Στρατιωτικό πραξικόπημα σημειώθηκε το βράδυ της Τετάρτης στο Νίγηρα με αποτέλεσμα την ανατροπή του δημοκρατικά εκλεγμένου προέδρου Μοάμεντ Μπαζούμ, που ανέλαβε καθήκοντα το 2021.
Την ευθύνη ανέλαβαν 10 αξιωματικοί των ενόπλων δυνάμεων και των σωμάτων ασφαλείας της αφρικανικής χώρας, οι οποίοι αιματοκυλίζουν οργανώσεις τζιχαντιστών, ως τώρα συμμάχου-κλειδιού της Δύσης στο Σαχέλ. Η επίσημη ανακοίνωσε έγινε μέσω της κρατικής τηλεόρασης.
Μετά το Μαλί και τη Μπουρκίνα Φάσο, ο Νίγηρας γίνεται η τρίτη χώρα του Σαχέλ που βιώνει στρατιωτικό πραξικόπημα από το 2020. Πρόκειται για μια περιφέρεια που δέχεται αλλεπάλληλες επιθέσεις οργανώσεων οι οποίες ορκίζονται πίστη είτε στην Αλ Κάιντα ή στο Ισλαμικό Κράτος,
Με φόντο εννέα ένστολους αξιωματικούς, ο σμήναρχος Αμαντού Αμπνταραμάν, διαβάζοντας γραπτή ανακοίνωση εξ ονόματος κάποιου «Εθνικού Συμβουλίου για τη Σωτηρία της Πατρίδας» (ΕΣΣΠ), ανακοίνωσε πως «εμείς, οι δυνάμεις άμυνας και ασφαλείας, που ενωνόμαστε στο ΕΣΣΠ, αποφασίσαμε να βάλουμε τέλος στο καθεστώς» του προέδρου Μπαζούμ.
«Όλοι οι θεσμοί της 7ης Δημοκρατίας» καταλύονται, συνέχισε και πρόσθεσε «τα σύνορα της χώρας», χερσαία και αεροπορικά, «είναι κλειστά» και «κηρύσσεται απαγόρευση της νυχτερινής κυκλοφορίας», από τις 22:00 ως τις 05:00 (τοπικές ώρες) μέχρι νεωτέρας.
Ο σμήναρχος είπε πως το πραξικόπημα αποφασίστηκε εξαιτίας «της συνεχούς επιδείνωσης της κατάστασης ασφαλείας» και της «κακής διακυβέρνησης» σε «οικονομικό και σε κοινωνικό» επίπεδο.
Διαβεβαίωσε πως το ΕΣΣΠ είναι «προσηλωμένο» στην «τήρηση όλων των δεσμεύσεων του Νίγηρα» και καθησύχασε την «εθνική και διεθνή κοινότητα» όσον αφορά τον «σεβασμό στη σωματική και ψυχική ακεραιότητα των αρχών που ανατράπηκαν» όπως ορίζουν «οι αρχές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων».
Ξεκαθάρισε πως ο στρατός θα αναλάβει τη «διαχείριση της κατάστασης» για όλες τις τρέχουσες υποθέσεις και απαίτησε «από όλους τους διεθνείς εταίρους να μην αναμιχθούν».
Niger military spoke about the reasons for the coup
? Previously, they announced the removal of the president, the introduction of a curfew and the suspension of all institutions.
? The rebels cited the deteriorating security situation and poor governance as the reason for… pic.twitter.com/ztGnAEeVlQ
— Spriter Team (@SpriterTeam) July 27, 2023
Η απόγνωση για την αδυναμία των κρατικών μηχανισμών να βάλουν τέλος στη δράση των τζιχαντιστικών οργανώσεων διευκόλυναν την εκδήλωση δύο στρατιωτικών πραξικοπημάτων στο Μαλί και άλλων δύο στην Μπουρκίνα Φάσο από το 2020. Στρατιωτική χούντα κατέλαβε επίσης την εξουσία στη Γουινέα το 2021, επαναφέροντας την αστάθεια σε μια περιοχή που παλιότερα ήταν γνωστή ως «η ζώνη των στρατιωτικών πραξικοπημάτων».
Η προηγούμενη απόπειρα στρατιωτικού πραξικοπήματος είχε γίνει τον Μάρτιο του 2021, όταν στρατιωτική μονάδα αποπειράθηκε να καταλάβει το προεδρικό μέγαρο μερικά 24ωρα προτού ορκιστεί ο ανατραπείς πρόεδρος Μπαζούμ.
Η ανακοίνωση των στρατιωτικών ακολούθησε μια μέρα έντασης στη Νιαμέ, καθώς η προεδρική φρουρά συνέλαβε τον πρόεδρο Μπαζούμ, 63 ετών, τον έθεσε υπό περιορισμό στην επίσημη κατοικία του χθες το πρωί.
Η ανακοίνωση του ΕΣΣΠ αφήνει να εννοηθεί πως όλα τα όπλα του στρατού, η αστυνομία και η χωροφυλακή συντάχθηκαν με την προεδρική φρουρά.
Διεξάγονταν συνομιλίες χθες ανάμεσα στον πρόεδρο Μπαζούμ και την προεδρική φρουρά για να βρεθεί λύση, χωρίς να έχει γίνει γνωστό ποιες απαιτήσεις πρόβαλαν οι στρατιωτικοί. Απέτυχαν.
Οι διεθνείς αντιδράσεις
Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες ανέφερε πως συνομίλησε με τον πρόεδρο Μπαζούμ, στον οποίο εξέφρασε την «πλήρη υποστήριξή του» και την «αλληλεγγύη» του.
Επίσης ξεκαθάρισε ότι «καταδικάζει σθεναρά την αντισυνταγματική αλλαγή κυβέρνησης» στον Νίγηρα.
Ο κ. Γκουτέρες, «βαθιά προβληματισμένος» για το γεγονός πως ο πρόεδρος Μπαζούμ παραμένει κρατούμενος μελών της προεδρικής φρουράς, «καλεί να σταματήσουν αμέσως όλες οι ενέργειες που υπονομεύουν τις δημοκρατικές αρχές στον Νίγηρα», προστίθεται στην ανακοίνωση που εξέδωσε.
Στις ΗΠΑ, ο Λευκός Οίκος απαίτησε ο στρατός να «αφήσουν αμέσως ελεύθερο» τον πρόεδρο και να «απόσχουν από οποιαδήποτε βία» στον Νίγηρα, «εταίρο-κλειδί» της Ουάσιγκτον, αξίωση που επανέλαβε ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, ο Άντονι Μπλίνκεν.
Αυτός ο τελευταίος υπογράμμισε ακόμη πως «η ισχυρή εταιρική σχέση ως προς την οικονομία και την ασφάλεια ανάμεσα στις ΗΠΑ και στον Νίγηρα εξαρτάται από τη συνέχιση της δημοκρατικής διακυβέρνησης και τον σεβασμό του κράτους δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων», σύμφωνα με τις υπηρεσίες του.
Ο Μπλίνκεν δήλωσε μετά την ανακοίνωση των αξιωματικών ότι ακόμη δεν μπορεί να πει αν «από τεχνική σκοπιά» η Ουάσιγκτον θεωρεί πως «έγινε» στρατιωτικό πραξικόπημα στον Νίγηρα, κάτι που θα έχει ευρείες συνέπειες. Σημειώνεται ότι οι ΗΠΑ έχουν δαπανήσει περίπου 500 εκατ. δολάρια από το 2012 για να ενισχυθεί η ασφάλεια της χώρας.
Ο κ. Μπαζούμ συζήτησε νωρίτερα χθες με τον επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Τζουζέπ Μπορέλ και με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, τον Σαρλ Μισέλ.
Ο Νίγηρας είναι από τους τελευταίους εναπομείναντες συμμάχους της Δύσης στο Σαχέλ. Δυο γειτονικές χώρες, το Μαλί και η Μπουρκίνα Φάσο, που κυβερνούν πραξικοπηματίες, αναζήτησαν αλλού συμμαχίες, κυρίως στη Ρωσία.
Η Γαλλία ειδικά έχει αναπτύξει 1.500 στρατιωτικούς στη χώρα, που συμμετέχουν σε αντιτζιχαντιστικές επιχειρήσεις. Οι ΗΠΑ διαθέτουν αεροπορική βάση στον βόρειο Νίγηρα, από όπου απογειώνονται κυρίως UAVs που συλλέγουν πληροφορίες ή/και επιτίθενται σε τζιχαντιστές. Ενώ η Μπούντεσβερ, ο στρατός της Γερμανίας, έχει επίσης αεροπορική βάση στη Νιαμέ, κόμβο για τις επιχειρήσεις του στη δυτική Αφρική. Πρόκειται για βάση-κλειδί ως προς την αποχώρησή του από το γειτονικό Μαλί.
Η προεδρική φρουρά διέλυσε, με προειδοποιητικά πυρά, χθες το απόγευμα στη Νιαμέ διαδηλωτές που τάσσονται υπέρ του προέδρου, σημείωσε δημοσιογράφος του Γαλλικού Πρακτορείου.
Οι διαδηλωτές προσπαθούσαν να πλησιάσουν την προεδρική κατοικία όταν απωθήθηκαν.
Η προεδρία ανέφερε πως «αυθόρμητες διαδηλώσεις υπερασπιστών της δημοκρατίας ξέσπασαν παντού στη Νιαμέ, στο εσωτερικό της χώρας και μπροστά σε πρεσβείες του Νίγηρα στο εξωτερικό».
Στρατιώτες κινούμενοι με ανοικτά φορτηγάκια με εγκατεστημένα βαριά πολυβόλα αναπτύχθηκαν μπροστά στην έδρα της κρατικής τηλεόρασης και δρόμους, χωρίς να εμποδίζουν την κυκλοφορία, από χθες το πρωί.
Η ιστορία του Νίγηρα, πρώην γερμανικής και γαλλικής αποικίας, είναι σημαδεμένη από στρατιωτικά πραξικοπήματα. Μετά την ανεξαρτησία της (από τη Γαλλία) το 1960, έγιναν τέσσερα: τον πρώτο τον Απρίλιο του 1974, όταν ανατράπηκε ο πρόεδρος Ντιορί Αμανί, το τελευταίο τον Φεβρουάριο του 2010, όταν ανατράπηκε ο πρόεδρος Μαμαντού Ταντζά.
Χωρίς να λογαριάζεται αυτό που ανακοινώθηκε σήμερα στη χώρα των 26 εκατομμυρίων κατοίκων, μια από τις φτωχότερες στον πλανήτη.
Ο πρόεδρος Μπαζούμ δήλωσε πως η δημοκρατία θα επιβιώσει
Ο πρόεδρος του Νίγηρα Μοαμέντ Μπαζούμ, που ανατράπηκε με στρατιωτικό πραξικόπημα, ανέφερε σήμερα με ανάρτησή του στην πλατφόρμα του μέσου κοινωνικής δικτύωσης X πως “οφέλη που αποκτήθηκαν με πολύ κόπο θα διασφαλιστούν” και πως οι Νιγηριανοί που αγαπούν τη δημοκρατία θα το φροντίσουν.
Ο υπουργός Εξωτερικών της χώρας Χασουμί Μασουντού σε ανάρτησή του επίσης στην πλατφόρμα, που ήταν προηγουμένως γνωστή ως Twitter, κάλεσε “όλους τους δημοκράτες και τους πατριώτες” να κάνουν αυτή την “επικίνδυνη περιπέτεια” να αποτύχει.
Αργά χθες βράδυ στρατιώτες ανακοίνωσαν στη δημόσια τηλεόραση ότι ο Μπαζούμ απομακρύνθηκε από την εξουσία και πως καταλύονται όλοι οι θεσμοί της δημοκρατίας.
Νωρίτερα χθες Τετάρτη, μέλη της προεδρικής φρουράς απέκοψαν την πρόσβαση προς το προεδρικό μέγαρο στην πρωτεύουσα Νιαμέι και απέκλεισαν τον Μπαζούμ στο εσωτερικό του, προκαλώντας περιφερειακή και διεθνή ανησυχία για αστάθεια σε μία χώρα που είναι σημαντικός σύμμαχος δυτικών δυνάμεων βοηθώντας τες να καταπολεμήσουν μια ισλαμιστική εξέγερση στην περιοχή του Σαχέλ.
Ο Μπαζούμ εξακολουθούσε σήμερα το πρωί να κρατείται μέσα στο προεδρικό μέγαρο, όπως δήλωσε ο Μασουντού σε συνέντευξη στο γαλλικό τηλεοπτικό δίκτυο France 2. Δεν είναι σαφές πού βρίσκεται ο υπουργός.
Η Νιαμέι ήταν ήσυχη σήμερα το πρωί καθώς οι πολίτες ξύπνησαν με κλειστά σύνορα και απαγόρευση της κυκλοφορίας που επέβαλαν οι στρατιωτικοί.
Δεν είναι ακόμη σαφές ποιος έχει πάρει τον έλεγχο στη χώρα. Επικεφαλής της προεδρικής φρουράς είναι ο στρατηγός Ομάρ Τσιανί, όμως την τηλεοπτική δήλωση ανέγνωσε ένα μέλος της πολεμικής αεροπορίας, ο σμήναρχος Αμαντού Αμπνταραμάν.
Καθισμένος πίσω από ένα γραφείο και όχι σε τηλεοπτικό στούντιο και περιστοιχιζόμενος από άλλους εννέα ένστολους αξιωματικούς, ο Αμπνταραμάν δήλωσε πως οι ένοπλες δυνάμεις και οι δυνάμεις ασφαλείας ενήργησαν ως απάντηση στην επιδεινούμενη κατάσταση ασφαλείας και κακής διακυβέρνησης.
Ο περίκλειστος Νίγηρας, πρώην γαλλική αποικία, είναι μία από διάφορες χώρες της Δυτικής Αφρικής που πολεμούν ισλαμιστές μαχητές που έχουν εξαπολύσει μια βίαιη εξέγερση σε όλη την περιοχή την τελευταία δεκαετία.
Η απογοήτευση για την κρατική αποτυχία να αποτρέψει βίαιες επιθέσεις σε πόλεις και χωριά ήταν εν μέρει η αιτία για δύο πραξικοπήματα στο Μαλί και δύο στην Μπουρκίνα Φάσο από το 2020.
Ο ρόλος του Νίγηρα είχε γίνει όλο και πιο σημαντικός για τις δυτικές δυνάμεις που πολεμούν τους τζιχαντιστές αφότου οι σχέσεις με τις στρατιωτικές κυβερνήσεις της Μπουρκίνα Φάσο και του Μαλί διακόπηκαν, με αποτέλεσμα την αποχώρηση ξένων στρατευμάτων από τις χώρες αυτές.
