Οι εκλογές μετά τον Εμφύλιο

Ο Εμφύλιος είχε μόλις τελειώσει και, ενώ η Ευρώπη όδευε στην πρόοδο, η Ελλάδα παρουσίαζε μόνο τάφους. Κατεστραμμένη η χώρα υλικά και, κυρίως, ηθικά. Οι πληγές που αφήνει πίσω του ένας πόλεμος επουλώνονται. Σε έναν εμφύλιο, οι πληγές πυορροούν μέχρι εβδόμης γενεάς.

Η Αριστερά είχε ηττηθεί οριστικά τον Αύγουστο του 1949 και η δήλωση Ζαχαριάδη από την ασφαλή εξορία στην Αν. Ευρώπη, τον Οκτώβριο του 1949, μόνο προβλήματα δημιουργούσε στους αριστερούς που έμεναν πίσω. Θα δικάζονταν από έκτακτα στρατοδικεία (και όχι τακτικά δικαστήρια) ως «συνεχίζοντες την ανταρσία».

Εσωκομματικής σκοπιμότητας η δήλωση Ζαχαριάδη έλεγε: «Ο Δημοκρατικός Στρατός δεν κατέθεσε τα όπλα, μονάχα τα έθεσε παρά πόδα» (δίπλα στο κατηγορητήριο αυτό και η απόφαση της 5ης Ολομέλειας του ΚΚΕ του Φεβρ. 1949 για το Μακεδονικό). Το γενικό αίτημα κάθε λογικού ανθρώπου, εκείνη την εποχή, το αίτημα της λήθης, πήγαινε πίσω. Και βέβαια οι δωσίλογοι, αντί να δικάζονται, δίκαζαν. Το ηθικό και ευρύτερο παιδαγωγικό μάθημα, σαφές προς όλους, σε μια κοινωνία που θα οριζόταν πια από τον φόβο και τον τρόμο.

Στις 5 Μαρτίου 1950, διεξήχθησαν οι πρώτες εκλογές μετά τον Εμφύλιο. Εκλογές υπό συνθήκες αυστηρής επιτήρησης και, βεβαίως, ενός δεξιού ηθικού πλεονεκτήματος νίκης και διεθνούς υποστήριξης. Το σύστημα της απλής αναλογικής ενθάρρυνε τη συμμετοχή πολλών μικρών κομμάτων. Μετείχαν 26 κόμματα. Η παλιά αντίθεση Βασιλικών – Βενιζελικών εκφράσθηκε, σε μικρογραφία τώρα, με πρώτο το Λαϊκό Κόμμα του Κων. Τσαλδάρη (ανιψιού του παλιού Τσαλδάρη) και δεύτερο το Κόμμα Φιλελευθέρων του Σοφ. Βενιζέλου (γιου του παλιού Βενιζέλου), με ποσοστά περί το 18% το καθένα.

Μια ποσοστιαία μονάδα πίσω η κεντρώα ΕΠΕΚ (Εθνική Προοδευτική Ενωσις Κέντρου) του Πλαστήρα. Το προσωποπαγές κεντρώο κόμμα του Γ. Παπανδρέου, στο 10%. Το ΚΚΕ, που είχε τεθεί εκτός νόμου με τον Ν. 509/27-12-1947, υποστήριξε τη Δημοκρατική Παράταξη –σχηματισμό αριστερών πολιτικών που δεν είχαν μετάσχει στον Εμφύλιο–, που τελικά έλαβε 9,7%. 20 μικρότερα κόμματα της Δεξιάς και Ακροδεξιάς μοιράστηκαν το υπόλοιπο 25% και ένα μικρό κόμμα της Αριστεράς ένα ακόμη 2,5%. Στον 1,5 χρόνο που θα ακολουθούσε, θα σχηματίζονταν 5 κυβερνήσεις, τρεις υπό τον Βενιζέλο, μία υπό τον Πλαστήρα.

Στις 9 Σεπτεμβρίου 1951, με το σύστημα της ενισχυμένης αναλογικής πλέον, μετείχαν σε νέες εκλογές 4 συνασπισμοί και 12 μεμονωμένα κόμματα. Ο Ελληνικός Συναγερμός του Παπάγου πρώτος με 36,54%. Δεύτερη η ΕΠΕΚ του Πλαστήρα με 23,49%. Τρίτο το Κόμμα Φιλελευθέρων του Βενιζέλου με 19,04%. Τέταρτη η ΕΔΑ (Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά) με 10,57%, εκλέγοντας 10 βουλευτές: 7 εξόριστους, 3 φυλακισμένους. Ο 7 ορκίσθηκαν, οι 3 δεν αποφυλακίσθηκαν καν. Τον Δεκέμβριο, το εκλογοδικείο ακύρωσε και τους 10. Πέμπτο το ιστορικό Λαϊκό Κόμμα με μόλις 6,66%. Είχαμε τελικά κυβέρνηση Πλαστήρα από Οκτ. 1951 έως Οκτ. 1952.

Στις 16 Νοεμβρίου 1952, θα γίνουν εκλογές για 300μελή αυτή τη φορά Βουλή. Το πλειοψηφικό σύστημα, που θα εφαρμοζόταν τώρα, δεν ευνοεί πολυκομματισμό. Ο Ελληνικός Συναγερμός του Παπάγου με 49,22% κέρδισε 247 έδρες, η ΕΠΕΚ με 34,22% 51 έδρες και η ΕΔΑ, τρίτη, με 9,55%, έμεινε εκτός Βουλής (δύο ακόμη έδρες σε ανεξάρτητους.) Το ΚΚΕ, μη αντιλαμβανόμενο τα προσωπικά δράματα των φυλακισμένων, εκτοπισμένων και εξόριστων μελών του, είχε ρίξει τότε το σύνθημα «Τι Πλαστήρας, τι Παπάγος». Σαν η λήθη (που πρέσβευε ο Πλαστήρας) να μην ενδιέφερε κανέναν.

Ο Παπάγος θα κυβερνήσει μέχρι την 4η Οκτ. 1955, ημέρα του θανάτου του. Ο βασιλιάς θα ορίσει νέο πρωθυπουργό τον Καραμανλή, παρακάμπτοντας την επετηρίδα που είχε ορίσει ο θανών.

Ο Καραμανλής, για να διαλύσει την εσωκομματική αμφισβήτηση, φτιάχνει νέο κόμμα, την ΕΡΕ, και προσφεύγει σε εκλογές στις 19 Φεβρουαρίου 1956. Το νέο εκλογικό σύστημα ήταν ένας ιδιαίτερα περίπλοκος και πονηρός συνδυασμός πλειοψηφικού (όπου ήταν ισχυρή η ΕΡΕ) και αναλογικού (όπου ήταν αδύνατη η ΕΡΕ). Το «τριφασικό».

Το αποτέλεσμα δικαίωσε τον Καραμανλή, που, αν και μειοψήφησε, πλειοψήφησε στη Βουλή και, μάλιστα, με ισχυρή αυτοδυναμία. Απέναντι στην ΕΡΕ ήταν η Δημοκρατική Ενωσις, συμμαχία κομμάτων του Κέντρου και της ΕΔΑ. Η ΕΔΑ γινόταν δεκτή τώρα ως ισότιμη σύμμαχος, εφαλτήριο για την εξαιρετική επίδοσή της στις επόμενες εκλογές, το 1958, όταν θα αναγορευόταν αξιωματική αντιπολίτευση.

ΥΓ.1: Στις 30 Μαΐου 1951, ο ΙΔΕΑ επιχειρεί πραξικόπημα στο όνομα του Παπάγου. Ο Παπάγος έξαλλος βάζει τις φωνές στους πραξικοπηματίες: «Εμπρός! Διαλυθείτε, γυρίστε στα σπίτια σας και στις μονάδες σας!» Πραξικόπημα και ΙΔΕΑ διαλύθηκαν αμέσως. ‘Η έτσι νομίσαμε. Οι πραξικοπηματίες συνελήφθησαν και γρήγορα αμνηστεύθηκαν και γρήγορα γύρισαν κανονικά στις μονάδες τους, για να εξακολουθήσουν τη δράση τους.

ΥΓ.2: Ο ΙΔΕΑ (Ιερός Δεσμός Ελλήνων Αξιωματικών), μυστική (αλλά όχι και τόσο μυστική – 2.500 μέλη το 1948) οργάνωση κατώτερων αξιωματικών, από το 1945 ήθελε να επιβάλει στρατιωτικό καθεστώς στη χώρα.