Αντέχουν τα μικρά βιβλιοπωλεία στον ανταγωνισμό; Αλλαξε η σχέση του κόσμου με το βιβλίο μετά την πανδημία; Υπάρχει ανησυχία ότι τα ψηφιακά βιβλία θα πάρουν σταδιακά τη θέση των παραδοσιακών;
Σε αυτές και άλλες ερωτήσεις μάς απαντούν ιδιοκτήτες τεσσάρων βιβλιοπωλείων που συμμετείχαν στην Εβδομάδα Μικρών Βιβλιοπωλείων 2023 και μας παρουσιάζουν τα βιβλία που ήταν ψηλά στις προτιμήσεις των αναγνωστών τον Ιούνιο
Ανδρονίκη Μαστοράκη • Literature House • Εκδόσεις BookLab
«Το βιβλίο είναι πρωτίστως πολιτισμικό αγαθό»
● Συμμετείχατε στην Εβδομάδα Μικρών Βιβλιοπωλείων 2023. Τι αποκομίσατε από την ανοιξιάτικη αυτή γιορτή του βιβλίου;
Συμμετείχαμε στην Εβδομάδα Μικρών Βιβλιοπωλείων φέτος για δεύτερη χρονιά. Το βιβλιοπωλείο μας διοργανώνει δράσεις σχετικές με το βιβλίο, αλλά και γενικότερα με τον πολιτισμό, καθ’ όλη τη διάρκεια της χρονιάς. Οι εκδηλώσεις μας, που συνέπεσαν με την Εβδομάδα Μικρών Βιβλιοπωλείων, εντάχθηκαν στο σχετικό πρόγραμμα, όμως δεν διοργανώθηκε κάποια εκδήλωση ειδικά γι’ αυτόν τον σκοπό. Θα χαρούμε πολύ να δούμε στο μέλλον την Εβδομάδα Μικρών Βιβλιοπωλείων να εξελίσσεται σε έναν θεσμό που θα διοργανώνει ο ίδιος εκδηλώσεις για την ανάδειξη των μικρών βιβλιοπωλείων και δεν θα συγκεντρώνει απλώς τις ήδη διοργανωθείσες εκδηλώσεις κάτω από μια εορταστική ομπρέλα. Χρήσιμο και αυτό για να γίνουν πιο γνωστά τα συνοικιακά βιβλιοπωλεία στο ευρύ κοινό, αλλά όχι αρκετό…
● Υπάρχει αισιοδοξία από πλευράς σας για το μέλλον του βιβλίου στην Ελλάδα;
Φυσικά υπάρχει. Το βιβλίο είναι κάτι παραπάνω από εμπορικό προϊόν, είναι πρωτίστως πολιτισμικό αγαθό. Επομένως, μπορεί να επηρεάζεται περιστασιακά από τα σκαμπανεβάσματα της περιρρέουσας οικονομικής κατάστασης αλλά δεν κινδυνεύει πραγματικά από αυτήν. Κι αν επεκτείνουμε το ερώτημα όσον αφορά το μέλλον των βιβλιοπωλείων, οι σύγχρονες τάσεις δείχνουν ότι οι αναγνώστες επιστρέφουν στα τοπικά βιβλιοπωλεία, επιζητώντας τις προσωπικές σχέσεις που μπορούν να αναπτύξουν εκεί και τον δίαυλο επικοινωνίας και συναντήσεων που τους παρέχεται μέσω των δράσεων των συνοικιακών βιβλιοπωλείων. Αυτό άλλωστε αποδεικνύεται και από την αύξηση των αμιγών βιβλιοπωλείων και βιβλιοκαφέ που ανοίγουν την τελευταία δεκαετία στη χώρα μας.
● Ποιο βιβλίο, που έχει εξαντληθεί, ανυπομονείτε να επανεκδοθεί;
Είναι πολλά τα αγαπημένα μου βιβλία που έχουν εξαντληθεί και ανυπομονώ να επανεκδοθούν για να τα ξανασυστήσω στους αναγνώστες, νεότερους αλλά και παλαιότερους, που ίσως να μην τα είχαν εντοπίσει όσο κυκλοφορούσαν. Ενα από αυτά είναι «Οι παραχαράκτες» του Αντουάν Μπελό (εκδ. Πόλις), μια πανέξυπνη περιπέτεια, άξια απόγονος του «Εκκρεμούς του Φουκό» του Εκο. Ενα ακόμα πιο αγαπημένο βιβλίο είναι το «Ζωή, οδηγίες χρήσεως» του Ζορζ Περέκ (εκδ. Υψιλον), το οποίο όμως ευτυχώς αναμένουμε να επανεκδοθεί σύντομα, με αναθεωρημένη μετάφραση και εμπλουτισμένο επίμετρο του εξαίρετου Αχιλλέα Κυριακίδη.
▸ Τα ευπώλητα του Ιουνίου
● Ψευδοεπιστήμες και θεωρίες συνωμοσίας, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης
● Neverhome, Laird Hund, Πόλις
● Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους, Μιχάλης Αλμπάτης, Νήσος
● Οι επιβάτες της αποβάθρας 5, Clare Pooley, Μεταίχμιο
● Η νύχτα που έπεσε στις ψυχές μας, Frederic Paulin, Πόλις
? Literature House / Εκδόσεις BookLab | Ι. Δροσοπούλου 67, Αθήνα. Τηλ.: 210-8230247
Αννα Βάιμπεργ • Σαίξπηρ Βιβλιοκαφέ, Νέα Σμύρνη
«Το βιβλίο με τη μορφή που το ξέρουμε θα έχει πάντα τον πρώτο λόγο»
● Γιατί επιλέξατε τη δημιουργία βιβλιοκαφέ και όχι αμιγώς βιβλιοπωλείου; Σας δικαίωσε η επιλογή σας;
Δυστυχώς το περιθώριο κέρδους στα βιβλία είναι εξαιρετικά μικρό και, σε συνδυασμό με τη γενικότερη ακρίβεια και άνοδο των τιμών που υπάρχει τα τελευταία χρόνια (ενοίκιο, λογαριασμοί, εμπορεύματα, φόροι), η βιωσιμότητα ενός μικρού βιβλιοπωλείου είναι πάρα πολύ αμφίβολη, σχεδόν αδύνατη. Γι’ αυτό και πλέον είναι ελάχιστα τα αμιγώς βιβλιοπωλεία και συχνά συνδυάζουν τα βιβλία είτε με σχολικά είδη, είτε με είδη δώρων, είτε και με τα δύο. Εμείς προτιμήσαμε να συνδυάσουμε το βιβλιοπωλείο μας με λίγα τραπέζια που σερβίρουν καφεδάκι.
Η επιλογή του βιβλιοκαφέ έχει εξελιχθεί πολύ όμορφα και σαφώς ήταν μια επιλογή που μας δικαίωσε. Γνωρίσαμε πάρα πολύ ενδιαφέροντες ανθρώπους που έρχονται στο μαγαζί μας και το έχουν αγαπήσει. Μιλάμε πολύ, λέμε τα νέα μας, ανταλλάσσουμε τις απόψεις μας και έχουμε δημιουργήσει μια μικρή κοινότητα. Πρέπει φυσικά να επισημάνουμε ότι η γειτονιά μας, η Νέα Σμύρνη, είναι μια γειτονιά που ανέκαθεν στήριζε την τοπική κοινωνία και τα συνοικιακά μαγαζιά και συνεχίζει να το κάνει.
● Φοβάστε μήπως κάποια στιγμή το ψηφιακό βιβλίο αντικαταστήσει τα «παραδοσιακά» βιβλία;
Καθόλου. Είναι ένα πολύ μακρινό και απίθανο σενάριο κατά τη γνώμη μου. Σαφώς και τα ψηφιακά βιβλία όπως και τα audio books κατέχουν ένα σημαντικό μερίδιο της αγοράς και καλώς το κατέχουν καθώς έχουν και αρκετά πλεονεκτήματα, όπως την άμεση πρόσβαση σε πληροφορίες, την εύκολη μεταφορά και τη διευκόλυνση σε ανθρώπους που έχουν προβλήματα όρασης. Οι αναγνώστες όμως ξεκάθαρα προτιμούν το παραδοσιακό βιβλίο, το χαρτί, τους σελιδοδείκτες, τα εξώφυλλα, τις σημειώσεις, τα τσακίσματα. Θέλουν τα βιβλία τους να τα κρατάνε, να τα έχουν στη βιβλιοθήκη τους, να τα χαρίζουν, να τα δανείζουν, να τα ανταλλάσσουν, να τα αφιερώνουν. Το βιβλίο με τη μορφή που το ξέρουμε είναι μια σταθερή και διαχρονική αξία που θα έχει πάντα τον πρώτο λόγο.
● Ποια κατηγορία βιβλίων έχει τη μεγαλύτερη ζήτηση;
Στο βιβλιοπωλείο μας ξεκάθαρο προβάδισμα έχει η λογοτεχνία (ελληνική και ξένη), καθώς και τα παιδικά βιβλία. Ακόμα και στα παιδικά βιβλία μπορούμε σαφώς να διακρίνουμε την προτίμηση στη μυθοπλασία παρά στα βιβλία δραστηριοτήτων και γνώσεων. Ακολουθούν η αστυνομική λογοτεχνία και τα θρίλερ, η ψυχολογία και τα δοκίμια
▸ Τα ευπώλητα του Ιουνίου
● Τα τρία φώτα / Μικρά πράγματα σαν κι αυτά – Claire keegan, Εκδόσεις Μεταίχμιο
● Αφηγήτρια ταινιών – Hernan Rivera Letelier, Εκδόσεις Αντίποδες
● Πες της – Χρήστος Οικονόμου, Εκδόσεις Πόλις
● Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους – Μιχάλης Αλμπάτης, Εκδόσεις Νήσος
● Η σφαίρα που αστόχησε – Richard Osman, Εκδόσεις Ψυχογιός
● Ελύτης για παιδιά – Ιουλίτα Ηλιοπούλου, Εκδόσεις Ικαρος
? Σαίξπηρ Βιβλιοκαφέ | Μεγάλου Αλεξάνδρου 78, Νέα Σμύρνη. Τηλ.: 213-0467815 | Facebook: Σαίξπηρ Βιβλιοκαφέ, Instagram: shakespeare bookshop cafe
Σοφία Σφύρτζη, Μιμή Νικολαΐδη • Ο γάτος Μαουρίτσιο, Παγκράτι
«Είναι στο χέρι μας αν θα παρέχουμε στα παιδιά πηγές αξιόλογου storytelling ή όχι»
● Τα παιδιά σήμερα διαβάζουν ή η τεχνολογία έχει στρέψει αλλού το ενδιαφέρον τους;
Τα τελευταία χρόνια η τεχνολογία έχει σαρώσει τη ζωή, υπάρχει σχεδόν παντού. Η ταχύτητά της έχει αλλάξει τις καθημερινές μας συνήθειες και έχει επηρεάσει τον τρόπο που περνάμε τον ελεύθερο χρόνο μας. Το διάβασμα δεν γίνεται μόνο μέσα από το χάρτινο βιβλίο αλλά και από το κινητό ή κάποια άλλη συσκευή. Τα παιδιά, ακολουθώντας το τι κάνουν οι γονείς και οι φροντιστές τους, είναι λιγότερο ή περισσότερο εκτεθειμένα στην τεχνολογία. Εμείς έχουμε τη χαρά να ερχόμαστε σε επαφή με παιδιά όλων των ηλικιών, που τους αρέσει το βιβλίο αλλά και η αφήγηση γενικότερα. Είναι στο χέρι το δικό μας αν θα παρέχουμε στα παιδιά πηγές αξιόλογου storytelling ή όχι, ανεξάρτητα από το αν είναι βιβλίο, ταινία, σειρά, video game, youtube. Γίνονται πολύ ωραία πράγματα εκεί έξω, τόσο στα βιβλία όσο και στις οθόνες. Το θέμα δεν είναι να καταδικάζουμε το μέσο αλλά να επιλέγουμε τι θα πάρουμε μέσα από αυτό.
● Ποια είναι η μεγαλύτερη ανταμοιβή τού να βρίσκεστε καθημερινά σε ένα βιβλιοπωλείο;
Η επικοινωνία με τους ανθρώπους, μικρούς και μεγάλους! Οι κουβέντες μας γι’ αυτά που διαβάσαμε και μας άρεσαν ή που δεν μας άρεσαν. Η μεγαλύτερη, όμως, ανταμοιβή προέρχεται από τους μικρούς μας φίλους. Ιδιαίτερα όταν αρχίζουν οι ίδιοι να ψάχνουν στις βιβλιοθήκες, να ξεφυλλίζουν τα βιβλία, να προσπαθούν να τα διαβάσουν, ακόμα και όταν δεν γνωρίζουν ανάγνωση, και τελικά να επιλέγουν αυτά που γίνονται και τα αγαπημένα τους.
● Με ποιον ήρωα ή ηρωίδα βιβλίου θα θέλατε να περάσετε μια μέρα;
Σοφία: Με τον Φιλέα Φογκ από το βιβλίο του Ιουλίου Βερν «Ο γύρος του κόσμου σε 80 μέρες».
Μιμή: Με τον Μπάστιαν Μπάλταζαρ Μπουξ από το βιβλίο του Μίχαελ Εντε «Ιστορία χωρίς τέλος».
▸ Τα ευπώλητα του Ιουνίου
● Ενα βιβλίο με υπερδυνάμεις, Σουζάνα Ισερν, Εκδόσεις Κόκκινη κλωστή δεμένη
● Μπαμπάς, Ελέν Ντελφόρζ, Εκδόσεις Φουρφούρι
● Κάτι βρομάει στου Πίτσου, Ευτυχία Γιαννάκη, Εκδόσεις Ικαρος
● Η φυλή των βρομύλων, Ελίζ Γκράβε, Εκδόσεις Μικρή Σελήνη
● Αγριολούλουδα, Ricardo Siri Liniers, Εκδόσεις Ικαρος
? Ο γάτος Μαουρίτσιο | Ευτυχίδου 6-8, Παγκράτι | Τηλ.: 211-1824881
Μιχαήλ Μυλωνάς • Books and Beans, Παγκράτι
«Τα βιβλία μάς φέρνουν κοντά, προάγουν την αλληλεπίδραση και την ενσυναίσθηση»
● Η καραντίνα απέδειξε ότι τα βιβλιοπωλεία είναι καταστήματα ζωτικής σημασίας. Τι κατά κύριο λόγο επέλεξαν να διαβάσουν οι πελάτες σας κατά τη διάρκεια της πανδημίας; Ελληνες ή ξένους συγγραφείς;
Οι αναγνώστες κατά τη διάρκεια της καραντίνας επέλεξαν ελληνική και ξένη λογοτεχνία, με ιδιαίτερη προτίμηση σε πιο ανάλαφρα βιβλία. Ιδιαίτερη κινητικότητα είχαν και τα βιβλία εσωτερικής αναζήτησης και εκλαϊκευμένης ψυχολογίας. Εξαιτίας της πανδημίας, η «Πανούκλα» του Αλμπέρ Καμί είχε αυξημένη ζήτηση, σε αντίθεση με βιβλία πολιτικού περιεχομένου που ήταν χαμηλά στις προτιμήσεις των αναγνωστών.
● Πόσο ανταγωνιστικός είναι ο χώρος του βιβλίου; Σήμερα υπάρχουν πολλά μεγάλα βιβλιοπωλεία-αλυσίδες.
Υπάρχουν πολλά και μεγάλα βιβλιοπωλεία βέβαια, αλλά η ανταγωνιστικότητα χαρακτηρίζεται πάντα από τη γνώση και την εξειδίκευση του ανθρώπινου δυναμικού.
Αυτοί οι δύο παράγοντες καθορίζουν τη δυναμική ενός βιβλιοπωλείου και όχι τα τετραγωνικά μέτρα που καταλαμβάνει. Αυτό σημαίνει ότι και τα μικρά βιβλιοπωλεία έχουν ανάστημα. Επίσης, στα μικρότερα βιβλιοπωλεία είναι πιο άμεση και ζεστή η σχέση που αναπτύσσουμε με τους αναγνώστες. Τα βιβλία μάς φέρνουν κοντά, μας «ξανατοποθετούν» στις σχέσεις μας με τους συνανθρώπους μας και το περιβάλλον, προάγουν την αλληλεπίδραση και την ενσυναίσθηση.
● Αν ήσασταν πάλι παιδί ποιο βιβλίο θα θέλατε να σας χαρίσουν;
Τη «Μόμο» του Μίχαελ Εντε. Η Μόμο ζει στα περίχωρα μιας μεγάλης πόλης, μέσα στα ερείπια ενός αμφιθεάτρου. Δεν έχει τίποτα δικό της παρά μόνο ό,τι βρίσκει ή δέχεται για δώρο, αλλά διαθέτει ένα καταπληκτικό χάρισμα∙ ξέρει να ακούει. Μια μέρα, εμφανίζονται ξαφνικά οι γκρίζοι κύριοι που κυνηγούν τον πολύτιμο χρόνο των ανθρώπων – και η Μόμο φαίνεται να είναι η μοναδική που μπορεί να τους σταματήσει.
Τα όπλα που έχει στη διάθεσή του το μικρό κορίτσι για να πολεμήσει την πελώρια στρατιά των γκρίζων κυρίων είναι ένα λουλούδι και μια χελώνα. Ενα βιβλίο για το αίνιγμα του χρόνου, το οποίο συναρπάζει παιδιά αλλά και μεγάλους, που δεν έχουν ξεχάσει να εκπλήσσονται από πράγματα που φαίνονται φυσιολογικά.
▸ Τα ευπώλητα του Ιουνίου
● Ματωμένη Σελήνη, Τζο Νέσμπο, Μεταίχμιο
● Το μωρό της σοφίτας, Λένα Μαντά, Ψυχογιός
● Αγριο χάραμα, Ευαγγελία Ευσταθίου, Ψυχογιός
● Τα τρία ερωτήματα, Χόρχε Μπουκάι, Opera
● Εκεί που τραγουδάνε οι καραβίδες, Ντέλια Οουενς, Δώμα
? Books and Beans | Φορμίωνος 2Α, Παγκράτι | Τηλ.: 211-4226028 | Facebook: bibliotipobooksandbeans
