Η αλήθεια πίσω από την επιδότηση μετοίκησης στα απομακρυσμένα ιρλανδικά νησιά

Αφότου η είδηση σε διαφορετικές εκδοχές, έγινε πρωτοσέλιδο από τις ΗΠΑ μέχρι την Ινδία και την Αυστραλία, τώρα η ιρλανδική κυβέρνηση διαψεύδει ότι πληρώνει ως 84.000 ευρώ προκειμένου κάποιος να μετακομίσει σε ένα από τα απομονωμένα από τον πολιτισμό και τις καθημερινές ευκολίες νησιά της.  

Το Δουβλίνο τώρα διευκρινίζει τι ακριβώς προσφέρει με το σχέδιο και την πρόταση με την οποία επιχειρεί να δελεάσει κόσμο να κατοικήσει σε κάποια από τα απομακρυσμένα νησιά της χώρας. 

Σε μια προσπάθεια να ανατρέψει δεκαετίες χρόνιας ερήμωσης, η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι προσφέρει επιχορηγήσεις έως και 84.000 ευρώ (περίπου 72.000 £) σε άτομα που επιθυμούν να αγοράσουν ένα άδειο σπίτι σε ένα από τα πολλά υπεράκτια νησιά της Ιρλανδίας. Ωστόσο, μετά την έκρηξη δημοσιογραφικής κάλυψης του θέματος, αναγκάστηκε να διαψεύσει ότι πληρώνει ανθρώπους για να μετακομίσουν απλώς σε ένα νησί.

«Η Ιρλανδία θα σας πληρώσει 90.000 δολάρια για να μετακομίσετε σε ένα όμορφο νησιωτικό σπίτι», διαφήμιζε το CNN, αλλά η πραγματικότητα του σχεδίου είναι σαφώς πιο περίπλοκη.

Για να επωφεληθούν από τα γενναιόδωρα χρηματικά κίνητρα, οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να δεσμευτούν για την αγορά μιας άδειας ή εγκαταλειμμένης κατοικίας, που χτίστηκε πριν από το 1993 και είναι άδεια για τουλάχιστον δύο χρόνια. Τα χρήματα της επιχορήγησης πρέπει να χρησιμοποιηθούν από τους νέους ιδιοκτήτες του σπιτιού για σκοπούς ανακαίνισης, συμπεριλαμβανομένων δομικών – οικοδομικών έργων, μόνωσης και αναδόμησης.

Η Ιρλανδία έχει περίπου 80 νησιά, αλλά τα 30 που είναι επιλέξιμα για το πρόγραμμα δεν συνδέονται με γέφυρες με την ηπειρωτική χώρα και αποκόπτονται είτε καθημερινά, λόγω της παλίρροιας, είτε είναι μόνιμα αποκομμένα.  

Ένα από αυτά τα νησιά είναι το νησί Clare, στον Βόρειο Ατλαντικό, στα ανοιχτά της ακτής του Co Mayo, και διάσημο ως η έδρα της «Βασίλισσας των Πειρατών» της Ιρλανδίας του 16ου αιώνα, Grace O’Malley.

Ο ιδιοκτήτης τοπικής επιχείρησης Χάμφρεϊ Ο’ Λίρι είναι δύσπιστος απέναντι στην προσφορά της κυβέρνησης. «Δεν νομίζω ότι στη σημερινή του μορφή είναι πολύ οικονομικά βιώσιμο για κανέναν να αναλάβει να έρθει να μείνει εδώ», τονίζει, καθώς οδηγεί το μοναδικό «ταξί» του νησιού, ένα ιδιωτικό φορτηγάκι Ford Transit, σε έναν στενό δρόμο με πέτρινους τοίχους και πρόβατα που βόσκουν.

Όπως πολλοί κάτοικοι του νησιού, ο Χάμφρεϊ πιστεύει ότι το κυβερνητικό σχέδιο δεν λαμβάνει υπόψη το αυξημένο κόστος – ορισμένοι το ανεβάζουν επιπλέον τουλάχιστον κατά 30% – της διαβίωσης σε ένα απομακρυσμένο νησί. «Αυτό που συνέβη τα τελευταία δύο χρόνια με τον πληθωρισμό και το κόστος ζωής είναι πολύ σοβαρό. Τα πάντα εδώ έχουν υπερδιπλασιαστεί σε τιμή. Έτσι για να οργανώσουμε και να χτίσουμε, και να μεταφέρουμε και ούτω καθεξής… για να δώσουμε κίνητρο σε κάποιον να έρθει να ζήσει εδώ, τα 84.000 ευρώ δεν αρκούν. Πρέπει να καταθέσουν καλύτερη πρόταση».

Και τα τέσσερα ενήλικα παιδιά του Χάμφρεϊ έχουν φύγει από το νησί. «Έχουμε περίπου 120 άτομα εδώ τώρα [ο επίσημος αριθμός είναι 160], αλλά για να είναι βιώσιμο το νησί, χρειάζονται τουλάχιστον 400», προσθέτει.

Δείχνοντας ένα ερειπωμένο πέτρινο ερείπιο που θυμάται ως εξοχικό σπίτι που κάποτε στέγαζε μια οικογένεια, ο Χάμφρεϊ νιώθει ότι το Clare Island αυτή τη στιγμή «πεθαίνει».

Αυτό δεν εμπόδισε την προσφορά μετρητών – μέρος της νέας πολιτικής της ιρλανδικής κυβέρνησης «Our Living Islands» – να προκαλεί τη φαντασία σε όλο τον κόσμο.

«Υπάρχει ένα κενό πληροφοριών για να καλύψουμε»

Η Τζόαν Κάρολ, συντονίστρια κοινοτικής ανάπτυξης για το Clare Island, λέει ότι τις πρώτες πέντε ημέρες μετά την ανακοίνωση του προγράμματος, έλαβε email από ανθρώπους στο Μαρόκο, την Ισπανία και την Πορτογαλία, που εξέφραζαν το ενδιαφέρον τους να μετακομίσουν στο νησί.

Ένα άλλο email, στα πορτογαλικά, εστάλη από ένα άτομο στη Βραζιλία. «Γίνεται πολύς λόγος εδώ ότι στην Ιρλανδία υπάρχει οικονομική βοήθεια για οικογένειες που επιθυμούν να μετεγκατασταθούν στα νησιά», έγραφε το email, όταν η Τζόαν το μετέφρασε μέσω του Google Translate.

Η ίδια πάντως λέει ότι το μικρό γραφείο της δεν είναι εξοπλισμένο για να βοηθήσει τους ανθρώπους να βρουν και να αγοράσουν κενές ιδιοκτησίες: «Πρέπει να τους παραπέμψουμε σε δημοπρασίες, Δεν μας παρασχέθηκαν πληροφορίες ή υποστήριξη για να δώσουμε στους ανθρώπους. Υπάρχει ένα κενό πληροφοριών για να καλύψουμε».

Υπάρχει η αίσθηση ότι η έκρηξη της διεθνούς δημοσιογραφικής κάλυψης έχει δημιουργήσει μια εσφαλμένη εντύπωση για τα κίνητρα που προσφέρονται και την ευκολία με την οποία οι ξένοι θα μπορούσαν ενδεχομένως να επωφεληθούν από αυτά.

Ενώ ο καθένας μπορεί να αγοράσει ακίνητα στην Ιρλανδία, το σύστημα δε δίνει το δικαίωμα στους αγοραστές να ζήσουν ή να εργαστούν πραγματικά στη χώρα.

Το γραφείο Τύπου του Υπουργείου Αγροτικής και Κοινοτικής Ανάπτυξης της Ιρλανδίας δεν μπόρεσε ή δεν ήθελε να απαντήσει, σύμφωνα με το SkyNews.gr, πόσες αιτήσεις είχε λάβει από το εξωτερικό, αλλά παραδέχεται ότι «ορισμένα στοιχεία του σχεδίου της έχουν παρερμηνευθεί, ιδίως σε σχέση με τον τομέα της στέγασης».

«Σε ορισμένες περιπτώσεις έχουμε παρατηρήσει κάποιες παραπλανητικές πληροφορίες σε διεθνή μέσα ενημέρωσης σε σχέση με την επιχορήγηση για την ανακαίνιση κενών κατοικιών για τα νησιά», απαντάει ένας εκπρόσωπος και διευκρινίζει ότι «δεν ισχύει πως οι άνθρωποι θα πληρώνονται για να μετεγκατασταθούν σε νησιά στα ανοικτά των ακτών της Ιρλανδίας. Όπου ενημερωθήκαμε για παραπλανητικά άρθρα, επικοινωνήσαμε με τον ενδιαφερόμενο οργανισμό και ζητήσαμε διόρθωση».

Χάρη στην Common Travel Area (CTA), οι Βρετανοί δε χρειάζονται βίζα ή άδεια για να ζήσουν και να εργαστούν στην Ιρλανδία. Ούτε οι πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Υπάρχουν όμως πολλά άλλα εμπόδια στη ζωή στα απομακρυσμένα νησιά της Ιρλανδίας, με βασικότερη την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη.

Το νησί στρέφεται στην τεχνολογία

Το Clare Island στρέφεται στην τεχνολογία για να αντιμετωπίσει το πρόβλημα. Κινούμενος ευκίνητα στο βρεγμένο χορτάρι και ξαφνιάζοντας ένα κόλεϊ, ένας ρομποτικός σκύλος, εξοπλισμένος με κόκκινες θήκες πρώτων βοηθειών προσφέρει μια μελλοντική βοήθεια.

Με το όνομα «MADRA» – προσπάθεια δημιουργίας ενός ακρωνύμιου (Medical Autonomous Droid Remote Assistant) που είναι επίσης η ιρλανδική λέξη για τον σκύλο – το τετράποδο ρομπότ μπορεί να φέρει τις αρχικές προμήθειες σε τραυματισμένους ασθενείς σε απομακρυσμένες τοποθεσίες με τον τρόπο ενός εκπαιδευμένου σκύλου του Αγίου Βερνάρδου. 

Το MADRA είναι μέρος του έργου Home Health, μιας συνεργασίας μεταξύ της αμερικανικής εταιρείας τεχνολογίας Cisco και του Πανεπιστημίου του Galway, το οποίο επίσης χρησιμοποιεί μικρά drones ικανά να παρέχουν πρώτες βοήθειες γρήγορα, σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.

Δεν υπάρχει γιατρός στο νησί Clare. Η τοπική γιατρός Νορίν Λίνεν Κέρτις ζει σε ένα άλλο νησί, το Achill, το οποίο έγινε διάσημο από τη βραβευμένη με BAFTA ταινία «Τα Πνεύματα του Ινισέριν». «Δεν είναι εύκολο», λέει για την παροχή υγειονομικής περίθαλψης σε νησιωτικά περιβάλλοντα. «Πολλοί από τους κατοίκους του νησιού δέχονται ότι υπάρχει ένα όριο, δεν μπορείτε να έχετε έναν γιατρό στο κατώφλι σας αμέσως. Όσο περισσότερα χρήματα διατίθενται σε αυτά τα έργα, τόσο το καλύτερο και οι άνθρωποι θα ενθαρρύνονται να έρθουν εδώ» ,σημειώνει η γιατρός.

Ο καθηγητής Ντέρεκ Ο’ Κίφ, σύμβουλος στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Galway, συμμετέχει σε μεγάλο βαθμό στο έργο. «Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τους ασθενείς στη Δυτική Ιρλανδία και πέραν αυτής, είναι οι μεγάλες αποστάσεις που πρέπει να διανύσουν οι άνθρωποι για να έχουν πρόσβαση σε περίθαλψη, μετά να προσπαθούν να παρκάρουν και μετά να περιμένουν να τους δει η ιατρική ομάδα για 10 λεπτά», λέει. «Αυτή είναι μια σπάταλη διαδικασία, ανεξάρτητα από τη μέτρηση – χρόνος, χρήμα, περιβάλλον – επομένως είναι απαραίτητοι νέοι τρόποι παροχής υγειονομικής περίθαλψης».

«Τα θετικά υπερτερούν των αρνητικών»

Οι διαφορές μεταξύ Clare Island και κέντρου του Μανχάταν δε θα μπορούσαν να είναι πιο έντονες, αλλά αυτό δεν εμπόδισε την Μαριάν Ο’ Μάλι-Φίναν και τον σύζυγό της Κιάραν να μετακομίσουν από τη Νέα Υόρκη, τον Αύγουστο του 2020.

«Πηγαίνοντας από το κέντρο της Νέας Υόρκης στο Clare Island, σίγουρα έγιναν κάποιες προσαρμογές», γελάει. «Θυμάμαι να οργανώνω και να πραγματοποιώ πλήρεις εβδομαδιαίες αγορές, καθώς δεν υπήρχαν δεύτερες ευκαιρίες, οτιδήποτε είχατε ξεχάσει, ξεχάστηκε για μια εβδομάδα. Επίσης, είναι μια απομονωμένη τοποθεσία στη μέση του χειμώνα, αυτό είναι σίγουρο, αλλά τα θετικά υπερτερούν των αρνητικών», υποστηρίζει.

Με το ζευγάρι να διανύει τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας των 30, η απόφασή τους είναι μια σπάνια αντιστροφή της τάσης ερήμωσης των τελευταίων δεκαετιών. Και οι δύο είναι εταιρικοί σύμβουλοι και μπορούν να εργάζονται εξ αποστάσεως από το νησί με καλή ευρυζωνική υπηρεσία.

Ο Μαριάν πιστεύει ότι η νέα κυβερνητική επιχορήγηση είναι «σίγουρα ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά το κόστος μεταφοράς αγαθών και το κόστος ζωής ούτως ή άλλως σε ένα νησί είναι γενικά υψηλότερο από την ηπειρωτική χώρα. Έτσι, δεν είμαι βέβαιη ότι θα μετριάσει 100% όλες τις προκλήσεις, αλλά σίγουρα έχουμε πολλά άδεια σπίτια. Η εγκατάλειψη είναι ένα ζήτημα στο νησί», προσθέτει.

«Η κυβέρνηση πιθανότατα πρέπει να εξετάσει κι άλλους τομείς όπως οι φοροελαφρύνσεις, αλλά ελπίζουμε ότι θα υπάρξει θετικός αντίκτυπος από αυτό. Ακόμα κι αν μόνο μια οικογένεια μετακομίσει στο νησί, αυτό είναι ένα θετικό βήμα».

Το ζευγάρι λέει ότι όποιος κάνει αίτηση για την επιχορήγηση πρέπει να το δει με μάτια ορθάνοιχτα.

Η ζωή στο νησί «είναι ένας συμβιβασμός», λέει ο Κιάραν. «Το είδαμε όταν μετακομίσαμε. Αρχικά είναι υπέροχο να ξεφεύγεις από την πόλη και τη φασαρία, αλλά έχει και τα μειονεκτήματά του.»

Καθώς το κυβερνητικό έργο ξεκινά, η Μαριάν έχει ένα μήνυμα για τους υποψήφιους κατοίκους των νησιών: «Αγκαλιάστε το. Όποιος κάνει την κίνηση, δε θα το μετανιώσει».