Η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αιφνιδίασε τους πάντες -συμπεριλαμβανομένων των μελών του κολεγίου της- όταν την Τετάρτη ανακοίνωσε ότι οι Βρυξέλλες θα προτείνουν να χρησιμοποιηθούν τα κέρδη από τα πάνω από 200 δισεκατομμύρια ευρώ των περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής κεντρικής τράπεζας που έχουν δεσμευτεί στην ΕΕ για να πληρωθεί η ανοικοδόμηση της Ουκρανίας. Σύμφωνα με το POLITICO, η πρόεδρος της Κομισιόν δήλωσε: “Θα έρθουμε με μια πρόταση για τα περιουσιακά αυτά στοιχεία πριν από τις καλοκαιρινές διακοπές”.
Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε χρήματα που δεν είναι δικά σας; “Αυτό είναι νομικά ένα πολύ περίπλοκο ζήτημα, θα υπάρξουν συζητήσεις με τα κράτη μέλη, όπως υπάρχουν συζητήσεις, για παράδειγμα, για όλα τα πακέτα κυρώσεων, αλλά είμαι αισιόδοξος ότι θα μπορέσουμε να βρούμε έναν τρόπο να προχωρήσουμε”, δήλωσε ο εκτελεστικός αντιπρόεδρος της Επιτροπής Βάλντις Ντομπρόβσκις.
“Από τη μία πλευρά, είναι ζήτημα διεθνούς δικαίου ότι η Ρωσία ως επιτιθέμενη, είναι υπεύθυνη να πληρώσει για τις ζημιές που δημιουργεί”, δήλωσε ο Dombrovskis. “Αλλά από την άλλη πλευρά, είναι επίσης ζήτημα χρημάτων των φορολογουμένων της ΕΕ. Όσο περισσότερο βάζουμε τα περιουσιακά στοιχεία της Ρωσίας για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας, τόσο λιγότερη χρηματοδότηση χρειάζεται από την ΕΕ”.
Η ιδέα, με λίγα λόγια, δεν είναι να χρησιμοποιηθούν τα ίδια τα παγωμένα 200 δισεκατομμύρια ευρώ, τα οποία νομικά εξακολουθούν να ανήκουν στη Ρωσία, αλλά να ανακατευθυνθούν τα κέρδη που παράγουν αυτά τα χρήματα.
Συζητούνται δύο επιλογές:
Η επιλογή 1 … είναι να επενδυθούν τα «παγωμένα» ρωσικά χρήματα και τα κέρδη να διατεθούν στην Ουκρανία. Αλλά αυτό θα καθιστούσε την ΕΕ υπεύθυνη για πιθανές ζημίες από την επένδυση – κάτι που οι χώρες είναι κατανοητό ότι επιθυμούν να αποφύγουν.
Η επιλογή 2 … είναι ελαφρώς ηπιότερη και έχει συγκεντρώσει μεγαλύτερη υποστήριξη μεταξύ των χωρών της ΕΕ: η φορολόγηση των απρόσμενων κερδών που αποκομίζουν οι σημερινοί κάτοχοι αυτών των περιουσιακών στοιχείων – σε μεγάλο βαθμό κεντρικά αποθετήρια τίτλων όπως το Euroclear και το Clearstream. Αυτό θα απέτρεπε την ευθύνη για ζημίες, αλλά παραμένουν νομικές αμφιβολίες σχετικά με την κυριότητα αυτών των κερδών.
Αναφερόμενος στην ιδέα της φορολόγησης των απροσδόκητων κερδών, ο Άντερς Άνλιντ, Σουηδός διπλωμάτης που έχει αναλάβει την προεδρία των συνομιλιών των χωρών της ΕΕ σχετικά με τα δεσμευμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία δήλωσε: “Υπάρχει επαρκής βαθμός προθυμίας να εργαστούμε πάνω σε αυτή την επιλογή”. Παραδέχθηκε όμως ότι δεν υπάρχει ακόμη συναίνεση.
Οι απεσταλμένοι των χωρών της ΕΕ στις Βρυξέλλες συζήτησαν το θέμα την Τετάρτη – και επέδειξαν “ισχυρές επιφυλάξεις”, σύμφωνα με έναν εμπλεκόμενο διπλωμάτη. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προειδοποίησε επίσης για τους νομικούς κινδύνους της κίνησης σε επιστολή της.
Χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία και η Γερμανία εξέφρασαν αμφιβολίες σχετικά με το σχέδιο και ζήτησαν περισσότερες εργασίες πριν από την υποβολή πρότασης. Η υπουργός Εξωτερικών της Γαλλίας Κατρίν Κολόν σημείωσε ότι η αξιοποίηση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων “εγείρει νομικά ζητήματα που πρέπει να επιλυθούν”. Αλλά πρόσθεσε: “Υπάρχει η λογική ότι οι υπεύθυνοι για τις ζημιές είναι επίσης υπεύθυνοι να πληρώσουν για την ανοικοδόμηση με κάποιο τρόπο. Συνεχίζουμε να αναζητούμε τι πρέπει να κάνουμε”.
Ο κορυφαίος διπλωμάτης της ΕΕ Josep Borrell “θα κάνει οποιαδήποτε πρόταση μόνο όταν όλοι οι αρμόδιοι φορείς αισθάνονται άνετα με αυτήν και υπάρχει υποστήριξη από τα κράτη μέλη”, δήλωσε ανώτερος διπλωμάτης στο Playbook, προσθέτοντας ότι “υπάρχουν ακόμη ορισμένες πολιτικές νομικές και οικονομικές πτυχές που πρέπει να εξεταστούν πλήρως, επίσης υπό το πρίσμα της επιστολής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας”. Νομικά, ο Borrell πρέπει να υποβάλει πρόταση ζητώντας απόφαση του Συμβουλίου.
Επόμενο βήμα: Σύνοδος κορυφής της ΕΕ. Οι αρχηγοί κυβερνήσεων και κρατών της ΕΕ θα συζητήσουν το θέμα την επόμενη εβδομάδα στη σύνοδο κορυφής τους για να αποφασίσουν αν θα προχωρήσουν στην υλοποίηση της τολμηρής ιδέας. Η σύνοδος κορυφής θα πρέπει να “παράσχει καθοδήγηση από αυτή την άποψη”, πρόσθεσε ο παραπάνω ανώτερος διπλωμάτης.
