«Η Ισπανία ήθελε να δώσουμε τα χέρια. Απαιτούσε από εμάς μια συμφωνία κι εμείς τη φέρνουμε». Με αυτά τα λόγια, η υπουργός Εργασίας και δεύτερη αντιπρόεδρος της ισπανικής κυβέρνησης, Γιολάντα Ντίαθ, χαιρέτιζε τη συμφωνία που είχε επιτευχθεί την Παρασκευή και στο παρά ένα της προθεσμίας που όριζε ο εκλογικός νόμος ανάμεσα στο Podemos και το Sumar. Ηταν πριν από περίπου έναν χρόνο όταν η ικανότατη Ισπανίδα πολιτικός με τις κομμουνιστικές καταβολές -προέρχεται από την Ενωμένη Αριστερά (IU)- είχε την ιδέα για κοινή εκλογική κάθοδο των κομμάτων που τοποθετούνται αριστερότερα του Σοσιαλιστικού (PSOE) κάτω από μια κοινή ομπρέλα.
Εξ ου και το όνομα sumar που στα ισπανικά σημαίνει «ενώνω, προσθέτω» το οποίο έδωσε στο πολιτικό κίνημα που ίδρυσε και τελικά επέβαλε με πολύ κόπο και παρά τις αρνητικές αντιδράσεις εκ μέρους του Podemos. Ομως, μετά το εκλογικό σοκ στις αυτοδιοικητικές εκλογές της 28ης Μαΐου με την επικράτηση της Δεξιάς και την προκήρυξη πρόωρων εκλογών από τον πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ, η ισπανική Αριστερά πέτυχε ένα μικρό θαύμα. Ξορκίζοντας την προαιώνια «κατάρα», συνολικά 16 κόμματα, εθνικής και τοπικής εμβέλειας, αποφάσισαν να ενώσουν τις δυνάμεις τους υπό το Sumar, ύστερα από δύο εβδομάδες σκληρών διαπραγματεύσεων που έδειχναν να ισορροπούν σε τεντωμένο σκοινί.
«Δεν είχε ξανασυμβεί κάτι παρόμοιο στα 40 και πλέον χρόνια της δημοκρατίας, δηλαδή οι διάφορες περιφερειακές, εναλλακτικές και οικολογικές δυνάμεις της Αριστεράς να βρουν έναν κοινό συντονισμό και το πολιτικό κίνητρο να κατεβούν μαζί στις γενικές εκλογές», σχολίαζε η El Pais στο κύριο άρθρο της, σημειώνοντας παράλληλα ότι «έλαβαν το μήνυμα των εκλογών της 28ης Μαΐου». Ενα από αυτά τα μηνύματα ήταν ότι σε αρκετές αυτόνομες περιφέρειες, κόμματα της Αριστεράς που σε περίπτωση κοινής καθόδου θα είχαν εκπροσώπηση στα τοπικά Κοινοβούλια, έμειναν εκτός καθώς δεν μπόρεσαν να πιάσουν το όριο του 5% που ορίζει ο νόμος.
Παράλληλα όμως με αυτή την ελπιδοφόρα κίνηση, κλείνει και ο πολιτικός κύκλος που ξεκίνησε το 2011 με το κίνημα των αγανακτισμένων και τα κόμματα και τα πρόσωπα που ξεπήδησαν από αυτόν. Ο Αλμπέρτο Γκαρθόν, ο οποίος τότε εκλέχθηκε βουλευτής με την Ενωμένη Αριστερά και ήταν υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης στην παρούσα κυβέρνηση συνεργασίας, ανακοίνωσε ότι δεν θα είναι υποψήφιος διότι θέλει να αφοσιωθεί στην οικογένειά του. Το Podemos δεν θα υπάρχει πια με τη μορφή που το γνωρίζαμε, ενώ τα άτομα που το σημάδεψαν πιθανότατα να μη βρίσκονται στα ψηφοδέλτια, τα οποία ακόμα δεν έχουν κλείσει στο 100%.
Βέτο για την Ιρένε Μοντέρο
Αυτό ισχύει τόσο για τον κοινοβουλευτικό εκπρόσωπο του κόμματος, Πάμπλο Ετσενίκε, όσο και για την υπουργό Ισότητας, Ιρένε Μοντέρο, και σύζυγο του Ιγκλέσιας. Διάφοροι παράγοντες του Sumar θέτουν βέτο στην παρουσία της και η «αποϊγκλεσιοποίηση» του χώρου της ριζοσπαστικής Αριστεράς είναι μια από τις βασικές αιτίες. Η Μοντέρο, μια γυναίκα που δέχτηκε καταιγισμό σεξιστικών επιθέσεων από τη Δεξιά, άφησε σημαντικό έργο στο υπουργείο της. Νόμοι όπως η άδεια της περιόδου, η περαιτέρω νομιμοποίηση της άμβλωσης και ο νόμος για τους τρανς φέρουν εν πολλοίς τη δική της σφραγίδα.
Παράλληλα όμως αποδείχθηκε ένα συγκρουσιακό κι ελάχιστα συνεργάσιμο άτομο. Αυτό που φαίνεται να τη χαντάκωσε τελευταία ήταν η επιμονή της να μη γίνει η παραμικρή αλλαγή στον καινούργιο νόμο περί βιασμού (γνωστό ως νόμο «μόνο το ναι σημαίνει ναι») που αρχικά χαιρετίστηκε ως μεγάλη νίκη για τις γυναίκες, αλλά κατά την εφαρμογή του φάνηκε ότι πολλοί καταδικασμένοι σεξουαλικοί παραβάτες πέτυχαν μείωση των ποινών τους. Η περίπτωση αυτή έφερε σε ανοιχτή σύγκρουση τη Μοντέρο και το υπουργείο της με το συγκυβερνών Σοσιαλιστικό Κόμμα, το οποίο, τελικά, προχώρησε σε μεταρρύθμιση του νόμου χωρίς τη συναίνεση του Podemos.
«Παραπάνω από θετική» χαρακτήρισε την είδηση για ένταξη του Podemos στο Sumar ο Πέδρο Σάντεθ, βλέποντας σε αυτούς τους πιθανούς μελλοντικούς του εταίρους. Επισήμανε, ωστόσο, ότι «η κύρια ευθύνη για ό,τι συμβεί στις 23 Ιουλίου πέφτει σε εμάς τους Σοσιαλιστές».
