Η ανακοίνωση της Προεδρίας της Τουρκίας για τη συνομιλία που είχαν Μητσοτάκης – Ερντογάν την προηγούμενη εβδομάδα σημειώνει μια νέα κρίσιμη παράμετρο: «Στις δύο χώρες εξελέγησαν ισχυρές κυβερνήσεις με την ανανέωση της εμπιστοσύνης των πολιτών και είναι ευκαιρία για το μέλλον των διμερών σχέσεων».
Η επισήμανση δηλοί και τις επόμενες κινήσεις που συζητούν οι δύο πλευρές, με πρώτο βήμα τη συνάντηση στο Βίλνιους στις 11-12 Ιουλίου, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ.
Οι πολιτικές εξελίξεις σε Ελλάδα και Τουρκία κινήθηκαν το προηγούμενο διάστημα σε παράλληλες τροχιές και όπως φαίνεται θα συνεχίσουν έτσι στο ορατό μέλλον. Οι κ. Μητσοτάκης και Ερντογάν βγήκαν από τις εκλογές ενισχυμένοι, οι κυβερνήσεις που σχηματίστηκαν σε Αθήνα και Αγκυρα αποτυπώνουν τις προσωπικές τους επιλογές και ενεργούν ως κυρίαρχοι, καθώς οι αντιπολιτευτικές δυνάμεις μπαίνουν σε περίοδο εσωστρέφειας.
Για την Τουρκία η επικείμενη ΝΑΤΟϊκή σύνοδος θεωρείται πρώτης τάξεως ευκαιρία να δείξει ότι δεν υποσκάπτει το ΝΑΤΟ και τη Δύση, επικαλούμενη ως θετικό παράδειγμα τη νέα σελίδα στα ελληνοτουρκικά. Το ενδιαφέρον όμως στη Λιθουανία επικεντρώνεται στη στάση που θα τηρήσει ο Τ. Ερντογάν έναντι της Σουηδίας και το ενδεχόμενο επιμονής στο βέτο είναι αδύνατον να αντισταθμιστεί από την προσέγγιση που επιδιώκει η Αγκυρα με την Αθήνα.
Από τον περασμένο Δεκέμβριο, μετά τη συνάντηση των διπλωματικών συμβούλων τους, Α. Μπούρα και Ι. Καλίν, στις Βρυξέλλες, ο Κυρ. Μητσοτάκης και ο Τ. Ερντογάν έχουν συνομολογήσει τη μετεκλογική επανεκκίνηση των συνομιλιών για τα ελληνοτουρκικά με νέα φόρμα διαλόγου και στόχο μια μεγάλη συμφωνία.
Η διαδικασία που ίσχυε πριν (διερευνητικές επαφές, ΜΟΕ, θετική ατζέντα, πολιτικές συνομιλίες) έχει αντιστραφεί και εναπόκειται πλέον στους κ. Μητσοτάκη και Ερντογάν να συμφωνήσουν στον οδικό χάρτη και το χρονοδιάγραμμα τoυ νέου διαλόγου.
Διπλωματικές πηγές σε Αθήνα και Αγκυρα συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι πρόκειται για μια νέα διαδικασία, με αναγωγές στο Ελληνοτουρκικό Σύμφωνο Φιλίας Βενιζέλου-Ατατούρκ του 1930. Τώρα ζητούμενο είναι η συνεργασία.
Βασικό θέμα για την Αθήνα είναι η οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, με παραπομπή στη Χάγη. Από την τουρκική πλευρά, παρότι ο πρώην υπουργός Εξωτερικών Μ. Τσαβούσογλου δεν είχε απορρίψει τη διεθνή διαιτησία, είχε θολώσει τα νερά γκριζάροντας περαιτέρω την υπόθεση των θαλάσσιων ζωνών, με αμφισβήτηση της κυριαρχίας ακόμα και των μεγάλων νησιών του ανατολικού Αιγαίου και αξιώσεις αποστρατιωτικοποίησης.
Ουδείς λοιπόν μπορεί να προδικάσει πώς θα εξελιχθεί η διαδικασία και πού θα καταλήξει, όπως και το τι θα γίνει με το casus belli που ακυρώνει εκ προοιμίου κάθε συμφωνία. Ως αφετηρία εξετάζεται το πλαίσιο των συνομιλιών Παπανδρέου-Τζεμ που είχε παγώσει το 2000 (και τότε από την πλευρά της Τουρκίας).
Στις διερευνητικές συνομιλίες είχε συζητηθεί τότε σχέδιο κυμαινόμενου εύρους των ελληνικών χωρικών υδάτων στο Αιγαίο (από 6 ν.μ. έως 12 ν.μ. αναλόγως της περιοχής) και στη συνέχεια η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ. Εκτοτε βέβαια η Αγκυρα έχει αμφισβητήσει και το δικαίωμα υφαλοκρηπίδας των νησιών και μάλιστα εμπράκτως με το τουρκολιβυκό μνημόνιο το 2019 και το συμπληρωματικό το 2022.
Οι κ. Μητσοτάκης και Ερντογάν θεωρούν ότι οι πολιτικές συνθήκες μετά τις εκλογές σε Ελλάδα και Τουρκία είναι ευνοϊκές για μια τολμηρή πρωτοβουλία προσέγγισης. Ο Τ. Ερντογάν βρίσκεται ενισχυμένος με το μπλοκ της αντιπολίτευσης να έχει διαλυθεί. Ο Κυρ. Μητσοτάκης επίσης προβάλλει παντοδύναμος, με τον ΣΥΡΙΖΑ σε διαδικασία εκλογής νέας ηγεσίας, το ΠΑΣΟΚ σε ανασύνταξη και τα μικρά κόμματα, αριστερά, δεξιά, να αναζητούν ρόλο.
Αυτή η κατάσταση, σύμφωνα με εκτιμήσεις στο εσωτερικό της κυβέρνησης, θα συνεχιστεί έως τις ευρωεκλογές τον Μάιο του 2024, με ενδιάμεσο σταθμό τις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές όπου η Ν.Δ. βλέπει ότι θα επιβεβαιωθεί η πολιτική κυριαρχία της. Ο οδικός χάρτης διαλόγου Αθήνας-Αγκυρας και το χρονοδιάγραμμα των ενεργειών έχει συνάφεια με την εσωτερική πολιτική ατζέντα.
Η επιλογή του Κυρ. Μητσοτάκη να αναθέσει στον Γ. Γεραπετρίτη την ηγεσία της διπλωματίας (με δεξί του χέρι την πρώην πρέσβειρα στην Ουάσινγκτον και πριν διευθύντρια του διπλωματικού του γραφείου Αλ. Παπαδοπούλου) επιβεβαιώνει την πρόθεσή του να πάρει πάνω του το στοίχημα των ελληνοτουρκικών.
Η διαδικασία του διαλόγου θα είναι στεγανή και σε περίπτωση αποτυχίας ή εσωτερικών αντιδράσεων η διέξοδος του Γ. Γεραπετρίτη έχει προδιαγραφεί για την επόμενη Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ανεξαρτήτως της έκβασης που θα έχει η ειδική αποστολή που ανέλαβε. Τα άλλα δύο πρόσωπα που έχουν ρόλο σε αυτή τη διαδικασία, η διπλωματική του σύμβουλος Α. Μπούρα και η υφυπουργός Αλ. Παπαδοπούλου, κινούνται υπηρεσιακά.
Από την άλλη πλευρά και ο Τ. Ερντογάν παίζει με κλειστή ομάδα, τον Χ. Φιντάν και τον νέο διπλωματικό σύμβουλο Τ. Κιλίτς. Σε παρασκηνιακό ρόλο συνεχίζει ο Ι. Καλίν, επικεφαλής πλέον της ΜΙΤ. Σε κάθε περίπτωση οι ευρωεκλογές θα είναι για τον Κυρ. Μητσοτάκη το βαρόμετρο για τις επιλογές του στα ελληνοτουρκικά.
Η ελληνική κυβέρνηση έχει διαβεβαιώσεις από ΗΠΑ και Ε.Ε. σε υψηλό επίπεδο για συνδρομή σε αυτή την προσπάθεια προσέγγισης, ενώ και προς την Αγκυρα έχουν δοθεί υποσχέσεις για πολιτικά ανταλλάγματα βήμα βήμα σε συνάρτηση με την πορεία του διαλόγου.
Παράλληλα, ΗΠΑ και Ε.Ε. συντονίζονται στους ενεργειακούς σχεδιασμούς για την Ανατολική Μεσόγειο και μένει να φανεί εάν είναι αποδεκτός αυτός ο σχεδιασμός από τις άλλες χώρες του East Med Gas Forum (EMGF), αλλά και τη Λιβύη που απέχει, όπως και η Τουρκία η οποία αρνείται να αποδεχτεί τις προβλέψεις του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας.
-320x213.jpg)
