Νικητής για πολλοστή φορά ο Ερντογάν

«Θα είμαστε μαζί μέχρι τον θάνατο», διακήρυξε χθες από την Κωνσταντινούπολη ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, λίγο μετά την επανεκλογή του – έστω πρώτη φορά στα χρονικά στον β’ γύρο και χωρίς να φτάσει τον «πήχη» του 55%-56% που είχαν θέσει προεκλογικά στελέχη του ισλαμοσυντηρητικού κόμματός του, του AKP.

«Η Τουρκία κερδίζει με αυτό το αποτέλεσμα, θα αναπτυχθεί, δεν θα υποχωρήσουμε ποτέ έναντι των διάφορων κινδύνων και απειλών», υποσχέθηκε ο Τούρκος πρόεδρος, έχοντας εξασφαλίσει μια δεύτερη πενταετή θητεία με 52,16% με καταμετρημένο στο 99,85% των ψήφων –αυξημένο σχεδόν 3% συγκριτικά με τον α’ γύρο και με κατάτι μειωμένη συμμετοχή, λίγο πάνω από το 84%– ενόσω διανύει συνολικά την τρίτη δεκαετία πια της ηγεμονίας του στην Τουρκία.

Με νεο-οθωμανικό «αέρα» θα γιορτάσει σήμερα τη νίκη του, με προσευχή-πολιτικό σόου στην Αγία Σοφία, ανήμερα της επετείου της Αλωσης της Κωνσταντινούπολης, εγκαινιάζοντας ως «νεο-σουλτάνος» αυτό που ευαγγελίζεται ως νέο «αιώνα της Τουρκίας».

Η παγίωση της κυριαρχίας του –και δη χωρίς ελέγχους, με κυβερνητικό έλεγχο στα ΜΜΕ και πλέον με τη μακράν πιο ισλαμο-εθνικιστική κυβερνητική πλειοψηφία στη Βουλή που ανέδειξαν οι παράλληλες βουλευτικές εκλογές της 14ης Μαΐου– έρχεται σε μια χρονιά ορόσημο με τη συμπλήρωση 100 χρόνων από την ίδρυση της Τουρκικής Δημοκρατίας.

Ο Ερντογάν προβάλλει τώρα ως ο μετασχηματιστής της και διάδοχος του Κεμάλ Ατατούρκ, ως «εθνοπατέρας», υποσχόμενος μια ισχυρή σύγχρονη Τουρκία, ως παγκόσμια και όχι απλά μια αναθεωρητική περιφερειακή δύναμη, σε πείσμα της σημερινής δεινής κατάστασης της εθνικής οικονομίας.

Κόντρα στη βίαιη φτωχοποίηση του μέσου Τούρκου από τον υψηλό πληθωρισμό και τα ανορθόδοξα χαμηλά επιτόκια των Erdoganomics, η αμφίβολης χρηματοδότησης ακατάσχετη προεκλογική παροχολογία, η πόλωση και η τρομολαγνεία του κυβερνητικού στρατοπέδου υπερίσχυσαν του 47,84% του εκλογικού σώματος που ψήφισε τον κεμαλιστή Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου και υπέρ της αλλαγής.

Αυτά, ενώ τα συναλλαγματικά αποθέματα της τουρκικής κεντρικής τράπεζας έχουν εξαϋλωθεί προς στήριξη της λίρας που καταρρέει. Η ισοτιμία της έχει φτάσει τις 20 ανά δολάριο και εκτιμάται ότι θα συνεχίσει την κατρακύλα. Με ιδιαίτερο ενδιαφέρον αναμένεται το άνοιγμα του χρηματιστηρίου της Κωνσταντινούπολης, εν μέσω φόβων ακόμη και για capital controls.

Ο Τούρκος πρόεδρος, ωστόσο, «ξορκίζει» μια νέα προσφυγή στο ΔΝΤ. Υπόσχεται ανάπτυξη και προσέλκυση ξένων κεφαλαίων. Προανήγγειλε «ευγνωμοσύνη» σε όσα «κράτη του Κόλπου και άλλες χώρες» –τις οποίες δεν κατονόμασε– έσπευσαν να δώσουν τις τελευταίες ημέρες «ενέσεις» ρευστότητας στην Τουρκία, στηρίζοντας τα τρεμάμενα «πήλινα πόδια» της οικονομίας της και της πολιτικά ποδηγετούμενης κεντρικής της τράπεζας.

Κρίσιμα τεστ

Υπό αυτό το πρίσμα, οι ταλαντεύσεις της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής αναμένεται να είναι ακόμη πιο έντονες το προσεχές διάστημα, διατηρώντας ανοιχτούς τους διαύλους με τη Δύση και στενή τη συνεργασία με την Ανατολή. Και όχι μόνο με τη Ρωσία…

Κρίσιμα τεστ θεωρούνται η σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ στα μέσα Ιουλίου –εν όψει της οποίας ο Ερντογάν θα συνεχίσει τα ανατολίτικα παζάρια του με την ένταξη της Σουηδίας, πλέον όχι μόνο με αντάλλαγμα τα αμερικανικά F-16– αλλά και αυτή της ομάδας των BRICS (Κίνα, Ρωσία, Ινδία, Βραζιλία, Β. Αφρική), τον Αύγουστο.

Ητοι του μπλοκ που προβάλλει ως εναλλακτική στη δολαριοποιημένη Δύση, αξιώνει κυρίαρχο ρόλο σε ένα πολυπολικό κόσμο, δηλώνει πλέον έτοιμο για διεύρυνση και δέχεται –μεταξύ πολλών άλλων χωρών– έντονο φλερτ από την ερντογανική Τουρκία. Σε αυτό το φόντο –και με ανοιχτή πλέον τη μελλοντική διαδοχή του 69χρονου Ερντογάν–, ο ρόλος της τουρκικής αντιπολίτευσης παραμένει άλλο ένα μεγάλο ερώτημα.

Στην τουρκική Εθνοσυνέλευση είναι και πάλι μειοψηφία. Τίθεται υπό αμφισβήτηση η συνοχή του βασικού πλην ετερόκλητου μπλοκ της, της «Συμμαχίας του Εθνους» που, εν μέσω εσωτερικών διαφωνιών, κατέβασε στις προεδρικές εκλογές τον μη χαρισματικό Κιλιτσντάρογλου.

Αν και αργά χθες ο ίδιος διέψευσε τα σενάρια περί παραίτησής του, στα 74 χρόνια του και στη «σκιά» της ήττας του –παρά το προεκλογικό «πουσάρισμα» των δημοσκόπων και της Δύσης– οδεύει μοιραία προς τον επίλογο του πολιτικού του «κεφαλαίου». Και δη με επίλογο την άτσαλη εθνικιστική στροφή των τελευταίων ημερών.

Αβέβαιο μέλλον

Ταυτόχρονα, ωστόσο, το μέλλον του «αστέρα» των κεμαλιστών, του νυν δημάρχου Κωνσταντινούπολης, Εκρέμ Ιμάμογλου, παραμένει αβέβαιο, και λόγω της ποινικής δίωξής του για «απάτη». Αποξενωμένο εν τω μεταξύ από τους τακτικισμούς Κιλιτσντάρογλου στον β’ γύρο, το αριστερό-φιλοκουρδικό HDP έχει βρει ασφαλές «καταφύγιο» στα κόμματα Πρασίνων και Αριστεράς, ενόσω βρίσκεται ένα βήμα πριν από την απαγόρευση της λειτουργίας του, κατηγορούμενο για στήριξη των «τρομοκρατών» του PKK.

Κατά τα λοιπά, εν μέσω ενός εμφανούς «μουδιάσματος» στη Δύση, τα συγχαρίκια στον επανεκλεγέντα Τούρκο πρόεδρο ήταν άμεσα από τον εμίρη του Κατάρ, τον Ούγγρο πρωθυπουργό Βίκτορ Ορμπαν και, φυσικά, τον Ρώσο πρόεδρο Πούτιν στον «αγαπητό φίλο» Ταγίπ Ερντογάν.

«Η εκλογική νίκη ήταν φυσικό αποτέλεσμα της ανιδιοτελούς εργασίας σας ως αρχηγού της Τουρκικής Δημοκρατίας», τόνισε σε τηλεγράφημά του: «μια ξεκάθαρη απόδειξη της υποστήριξης του τουρκικού λαού στις προσπάθειές σας να ενισχύσετε την κρατική κυριαρχία και να ασκήσετε μια ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική».