Με τη συνάντηση Μητσοτάκη-Ερντογάν στο Βίλνιους σήμερα, αμέσως μετά το πέρας των εργασιών της συνόδου του ΝΑΤΟ, ολοκληρώνεται η μικρή σύμπραξη που επεδίωκε ο Αμερικανός πρόεδρος Τζο Μπάιντεν, δηλαδή το πακέτο διευθετήσεων γύρω από τις τουρκικές αξιώσεις για τη Σουηδία, τα F-16 και τη σχέση της Αγκυρας με ΗΠΑ και Ε.Ε. Σε αυτό το πακέτο, τα ελληνοτουρκικά θα έλθουν ως επιστέγασμα, με πολλές κρίσιμες παραμέτρους όμως να παραμένουν αδιευκρίνιστες σε αυτό το πολυσύνθετο διπλωματικό παιχνίδι.
Ο πρωθυπουργός Κ. Μητσοτάκης δήλωσε ότι προσβλέπει σε «ένα πρώτο βήμα επανεκκίνησης των σχέσεων Ελλάδας-Τουρκίας» και πρόσθεσε: «Εχουμε προφανώς σημαντικές διαφορές. Μπορούμε όμως να συμφωνήσουμε ότι με γνώμονα τις σχέσεις καλής γειτονίας αλλά και τον σεβασμό μας στο Διεθνές Δίκαιο θα χαράξουμε έναν οδικό χάρτη ώστε να μπορέσουμε να επιλύσουμε τη σημαντικότερη γεωπολιτική μας διαφορά, που δεν είναι άλλη από την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών, δηλαδή ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο».
Το πακέτο των ελληνοτουρκικών
Η διατύπωση του πρωθυπουργού περί του «οδικού χάρτη για τη σημαντικότερη γεωπολιτική διαφορά» για «την οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας» παραπέμπει σε παράλληλες συζητήσεις επί των άλλων διαφορών (οι οποίες προέκυψαν από τις μονομερείς διεκδικήσεις της Αγκυρας). Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η σημαντικότερη γεωπολιτική διαφορά, κατά τη διατύπωση του Κ. Μητσοτάκη, θα τεθεί αυτοτελώς ή θα συσχετιστεί στην πορεία με τις άλλες διαφορές που έχουν προστεθεί τα τελευταία χρόνια, όπως φέρ’ ειπείν οι αμυντικοί εξοπλισμοί των νησιών του ανατολικού Αιγαίου και το καθεστώς των βραχονησίδων που από την πλευρά της Τουρκίας αμφισβητείται.
Και εν τέλει εάν θα γίνει αναφορά στη Χάγη, για υφαλοκρηπίδα-ΑΟΖ, εν είδει αμοιβαίας πολιτικής δέσμευσης ή θα μείνει ασαφής η διαδικασία επίλυσης. Η Αθήνα δίνει διπλωματικό και πολιτικό χώρο στην Αγκυρα, όπως έκανε άλλωστε και η αμερικανική διπλωματία, μετά την υποσχετική Ερντογάν για τη Σουηδία. Ο Τζο Μπάιντεν διαβεβαίωσε για άμεση προώθηση της συμφωνίας των F-16, τα μηνύματα από το Κογκρέσο και τον Ρ. Μενέντεζ προϊδεάζουν για σύγκλιση γύρω από τους όρους, όμως τα μηνύματα της Αγκυρας είναι διαφορετικά. Ο ίδιος ο Τ. Ερντογάν στη δήλωσή του πριν από τη χθεσινή συνάντηση με τον πρόεδρο των ΗΠΑ προσπάθησε να υποβαθμίσει όλες τις προηγούμενες συναντήσεις λέγοντας ότι «ήταν προκαταρκτικές, ενώ η σημερινή (χθεσινή) σηματοδοτεί μια νέα διαδικασία».
Στην Αγκυρα έχουν δέσει κόμπο ότι η συμφωνία για τα F-16 θα κινηθεί χωρίς άλλα εμπόδια (δεσμευτικούς όρους ότι δεν θα χρησιμοποιούνται εις βάρος της Ελλάδας). Σε ορισμένα τουρκικά μέσα μάλιστα γίνεται λόγος για διπλό αριθμό νέων αεροσκαφών (80 συν αναβάθμιση των 79 παλαιών). Αυτό το στοιχείο παραπέμπει σε αναδιαπραγμάτευση του πλαισίου με νέους όρους και ανταλλάγματα, εφόσον η κυβέρνηση Ερντογάν αποφασίσει νέο ελιγμό.
Η Αθήνα έχει ενημερωθεί από τη διοίκηση Μπάιντεν αναφορικά με την προώθηση της συμφωνίας για τα F-16 και την ελληνική παραγγελία για F-35. Κυβερνητικές πηγές σημείωναν ότι είναι θετική η επαναπροσέγγιση Τουρκίας-Δύσης, ενώ ως προς τα F-16 στην Τουρκία επισήμαιναν ότι πριν από τέσσερα χρόνια η Αγκυρα θα έπαιρνε 100 F-35 χωρίς κανέναν περιορισμό, ενώ σήμερα υπάρχουν οι όροι του Κογκρέσου για τα F-16.
