Η Τουρκία θα παραμείνει ανεξάρτητη από όλες τις ζώνες επιρροής, τόνισε ο Φιντάν στην τελετή παράδοσης-παραλαβής στο υπουργείο Εξωτερικών.
Πρόκειται για μια επικαιροποιημένη εκδοχή του ρόλου του «επιτήδειου ουδέτερου» που διαδραμάτισε η Τουρκία στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Δίχως αμφιβολία αλλά όχι μόνον.
Η Τουρκία δεν είναι πια η μόνη στη διεθνή σκηνή που διστάζει -αν δεν αρνείται- να στοιχηθεί στο πλευρό των ΗΠΑ απέναντι στη Ρωσία και την Κίνα.
Σαουδική Αραβία, Νότια Αφρική, Ινδία, Ινδονησία, Βραζιλία και Τουρκία έχουν συστήσει μια άτυπη «Λέσχη Επιτηδείων», έχουν βραχυκυκλώσει την προσπάθεια απομόνωσης της Ρωσίας και δυσχεραίνουν σοβαρά την προσπάθεια άσκησης πίεσης επί της Κίνας.
Η περίπτωση όμως της Τουρκίας έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, καθώς διεκδικεί ανεξαρτησία από ζώνες επιρροής και ταυτόχρονα βαρύνουσα επιρροή στη γραμμή πλεύσης του ΝΑΤΟ.
Επί της ουσίας η ανεξαρτησία και η ατλαντική κανονικότητα δεν αντιφάσκουν, καθώς αποτελούν αναφορές μιας εξωτερικής πολιτικής α λα καρτ που δεν παραπέμπει στην κλασική ουδετερότητα αλλά στη μέγιστη δυνατή αξιοποίηση της συμμετοχής της σε δύο εκ πρώτης όψεως ασύμβατες επιλογές.
Εν μέρει εθνικός, εν μέρει χριστιανίζων, όπως θα έλεγε ο Αλεξανδρινός ποιητής, η Τουρκία του Ερντογάν έχει επιβάλει τη Ρεαλπολιτίκ της αποδοχής των δύο παράλληλων πόλων αναφοράς της εξωτερικής της πολιτικής στις ΗΠΑ, οι οποίες πλέον αντιμετωπίζουν με μειωμένες προσδοκίες την εξομάλυνση των διμερών σχέσεων με την Αγκυρα, μια προοπτική η οποία είναι φανερό ότι οριοθετείται ως περιορισμός ζημιών.
Σαουδική Αραβία, Νότια Αφρική, Ινδία, Ινδονησία, Βραζιλία και Τουρκία, με την άρνησή τους να συστρατευθούν με τις ΗΠΑ, δηλώνουν εμμέσως πλην σαφώς ότι θα συνθέσουν επί του παρόντος ξεχωριστά και σε ένα όχι πολύ μακρινό μέλλον από κοινού τις διεθνείς τους ισορροπίες με ισορροπίες ανάμεσα στις ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Κίνα.
Οι προσπάθειες των ΗΠΑ να πετύχουν μια στροφή των μελών της «Λέσχης των Επιτηδείων» δεν έχουν μέχρι στιγμής αποδώσει καθώς οι αναδυόμενες περιφερειακές δυνάμεις έχουν ως προτεραιότητα όχι να εισέλθουν στις ζώνες επιρροής των τριών μεγάλων υπερδυνάμεων αλλά να δημιουργήσουν και να σταθεροποιήσουν τις δικές τους ζώνες επιρροής.
Είναι φανερό ότι η στρατηγική των ΗΠΑ λειτουργεί στη λογική της αυτοεκπληρούμενης προφητείας, καθώς, προσπαθώντας να ελέγξει την επιρροή της Μόσχας και του Πεκίνου, έχει ήδη πυροδοτήσει τη χειραφέτηση έξι μεσαίων δυνάμεων που φιλοδοξούν να πρωταγωνιστήσουν στον αναδυόμενο πολυπολικό και πολυκεντρικό κόσμο.
