Κατακλυσμός υπερκερδών

Πάνω από ένα τρισεκατομμύριο δολάρια ετησίως ήταν τα «ουρανοκατέβατα» κέρδη των 722 μεγαλύτερων επιχειρήσεων του πλανήτη στην τελευταία διετία, περίοδο κατά την οποία οι τιμές της ενέργειας, ο πληθωρισμός και τα επιτόκια εκτοξεύθηκαν στα ύψη βυθίζοντας δισεκατομμύρια ανθρώπους στη φτώχεια και την πείνα. Σχετική ανάλυση που δόθηκε χθες στη δημοσιότητα και εκπονήθηκε από τις γνωστές ΜΚΟ Oxfam και ActionAid αποκαλύπτει το τεράστιο φαγοπότι στη διετία της πανδημίας, της καραντίνας, της «ανάκαμψης» και του πολέμου.

Με το πρόσχημα της «πολυκρίσης», έφαγαν οι πετρελαϊκές, έφαγαν οι εταιρείες τροφίμων, έφαγαν οι εταιρείες ποτών, έφαγαν τα σουπερμάρκετ και οι αλυσίδες λιανικού εμπορίου, έφαγαν οι τράπεζες, έφαγαν οι φαρμακευτικές και για να μη μείνουν… δυσαρεστημένες, τρώνε τώρα με χρυσά κουτάλια και οι βιομηχανίες όπλων. Απασες κερδοσκοπώντας ανεξέλεγκτα με τις τιμές, σε βάρος των πολλών.

Η ανάλυση εστίασε στη λίστα Global 2000 του περιοδικού Forbes η οποία κατατάσσει τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις της υφηλίου. Ορίζοντας ως «ουρανοκατέβατα» (ή απροσδόκητα) τα κέρδη που ξεπερνούν τον μέσο όρο κερδοφορίας των επιχειρήσεων στην προηγούμενη τετραετία (2017-2020) τουλάχιστον κατά 10%, η ανάλυση διαπίστωσε ότι οι εν λόγω επιχειρηματικοί κολοσσοί είχαν συνολικά απροσδόκητα κέρδη 1,09 τρισ. δολαρίων το 2021 και 1,1 τρισ. δολαρίων το 2022. Ούτε λίγο ούτε πολύ, τα συνολικά τους κέρδη πραγματοποίησαν στη διετία άλμα 89% σε σχέση με τον μέσο όρο των κερδών τους στην τετραετία 2017-2020.

Τα υψηλότερα… ουρανοκατέβατα, όπως είναι λογικό, τσέπωσαν οι εταιρείες ενέργειας. Οι 45 εταιρείες ενέργειας της λίστας του Forbes καρπώθηκαν -κατά μέσο όρο- συνολικά απροσδόκητα κέρδη 273 δισ. δολαρίων ετησίως το 2021 και το 2022. Οι κυβερνήσεις απέφυγαν να τις φορολογήσουν σοβαρά και να χρηματοδοτήσουν με τα έσοδα την πράσινη μετάβαση ή την κεραμίδα που έφαγαν στο κεφάλι οι καταναλωτές. Αποτέλεσμα ήταν ο πλούτος αυτός να περάσει στους μεγαλομετόχους των εταιρειών. Ετσι σήμερα υπάρχουν πλέον στον τομέα της ενέργειας 96 δισεκατομμυριούχοι με συνολική περιουσία 432 δισ. δολαρίων, 50 δισ. δολάρια μεγαλύτερη σε σχέση με πέρσι τον Απρίλιο.

Από την πλευρά τους οι εταιρείες τροφίμων και ποτών, οι τράπεζες, οι μεγάλες εταιρείες λιανικού εμπορίου αβγάτισαν τον πλούτο τους από την κρίση του κόστους ζωής που πυροδότησε η άνοδος των τιμών, βυθίζοντας μόνο πέρυσι πάνω από 250 εκατ. ανθρώπους σε οξεία επισιτιστική ανασφάλεια και συντελώντας στον θάνατο 9.000 ανθρώπων καθημερινά από την πείνα. Οι 18 εταιρείες τροφίμων και ποτών της λίστας -επωφελούμενες της εκρηκτικής ανόδου των τιμών- καρπώθηκαν κατά μέσο όρο στη διετία 2021-2022 απροσδόκητα κέρδη 14 δισ. δολαρίων ετησίως. Ποσό υπερδιπλάσιο από αυτό που χρειάζεται για να πάψει να πεθαίνει από την πείνα κάθε 28 λεπτά ένας άνθρωπος στην Αιθιοπία, την Κένυα, τη Σομαλία και το Νότιο Σουδάν.

Οι 28 φαρμακευτικές εταιρείες της λίστας κατέγραψαν αντίστοιχα απροσδόκητα κέρδη 47 δισ. δολαρίων ετησίως, ενώ 42 κολοσσοί λιανικού εμπορίου και αλυσίδες σουπερμάρκετ 28 δισ. δολάρια ετησίως. Τέλος, 9 εταιρείες παραγωγής οπλικών συστημάτων και αεροδιαστημικής καρπώθηκαν αντίστοιχα ετήσια ουρανοκατέβατα κέρδη ύψους 8 δισ. δολαρίων.

Ενώ όμως τα εταιρικά κέρδη και οι αποδοχές των ανώτερων στελεχών τους εκτοξεύονταν στη στρατόσφαιρα, οι αμοιβές και οι συνθήκες εργασίας των εργαζομένων από την άλλη πλευρά βυθίζονταν. Σχεδόν ένα δισεκατομμύριο εργαζόμενοι από 50 χώρες του κόσμου είδαν τις πραγματικές τους αποδοχές να μειώνονται κατά μέσο όρο πέρυσι κατά 685 δολάρια. Η συλλογική απώλεια σε σχέση με τις αμοιβές που οι εργαζόμενοι θα είχαν αν ο μισθός τους συμβάδιζε με τον πληθωρισμό άγγιξε το εκρηκτικό ποσό των 746 δισ. δολαρίων. Με άλλα λόγια, η προηγούμενη διετία δεν αποτελεί μόνο το μεγάλο φαγοπότι των ισχυρών αλλά και τη μεγάλη ληστεία των πολλών.

«Ως εδώ και μη παρέκει», κραυγάζει ο επικεφαλής της ActionAid Αρθουρ Λάροκ. «Η κυβερνητική πολιτική δεν θα έπρεπε να επιτρέπει στις μεγάλες εταιρείες και στους δισεκατομμυριούχους να κερδοσκοπούν από τον πόνο των ανθρώπων. Οι κυβερνήσεις πρέπει να βάλουν τα συμφέροντα των μεγάλων πλειοψηφιών πάνω από την απληστία των λίγων προνομιούχων». Η ActionAid και η Oxfam κάνουν για πολλοστή φορά έκκληση προς τους κυβερνώντες για φορολόγηση των ουρανοκατέβατων επιχειρηματικών κερδών… Τους ακούει άραγε κανείς;