Κάθε κρίση καθρεφτίζει την αναταραχή ενός συστήματος –είτε αυτό είναι χώρα είτε οικογένεια. Προκαλεί αστάθεια, σεισμό, φέρνει ρήξεις και ρήγματα. Η τέλεια στιγμή για να εμφανιστούν λαοπλάνοι, θαυματοποιοί, απατεώνες, νάρκισσοι χωρίς συνέπεια, που χαϊδεύουν το θυμικό, αλλά δεν ικανοποιούν την επιθυμία…». Αυτό έγινε η αφορμή για να γράψω, ύστερα από τρία ιατροδικαστικά θρίλερ, ένα απλό αστυνομικό μυθιστόρημα πόλης, το «Εγκλημα στη Φωκυλίδου», που συνδυάζει το συλλογικό και το ατομικό. Διάβασα αυτόν τον συλλογισμό με τα εργαλεία της τέχνης, τα προσφιλή μου εργαλεία της σύνθεσης, της συσχέτισης, της φαντασίας.

Εφτιαξα ένα παραμύθι που αρχίζει στα χρόνια της πολιτικής κρίσης της δεκαετίας του ’60 και φτάνει ώς την πρόσφατη κρίση. Φυσικά, ούτε δοκιμιακός ούτε δημοσιογραφικός ή καταγγελτικός είναι ο λόγος της σύγχρονης λογοτεχνίας. Ηθελα απλώς να αφηγηθώ μια ευφάνταστη και ελκυστική για τον αναγνώστη ιστορία. Μια αλληγορία για τις ταλαιπωρίες της ελευθερίας στον πολιτισμό και στην κοινωνία κατά την πρόσφατη Ιστορία μας -η κεντρική ηρωίδα Φρίντα (freedom) τιμωρείται με 7χρονη φυλάκιση, με ήρωες γοητευτικούς πράκτορες, μοιραίες και δυστυχισμένες γυναίκες, νάρκισσους εραστές, παιδιά – θύματα νάρκισσων γονιών.

● Γιατί διαβάζουμε αστυνομική λογοτεχνία σήμερα;

Η αστυνομική λογοτεχνία υπήρξε δημοφιλές είδος σχεδόν όλες τις εποχές, γιατί έχει απλά στοιχεία του παραμυθιού: επινοημένη ιστορία, καλούς και κακούς ήρωες, σύγκρουση, ανταμοιβή του καλού, τιμωρία του κακού -αλλά και πιο λόγια στοιχεία. Σήμερα, διαβάζουμε μάλλον «αστυνομική πεζογραφία», που τείνει να ταυτιστεί με την επίλυση ενός γρίφου που πλάθει ο συγγραφέας και καλούμαστε οι αναγνώστες να λύσουμε. Η λογοτεχνική ποιότητα είναι σε πολλές περιπτώσεις αμφισβητήσιμη.

● Πώς ξεκίνησε η σχέση σας με την αστυνομική μυθοπλασία;

Προερχόμενη από σπουδές κινηματογράφου, βιοποριζόμουν κατά καιρούς γράφοντας σενάρια, κυρίως αστυνομικά. Στη συγγραφή μυθιστορημάτων κατέφυγα από ανάγκη, όταν άρχισε να παρακμάζει η τηλεόραση (και ως θέαμα και ως εργοδότης). Επειδή είχα μεγάλο σεβασμό στη λογοτεχνία (ως τέχνη που ήξερα μόνο ως αναγνώστης, ενώ την έβδομη την είχα σπουδάσει), όταν πέρασα από τη σεναριογραφία στην πεζογραφία, αποφάσισα να γράψω αστυνομικά, ώστε να αξιοποιήσω ό,τι είχα διδαχθεί περί σεναρίου (δομή, πλοκή κ.λπ.). Δεν απορώ που σεναριογράφοι υπήρξαν πολλοί (κορυφαίοι) συγγραφείς του νουάρ. Φυσικά, το σενάριο είναι ελλιπής γραπτός λόγος (αφού συμπληρώνεται από την εικόνα), οπότε η συγγραφή αστυνομικού μυθιστορήματος απαιτούσε πολλά περισσότερα -η γνώση δομής σεναρίου ήταν απλά ένας καλός μπούσουλας».

● Θεωρείτε ότι το ελληνικό είδος διαφοροποιείται σε σχέση με τα αντίστοιχα του εξωτερικού;

Είχα πάντα ταυτισμένο το ελληνικό αστυνομικό με τον Γιάννη Μαρή, στα βιβλία του οποίου ανέτρεχα κάθε τόσο για εγγυημένη αναγνωστική απόλαυση και, το 1995, που εμφανίστηκε ο Πέτρος Μάρκαρης, άρχισα να διαβάζω ανελλιπώς τα αστυνομικά του. Από τότε -ή και παράλληλα με αυτούς- υπήρξαν πολλοί Ελληνες συγγραφείς, αλλά λίγοι του γούστου μου. Οι «σχολές αστυνομικού» άλλων χωρών έχουν «καπελώσει» το έργο πολλών Ελλήνων συγγραφέων. Πάντα θεωρούσα ότι, διαβάζοντας αστυνομικά από όλο τον κόσμο, έπαιρνα γεύση από τις πραγματικότητες άλλων χωρών. Δυστυχώς, αυτή η αίσθηση εντοπιότητας (locality) δεν υφίσταται πλέον στα αστυνομικά. Η παγκοσμιοποίηση έφερε την ομοιομορφία -υπαγορεύτηκε από την αγορά, διαμορφώθηκε από εκδότες που αποβλέπουν στο παγκόσμιο κοινό.

● Υπήρξαν συγγραφείς του είδους που σας επηρέασαν;

Στη συγγραφέα Πατρίσια Κόρνγουελ ανακάλυψα το νέο είδος αστυνομικής αφήγησης που μου κέντρισε το ενδιαφέρον: το ιατροδικαστικό θρίλερ. Παρότι το γονιδίωμα του DNA αποκωδικοποιήθηκε το 2003, είχε ήδη αρχίσει να εμφανίζεται η σπουδαία αυτή ανακάλυψη στην τέχνη νωρίτερα. Στα «αστυνομικά» τύπου CSI, οι ήρωες ήταν ιατροδικαστές και δικαστικοί επιστήμονες (ανθρωπολόγοι, εντομολόγοι κ.ά.). Η ιστορία ξεκινούσε από το εύρημα εγκληματικού ενδιαφέροντος και κτιζόταν προς τα πίσω, δηλαδή μέχρι να βρεθεί ο δράστης. Παρότι η Κόρνγουελ με ώθησε να ασχοληθώ με το ιατροδικαστικό θρίλερ, στην Τζίλιαν Φλιν βρήκα τη συγγραφέα που λατρεύω: «Γκίλιαν» αυτοσυστήνεται στο Υoutube, αλλά δεν το είδαν οι Ελληνες εκδότες της. Με μητέρα φιλόλογο και πατέρα καθηγητή κινηματογράφου, ξεκίνησε έχοντας τα εχέγγυα για μια τόσο ενδιαφέρουσα και πρωτότυπη καριέρα ως συγγραφέας και σεναριογράφος!