Πολλά επιχειρήματα που χρησιμοποιούνται κατά την τρέχουσα προεκλογική περίοδο παραποιούν βάναυσα την κοινωνικοοικονομική πραγματικότητα, διαστρεβλώνουν ανεπίτρεπτα τις θέσεις των αντιπάλων και δηλητηριάζουν κατ’ αυτόν τον τρόπο το πολιτικό φρόνημα μεγάλης μερίδας συνήθως καλοπροαίρετων Ελλήνων πολιτών.
Προκειμένου oι πολίτες να εκφράσουν ανεπηρέαστοι τις κομματικές τους προτιμήσεις με επίγνωση των ενδεχόμενων οικονομικών και γενικότερα κοινωνικών συνεπειών που μπορεί να επιφέρει η ψήφος τους τόσο στους ίδιους όσο και στα διάφορα κοινωνικά στρώματα που συγκροτούν τη σημερινή ελληνική κοινωνία, είναι αναγκαία αλλά και επιβεβλημένη η αντικειμενική πληροφόρησή τους.
Ιδιαίτερη υποχρέωση έχουν τα πολιτικά κόμματα που διαγκωνίζονται για την ψήφο τους να αναφέρουν συγκεκριμένα κυρίως το σχέδιο οικονομικής πολιτικής που πράγματι πρεσβεύουν και προτίθενται να εφαρμόσουν μετεκλογικά εφόσον ανέλθουν στην εξουσία.
Από τα γνωστά σχέδια οικονομικής πολιτικής (Economic Concepts) έχει επιβληθεί ήδη από τη 10ετία του 1970 o μεταμορφωμένος νεοφιλελευθερισμός, μετά την προφανή αδυναμία του κυρίαρχου μεταπολεμικά κεϊνσιανισμού να αποτρέψει τη φθίνουσα κερδοφορία του κεφαλαίου και να αντιμετωπίσει το νεοπαγές φαινόμενο του στασιμοπληθωρισμού. Η επιστημονική θεμελίωση του νέου νεοφιλελευθερισμού εκπορεύτηκε από τις χώρες με τη μεγαλύτερη συσσώρευση αδρανούντος χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου, πρωτίστως από τις ΗΠΑ (Πανεπιστήμιο του Σικάγου).
Πεμπτουσία του νέου δόγματος είναι η ανεμπόδιστη κυκλοφορία του λιμνάζοντος χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου και η επιχειρηματική του ενεργοποίηση εκεί όπου ο μηχανισμός της ελεύθερης αγοράς προσφέρει την υψηλότερη δυνατή κερδοφορία. Κάθε, κατά συνέπεια, κρατική ρύθμιση που συνιστά παρεμπόδιση της ελεύθερης λειτουργίας του θεσμού της αγοράς πρέπει να ακυρωθεί.
Κατά τη νεοφιλελεύθερη λογική η νομική π.χ. προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων, η κατοχύρωση του κοινωνικού κράτους, η προοδευτική φορολογία, ο αποκλεισμός της επιχειρηματικής δραστηριότητας των ιδιωτών από τους τομείς της δημόσιας υγείας και παιδείας καθώς και την παραγωγή και προσφορά δημόσιων αγαθών (ενέργεια, ύδρευση, συγκοινωνίες, επικοινωνίες κ.λπ.) αποτελούν ζημιογόνες ρυθμίσεις για την κοινωνική ευημερία γενικά και πρέπει να καταργηθούν.
Το κράτος οφείλει, τέλος, να περιοριστεί στην εξασφάλιση όρων ανταγωνισμού και απρόσκοπτης λειτουργίας του μηχανισμού της αγοράς.
Εάν αγνοήσουμε την περίοδο των μνημονίων (2010-2018) όπου η διακυβέρνηση της χώρας τελούσε αναφανδόν υπό την καθοδήγηση και ασφυκτική εποπτεία των εκπροσώπων των δανειστών, το πολιτικό κόμμα που άσκησε την εξουσία μετά την έξοδο από τα μνημόνια (2019-2023) είναι το κυβερνών σήμερα κόμμα της Νέας Δημοκρατίας.
Παρά τα γνωστά τραγικά αποτελέσματα που επισώρευσε στην ελληνική οικονομία και κοινωνία η καθοδηγούμενη από τον νεοφιλελευθερισμό μνημονιακή περίοδος, η σημερινή κυβέρνηση εξακολουθεί να εφαρμόζει σιωπηρώς το νεοφιλελεύθερο πρότυπο πεπεισμένη προφανώς για την ορθότητά του.
Δεδομένου όμως ότι τόσο το εθνικό παραγωγικό σύστημα όσο και οι εν ισχύι κοινωνικοί θεσμοί της Ελλάδας απέχουν παρασάγγας από τα δεδομένα των χωρών που επινόησαν και εφάρμοσαν το νέο νεοφιλελεύθερο πρότυπο, γι’ αυτό συχνά οι επιχειρούμενες από την κυβέρνηση νεοφιλελεύθερες «μεταρρυθμίσεις» είτε μένουν ανενεργές ή λόγω σθεναρής κοινωνικής αντίστασης επιστρατεύονται ακόμη και αυταρχικά μέσα για την τελική επιβολή τους όπως η σύσταση πανεπιστημιακής αστυνομίας.
Η κυβέρνηση εν όψει των επικείμενων εκλογών εφάρμοσε τη θεωρία του Πολιτικού Συγκυριακού Κύκλου αυξάνοντας κατά τι την αγοραστική ικανότητα μερικών κοινωνικών στρωμάτων παρακάμπτοντας ευκαιριακά τις γενικές αρχές του νεοφιλελεύθερου δόγματος, την ορθότητα του οποίου, χωρίς να το διακηρύττει επίσημα, έχει αποδεδειγμένα ενστερνιστεί και εφαρμόζει. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η πρόσφατη δήλωση του ίδιου του πρωθυπουργού για την πρόθεσή του να προβεί στην κατάργηση του άρθρου 16 του Συντάγματος και την ίδρυση ιδιωτικών Πανεπιστημίων στην Ελλάδα.
Τα απτά αποτελέσματα που έχει επιφέρει η εφαρμογή του νεοφιλελεύθερου προτύπου στη χώρα μας είναι συνοπτικά
α) η χειροτέρευση της κατανομής του εισοδήματος και η φτωχοποίηση μεγάλου τμήματος του πληθυσμού
β) το υψηλό ποσοστό ανεργίας ιδιαίτερα των νέων επιστημόνων
γ) η εκτόξευση του δημόσιου και ιδιωτικού χρέους
δ) Η παγιοποίηση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών
ε) η μείωση του ποσοστού συμβολής των τομέων υλικής παραγωγής στο ΑΕΠ
στ) η ανησυχητική κατάσταση στους τομείς υγείας και παιδείας και, τέλος,
ζ) η μείωση του ελληνικού πληθυσμού.
Είναι προφανές ότι το κυβερνών σήμερα κόμμα, εάν επανεκλεγεί, θα συνεχίσει και ενδεχομένως θα επιταχύνει την εφαρμογή του διεθνώς κλυδωνιζόμενου νεοφιλελεύθερου προτύπου με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την κοινωνική συνοχή και κινητικότητα.
Τα υπόλοιπα πολιτικά κόμματα, με επικεφαλής το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης, απορρίπτουν γενικά τις αρχές του νεοφιλελεύθερου οικονομικού σχεδίου και προτείνουν την ακύρωση μερικών ρυθμίσεων της σημερινής κυβέρνησης και την εφαρμογή μέτρων, κυρίως κεϊνσιανής κατεύθυνσης, τόσο για την αποκατάσταση του κοινωνικού κράτους, ιδιαίτερα την ενίσχυση των τομέων της υγείας και παιδείας, όσο και την αισθητή οικονομική ενίσχυση της πλειοψηφίας των δεινοπαθούντων Ελλήνων πολιτών.
Το πραγματικό ως εκ τούτου δίλημμα για τους ψηφοφόρους αυτών των κρίσιμων εκλογών είναι: ψήφος υπέρ ή ψήφος κατά του νέου νεοφιλελευθερισμού;
*ομότιμος καθηγητής Παν/μίου Πατρών
