Θεόδωρος Πάγκαλος (1938-2023) – Κάποια από τα έργα και τις ημέρες του αποθανόντος

Πολλά και κάποια απ’ αυτά εγκωμιαστικά γράφτηκαν μετά τον πρόσφατο θάνατό του στις 31/5/2023. Εκτός από τον Δημ. Κουκλουμπέρη, που έκαμε αναφορά σε ολοσέλιδο άρθρο του στην «Εφ.Συν.» και στη 10η σελίδα της την 1/6/2023 στα «καλά» του και στα κακά του και ιδιαίτερα στο «μαζί τα φάγαμε», αλλά και στην «υπόθεση Οτσαλάν» με την εσκεμμένη παράδοσή του στις γνωστές για τη σκληρότητά τους τουρκικές Αρχές, «τη σημαία που πήρε ο αέρας από τα Ιμια», «τους κοπρίτες δημόσιους υπαλλήλους», τους αγανακτισμένους στο Σύνταγμα που ήταν «κομμουνιστές, φασίστες και μαλάκες», όπως και η κατακλείδα του άρθρου του καθηγητή της Πολιτικής Φιλοσοφίας στο ΔΠΘ, Θεόδωρου Γεωργίου, στην «Εφ.Συν.» 2-4/6/2023, σελίδα 14, που γράφει: «Ο ίδιος έσπειρε. Σε μας μετακυλίεται το βάρος να συνεχίσουμε το πολιτικό έργο του και να εξειδικεύσουμε την πολιτική παρακαταθήκη του σε όλους τους τομείς της πολιτικής μας οργάνωσης (!)», μέχρι και ψήφο στη Νέα Δημοκρατία!

Ο προαναφερόμενος καθηγητής θεωρεί πως η αντίληψη περί πολιτικής του Πάγκαλου περιέχει τρία δομικά στοιχεία:

1. Είναι επιτελεστική (επιτέλεση: εκτέλεση, πραγματοποίηση. Λεξικό Τεγόπουλου-Φυτράκη, «Ελευθεροτυπία» 1993), που τελικά αποτελεί τον «πολιτικό κανόνα».

2. Εχει στον πυρήνα της την «κριτική ικανότητα» και

3. Είναι υπόσχεση για το «ευ ζην»!

Ο αποθανών εθεωρούσε ξεπερασμένη την πολιτική πράξη που ανάγεται σε ιδεολογία, όπως μας βεβαιώνει ο προαναφερόμενος καθηγητής.

Προσωπικά έχω δύο εμπειρίες με τον αποθανόντα. Η μία είναι στο Ανόβερο της Κάτω Σαξονίας στις 27 και 28 Ιουνίου 1988 στη Δυτική Γερμανία, που συνήλθε το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ενωσης και ανέλαβε η Ελλάδα για 2η φορά την προεδρία της Ευρωπαϊκής Ενωσης, διαρκείας ενός εξαμήνου, από 1ης Ιουλίου ώς 31 Δεκεμβρίου 1988. Η σύνοδος έγινε μέσα στην εν λειτουργία Διεθνή Εμπορική Εκθεση του Ανόβερου εκείνης της χρονιάς.

Ως τότε είχε την προεδρία η Δυτική Γερμανία. Ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε μαζί του αρκετούς, καμιά σαρανταριά, Ελληνες δημοσιογράφους, τον Θ. Πάγκαλο ως υπουργό Εξωτερικών, με αρμοδιότητα την Ε.Ε. και τον υπουργό του επί του Τύπου, τον Ζακύνθιο Δημήτρη Μαρούδα.

Πριν από τον Παπανδρέου και μέχρι την 1η μεσημβρινή μίλησε ο Χέλμουτ Κολ. Παρόντες αρκετοί Γερμανοί και άλλοι ξένοι δημοσιογράφοι. Μετά τη μία θα αποχωρούσε ο Κολ και τον λόγο είχε ο Α. Παπανδρέου. Ούτε ο Κολ ούτε ο Α.Π. είπαν κάτι το ουσιώδες. Κάτι περί απελευθέρωσης του Μαντέλα και περί κοινωνικού κράτους είπε ο Κολ και τα ίδια επανέλαβε και ο Α.Π. ανερχόμενος στο πόντιουμ μαζί με τον Πάγκαλο και τον Μαρούδα. Τότε όλοι οι ξένοι δημοσιογράφοι αποχωρήσανε επιδεικτικά πλην ενός Αραβα.

Ο Α.Π. έκαμε μια σύντομη περίληψη της ομιλίας του στα αγγλικά και μετά τα είπε στα ελληνικά. Κανείς από τους Ελληνες δημοσιογράφους δεν του υπέβαλε την παραμικρή ερώτηση. Τότε εγώ, που εκπροσωπούσα την εφημερίδα της Ομοσπονδίας Ελληνικών Κοινοτήτων «Μεταναστευτικά Νέα» που έβγαινε στην τότε πρωτεύουσα της Δ. Γερμανίας, τη Βόνη, συστήθηκα και του υπέβαλα μια σειρά ερωτήματα σχετικά με τα ζητήματά μας ως μεταναστών στη Δ. Γερμανία και την Ευρώπη, όπως και για το πρόβλημα της μετανάστευσης γενικότερα.

Και ο Α. Παπανδρέου: «Παρακαλώ τον κ. Πάγκαλο να σας απαντήσει».

Και ο Πάγκαλος δεν μου απάντησε απολύτως τίποτα σε καμιά από τις ερωτήσεις μου. Είπε μόνο κάποιες αόριστες και άσχετες με τις ερωτήσεις μου λέξεις. «Αρες, μάρες κουκουνάρες» που λένε.

«Δεν νομίζω πως πήρα κανενός είδους απάντηση» ήταν η τελευταία μου κουβέντα.

Και μετά από εμένα ο Γιώργος Κουρής, εκδότης της κατά τον Α.Π. πολύ καλής δημοκρατικής εφημερίδας, της «Αυριανής», προς τον Α. Παπανδρέου: «Κύριε πρόεδρε! Από αύριο που αναλαμβάνετε ηγέτης 500.000.000 Ευρωπαίων, θα επιδιώξετε συνάντηση με τους ηγέτες των υπερδυνάμεων;»

Και ο Α. Παπανδρέου: «Δεν υπάρχει αποχρών λόγος. Αν υπάρξει, θα το επιδιώξουμε».

Και την άλλη μέρα η «Αυριανή» με ξύλινους τίτλους: «Ο ΑΝΔΡΕΑΣ, ΗΓΕΤΗΣ 500.000.000 ΕΥΡΩΠΑΙΩΝ, ΘΑ ΕΠΙΔΙΩΞΕΙ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΜΕ ΤΟΥΣ ΗΓΕΤΕΣ ΤΩΝ ΥΠΕΡΔΥΝΑΜΕΩΝ».

Αυτή ήταν η ανάληψη της προεδρίας της Ε.Ε. από την Ελλάδα και το «αυριανικό» φινάλε της.

Δεύτερη εμπειρία μου: Μετά την επιστροφή μου εδώ, τέλη του 1992, επισκέφτηκα το μεταφραστικό τμήμα του ΥΠΕΞ, επί της Βουκουρεστίου, γιατί χρειαζόμουνα κάποια επίσημη μετάφραση. Και βρέθηκα μπροστά σ’ έναν Πάγκαλο σαν «ταύρο σε υαλοπωλείο» που κυνηγούσε τους υπαλλήλους για να τους δείρει.

* Συγγραφέας – δημοσιογράφος