Μικρές πινελιές

Με την πρώτη ματιά ο τίτλος «Σοκολατάκια γεμιστά με πορτοκάλι» (εκδόσεις Το Κεντρί) παραπέμπει σε αφηγήματα σχετικά με τη γαστρονομία ή έστω, σε συμβολικό επίπεδο, σε ιστορίες γλυκές, τρυφερές, ευχάριστες. Οι γεύσεις όμως είναι πικρές στα οκτώ διηγήματα, χωρισμένα σε πέντε ενότητες. Η πρώτη αναφέρεται στη γυναίκα, η οποία είναι πότε στέρφα, πότε αναγκασμένη από τη ζωή να προβεί σε έκτρωση, πότε γίνεται θύμα κακοποίησης.

Η δεύτερη, στη ζωοφιλία, με πρωταγωνιστή τον Λουδοβίκο, ένα μικρό σκυλάκι πεταμένο στον φουσκωμένο ποταμό Σακουλέβα που διασχίζει τη Φλώρινα (όμορφο τοπίο στον πίνακα του εξωφύλλου), να προσπαθεί να επιβιώσει παλεύοντας με το άγριο ρεύμα των νερών. Στο διήγημα αυτό η κεντρική ιδέα είναι η ακτινογραφία μιας τυπικής επαρχιακής πόλης. Το άμοιρο σκυλάκι λειτουργεί ως μέσο για να παρακολουθήσουμε τη ματιά, να κατανοήσουμε την αντίληψη ή τη νοοτροπία των παραποτάμιων παρατηρητών του. Αυτοί οι παρατηρητές είναι ο στόχος της συγγραφέως, στηλιτεύοντας με καυστικό τρόπο τους χαρακτήρες.

Η τρίτη, αναφέρεται στην προσφυγιά και τη μετανάστευση, περιγράφοντας τις περιπέτειες της ζωής ενός Αφγανού ήρωα που προσπαθεί δουλεύοντας σε διάφορες χώρες με κατάληξη στην Ελλάδα πέρα από την επιβίωσή του να κόψει τον ομφάλιο λώρο πρώτα με τη μάνα κι ύστερα με τη γη που τον μεγάλωσε. Ο Θόδωρος, μετανάστης στο μακρινό Κογκό, γλιτώνει από τη φτώχεια του ελληνικού χωριού, ενώ ανέχεται τη βία του Βέλγου Λεοπόλδου στους ιθαγενείς. Ο ίδιος όμως μοιράζεται τη ζωή του με μια ιθαγενή.

Στην ενότητα «Ηθη και Εθιμα» μια παρένθεση χαράς, παρά το γεγονός ότι η ιστορία εξελίσσεται στον μακάβριο τόπο των τάφων. Ο θάνατος στήνει πανηγύρι για τους ζωντανούς καθώς όλοι και όλα συμμαχούν σε ένα γλέντι απενοχοποιημένο, λυτρωτικό.

Στην πέμπτη ενότητα, «Μουσείο ψυχικής υγείας», ο Θεαγένης, τουρκόφωνος Ελληνας από την Καππαδοκία, παντρεμένος με τη Μαρία από την Αδριανούπολη, καταντά για τον έρωτα του ποδόγυρου μισότρελος στην κλινική του μεγαλογιατρού ψυχιάτρου που τον τυραννά με τις ιδιοφυείς, αλλά βασανιστικές μεθόδους του. Καταφύγιο, το μουσείο ψυχικής υγείας, ώστε η ελκυστική, επιλεκτική μνήμη να τον ανακουφίζει με τα όμορφα, γαλήνια τοπία των τοιχογραφιών.

Σε όλα τα διηγήματα θίγονται πολλά θέματα. Τα μικρά υπογραμμίζονται και θεριεύουν, τα μεγάλα γίνονται οικεία και κατανοητά. Οι γυναίκες, η μοίρα, η φτώχεια, ο εμφύλιος, η κατοχή, η προσφυγιά, ο θάνατος, η φιλοζωία, κάτω από μια προοδευτική ματιά που δεν χωρά παρερμηνείες. Τα Μακεδονίτικα, τα ήθη, τα έθιμα, τα παζάρια, το κλίμα, όλα σαν μικρές πινελιές δίνουν χρώμα σε έναν ολοκληρωμένο πίνακα, βαθιά ευαίσθητο, με τις αδρές γραμμές να προσδίδουν στον κόσμο της Βάλιας Ζαπώνη τον τίτλο μιας αξιέπαινης πρώτης προσπάθειας.

Η γλώσσα δουλεμένη εξαιρετικά, αφηγείται γλαφυρά, χωρίς υπερβολές τις ιστορίες. Με τη χρήση των κατάλληλων λέξεων πέρα από τις μεταφορές, δημιουργεί πίνακες εικαστικού πλούτου, όπως π.χ. στο ομότιτλο του βιβλίου διήγημα. Η Φλώρινα είναι ο δικός της τόπος, η γη της, και της αφιερώνει την ψυχή μέσω της πένας της. Γίνεται η πατρίδα όλων μας όταν τα νοήματα απλώνουν, αγγίζουν τους εσωτερικούς μας τόπους αλλά και τις κοινές αντιλήψεις μας για όλα όσα θίγονται. Ετσι γίνεται η συμμετοχή μια αγκαλιά, ιδέα τελικά, μας γνέφει τρυφερά και μας συνδέει απόλυτα.

Τη σελίδα αυτήν δεν τη φτιάχνουν επαγγελματίες κριτικοί βιβλίου. Γράφεται από αναγνώστες που απευθύνονται σε αναγνώστες για να τους μιλήσουν για κάποιο βιβλίο που τους συνεπήρε. Αν θέλετε να μοιραστείτε όσα νιώσατε διαβάζοντας ένα βιβλίο, στείλτε το κείμενό σας (το πολύ 700 λέξεις) στο [email protected]