«Αιδεσιμότατε Πατέρα και ευσεβέστατε κύριε, εγώ ο Ζουάνε Μοτσενίγκο του διαπρεπούς κυρίου Μάρκο Αντώνιο, καταγγέλλω στην ευσεβή Αγιότητά σας, πιστός στη συνείδησή μου και ακολουθώντας τις διαταγές του εξομολογητή μου, ό,τι άκουσα να λέει ο Τζιορντάνο Μπρούνο από τη Νόλα, μερικές φορές που συζητούσαμε στο σπίτι μου: ότι είναι μεγάλη βλασφημία για τους καθολικούς να υποστηρίζουν ότι ο άρτος μετατρέπεται σε σώμα∙ ότι είναι εχθρός της Θείας Λειτουργίας∙ ότι δεν του αρέσει καμιά θρησκεία∙ ότι ο Χριστός είναι μια κακόβουλη ύπαρξη και ότι, αν έκανε θαύματα για να γοητεύει τα πλήθη, μπορούσε να προβλέψει ότι θα τον σταυρώσουν∙ ότι δεν υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο Θεό και τους ανθρώπους∙ ότι αυτή θα ήταν ατέλεια του Θεού∙ ότι ο κόσμος είναι αιώνιος και ότι υπάρχουν άπειροι κόσμοι και ότι ο Θεός δημιουργεί συνέχεια άπειρους» (*).
Η πρώτη καταγγελία του Ζουάνε Μοτσενίγκο κατά του Τζιορντάνο Μπρούνο έγινε στις 23 Μαΐου του 1592, σε μια επιστολή με κατηγορίες απιστίας και προσβολής της καθολικής εκκλησίας και του κλήρου, και υποστήριξης κάθε αίρεσης και κάθε θεωρίας μαγείας. Ο Μπρούνο συνελήφθη από την Ιερά Εξέταση την επόμενη νύχτα. Τα δικαστικά έγγραφα μαζί με τις κατηγορίες του Μοτσενίγκο ανακατασκευάζουν την τελική φάση της δίκης που διεξάγεται από τον καρδινάλιο Μπελαρμίνο, που συνθέτει την κατηγορία σε οκτώ αιρετικές θέσεις που εκφράζει ο φιλόσοφος από τη Νόλα. Αν και αρνείται μια γενική αποκήρυξη, δεν επιθυμεί να εγκαταλείψει τις θέσεις του, εξακολουθώντας να συζητά, να συγκρίνει και να διακρίνει, να αντιπαρατίθεται. Τελικά, μπροστά στην εναλλακτική πρόταση του θανάτου ή της αποκήρυξης των ιδεών του, ο Μπρούνο δηλώνει «δεν επιθυμώ να μετανοήσω, πως δεν υπάρχει λόγος να μετανοήσω, πως δεν υπάρχει ζήτημα για το οποίο μπορώ να μετανοήσω και αγνοώ για ποιο πράγμα θα πρέπει να μετανοήσω» (*).
Η θανατική απόφαση με την κατηγορία της αίρεσης ανακοινώθηκε στις 8 Φεβρουαρίου του 1600. Ο Μπρούνο οδηγήθηκε στην πυρά στη Ρώμη, στο Campo de’ Fiori, στις 17 Φεβρουαρίου του 1600, έτος του Ιωβηλαίου.
(*) Atti del processo di Giordano Bruno, Sellerio editore Palermo, 2000, σελ. 91 και 199.
