Η Καίτη Μακρή έχασε τον γιο της σε τροχαίο δυστύχημα και κατάφερε να μετατρέψει τον πόνο της σε διαρκή και επίμονο αγώνα για να αποφευχθεί έστω και ακόμη ένας θάνατος. Μιλάει στην «Εφ.Συν.» για την ατιμωρησία των δραστών, την αδράνεια των πολιτικών και την έλλειψη σεβασμού στα θύματα και τις οικογένειές τους. Μαζί με τέσσερις μητέρες από το εξωτερικό, που η καθεμία έχασε τον γιο της στην άσφαλτο, ίδρυσαν τη Διεθνή Συμμαχία Οργανισμών Θυμάτων Τροχαίων και μας εξηγεί τις δράσεις τους που φέρνουν σε αμηχανία τις κυβερνήσεις
● Είστε μέλος Δ.Σ. του Πανελλήνιου Οργανισμού Υποστήριξης θυμάτων Τροχαίων «SOS Τροχαία Εγκλήματα». Καταφέρατε, μέσα από τον πόνο για τον χαμό του παιδιού σας, να βγείτε μπροστά στον αγώνα για μείωση των τροχαίων ατυχημάτων. Δέχεστε τον όρο «ατύχημα»;
Εγκλήματα είναι στην πλειονότητά τους. Τα Ηνωμένα Εθνη έχουν ζητήσει από εμάς που ανήκουμε στην Παγκόσμια Κοινότητα των Οργανισμών Οδικής Ασφάλειας και Υποστήριξης Θυμάτων Τροχαίων, από τα μέσα ενημέρωσης και από όλους να δείξουμε ότι νοιαζόμαστε και να μην τα αποκαλούμε «ατυχήματα», αλλά «εγκλήματα» και «δυστυχήματα», καθώς συνήθως υπάρχει μια αιτία, π.χ. χρήση αλκοόλ, παράβαση του Κ.Ο.Κ., υπερβολική ταχύτητα, μη χρήση ζώνης ασφαλείας και κράνους, χρήση κινητού τηλεφώνου, απερίσκεπτη προσπέραση, μη αξιόπιστα οχήματα, πλειστάκις εγκληματική αμέλεια σε οδικές υποδομές, «τροχαίο κι εγκατάλειψη» – η πιο κτηνώδης μορφή ενέργειας ανθρώπου προς άνθρωπο. Αποκαλώντας τα «ατυχήματα», δείχνουμε έλλειψη σεβασμού στα θύματα εγκλημάτων που μπορούσαν να έχουν αποφευχθεί.
● Τις περισσότερες φορές δεν αφαιρείται ούτε το δίπλωμα οδήγησης σε οδηγούς που προκαλούν τροχαία δυστυχήματα. Πόσο ευθύνεται η ατιμωρησία για τον αριθμό των νεκρών στην άσφαλτο και ποιο είναι, κατά τη γνώμη σας, αυτό που πρέπει να γίνει πρώτο για τη μείωση των τροχαίων;
Κάθε μέρα που περνάει στον πλανήτη μας, ξυπνούν και αρχίζουν τη ζωή τους 3.600 άνθρωποι λιγότεροι. Μαζί με αυτούς χάνουμε ταυτόχρονα και το μέλλον μας
Δικαιοσύνη! Βλέπετε, η ατιμωρησία είναι αυτή που παρατείνει την παράλογη σφαγή στην άσφαλτο παγκοσμίως. Οταν κάθε ώρα που περνάει 154 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους στους δρόμους του κόσμου, που σημαίνει 1,3 εκατ. ετησίως, ενώ ως κοινωνία καθίζουμε στο αναπηρικό αμαξίδιο περισσότερους από 50.000.000 συνανθρώπους μας, τότε δεν υπάρχει χρόνος. Πρέπει να ενεργήσουμε ακτιβιστικά, να θυμώσουμε. Ο χρόνος για ευγένεια έχει τελειώσει.
Ο Πανελλήνιος Σύλλογος «SOS Τροχαία Εγκλήματα» εξ ιδρύσεώς του είναι μέλος της Παγκόσμιας Συμμαχίας ΜΚΟ για την Οδική Ασφάλεια και τα Θύματα της Ασφάλτου (Global Alliance of NGO’s for Road Safety & Road Victims) και διεκδικεί αλλαγές στη νομοθεσία και στη δικαιοσύνη, με σκοπό την πραγματική απονομή δικαιοσύνης τόσο για τους υπεύθυνους όσο και για τα θύματα και τις οικογένειές τους. Ζητήσαμε επίμονα την κατάργηση του Αρθρου 43 του ΚΟΚ που ουσιαστικά ευνοεί τους δράστες εγκατάλειψης θύματος τροχαίου όταν αυτό είναι κακούργημα και όχι… πλημμέλημα.
Διεκδικήσαμε ενυπόγραφα με 156 συλλογικότητες, που σημαίνει χιλιάδες υπογραφές πολιτών, τη μείωση του ορίου ταχύτητας σε 30 χλμ. εντός αστικού ιστού, όπου οι άνθρωποι συναναστρέφονται ο ένας τον άλλον, ονειρεύονται και σχεδιάζουν έναν καλύτερο κόσμο. Τίποτε δεν εισακούσθηκε παρ’ όλο που ζητήθηκε ρητώς από όλες τις χώρες τον Μάρτιο του 2020 με τη Διακήρυξη της Στοκχόλμης, προϊόν της 3ης Παγκόσμιας Διυπουργικής Συνάντησης. Η ελληνική κυβέρνηση δεν συμμετείχε καν.
Η Ελλάδα κατέχει μια από τις χειρότερες θέσεις στην Ευρώπη σε αριθμό θανάτων και τραυματισμών από τροχαία. Η Ελληνική Πολιτεία δεν έχει ασχοληθεί ποτέ σοβαρά με το θέμα των τροχαίων, την οδική ασφάλεια και δεν συμμετείχε καν στην παγκόσμια δεκαετία δράσης του ΟΗΕ για την οδική ασφάλεια (2011 – 2020) και βεβαίως ούτε στη νέα στοχοθεσία (2021-2030).
● Ερχεται ποτέ δικαίωση για μια οικογένεια που έχει χάσει το παιδί της; Πόσο αποθαρρυντικό είναι για κάποιους να έχουν να διαχειριστούν, εκτός από την ψυχική οδύνη, μια μακροχρόνια και πολυέξοδη δικαστική διαδικασία;
Οι δικαστικές υποθέσεις μπορεί να διαρκέσουν πάνω από επτά χρόνια, οπότε, ναι, μπορεί να είναι πολύ δαπανηρές. Πρέπει να βγούμε εκεί έξω και να το φωνάζουμε: Τα τροχαία προκαλούν χρεοκοπία όχι μόνο στις οικογένειες όπου συμβαίνουν αλλά μακροπρόθεσμα και στην ίδια τη χώρα. Φυσικά, το αδιανόητα συντριπτικό κόστος για τα θύματα είναι περισσότερο συναισθηματικό παρά οικονομικό, συναισθηματικά κάποιος επανατραυματίζεται κάθε φορά που βλέπει το άτομο που σκότωσε το παιδί του να στέκεται στο δικαστήριο και να επικαλείται την «αθωότητά» του. Είναι επιλογή να οδηγήσει κανείς υπό επήρεια και να σκοτώσει και, αν ρωτάτε εμένα, τολμώ να πω πως θα έπρεπε το έγκλημα αυτό να χαρακτηρίζεται ιδιώνυμο. Αντιθέτως, λόγω της κακής διερεύνησης του συμβάντος, της ανεπαρκούς συλλογής και αποθήκευσης δεδομένων σε συνδυασμό με την ισχύουσα ελαφρυντική νομοθετική ανοχή, μόνο το 2-5% των ατόμων καταδικάζονται και αυτό είναι πολύ τραυματικό για τα θύματα, καθώς ο οδηγός ξεφεύγει χωρίς καμία ποινή. Συχνά δίνεται η ετυμηγορία «αθώος» όχι επειδή είναι «αθώος», αλλά λόγω έλλειψης αποδεικτικών στοιχείων ή σωστά συμπληρωμένων εντύπων, ανεπαρκούς έρευνας ή κατάρτισης ερευνητών, πολιτικής αδιαφορίας, ακόμα και δωροδοκίας.
● Το 2017 μαζί με ακόμα τέσσερις γυναίκες από το εξωτερικό ιδρύσατε τη Διεθνή Συμμαχία Οργανισμών Θυμάτων Τροχαίων (Ιnternational Road Victims Partnership -IRVP). Ποια είναι τα υπόλοιπα ιδρυτικά μέλη και πώς προέκυψε η ανάγκη να αναλάβετε πρωτοβουλίες εκτός των συνόρων;
Η Donna Price από την Ιρλανδία, ιδρύτρια και πρόεδρος της Irish Road Victims Association, μητέρα του Darren. H Caro Smit από τη Νότια Αφρική, που ίδρυσε τον οργανισμό South Africans Against Drunk Driving (SADD), μητέρα του Chas. H Viviam Perrone από την Αργεντινή, πρόεδρος του οργανισμού Madres del Dolor (Μητέρες σε Θλίψη), μητέρα του Kevin. Kαι η Rochelle Sobel από την Ουάσινγκτον, πρόεδρος και ιδρύτρια του Association for Safe International Road Travel, μητέρα του Aaron. Ολες μας μητέρες με απώλεια γιων, που συσπειρώσαμε κι άλλους μαχητές για τη ζωή, καθώς και συμβούλους εξαιρετικούς επιστήμονες δημόσιας υγείας και πρόληψης αλλά και αντιμετώπισης τραυματισμών.
Μαζί, υποστηρίζοντας απόλυτα το παγκόσμιο σχέδιο για την Οδική Ασφάλεια για τη Δεκαετία, πιστεύουμε στη δύναμη των ΜΚΟ να δράσουν και στις τοπικές αυτοδιοικήσεις να τολμήσουν να θέσουν τους όρους ώστε να υπάρχουν ασφαλέστεροι δρόμοι και λιγότερα θύματα στους δρόμους, για να μη βιώνουν άλλες μητέρες τη δική μας άβυσσο. Κυρίως, πιστεύουμε στην ατομική ευθύνη. Σήμερα η IRVP μετρά περισσότερα από 160 μέλη από 80 χώρες και αποτελεί ΜΚΟ από όλες τις περιοχές του κόσμου που συνεργάζονται με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς της οδικής ασφάλειας για τη βελτίωση της ανταπόκρισης μετά τη σύγκρουση.
Παντού στον κόσμο, η οικογένεια που ξημερώνει με το τραγικό ξαφνικό απόλυτο γεγονός της απώλειας ενός μέλους της χρειάζεται στήριξη. Στήριξη κοινωνική, δομημένη, σφαιρική, με επίγνωση και ενσυναίσθηση.
Εκτός της δράσης μας στην παγκόσμια κοινότητα οργανισμών Οδικής Ασφάλειας, εμείς ως ενεργοί πολίτες που έχουμε υποστεί το αδιανόητο αυτό τραύμα ξέραμε καλά πως αφού, ως μητέρες με απώλεια των γιων μας, βρήκαμε τη δύναμη να προχωρήσουμε για να σώσουμε άλλες ζωές, έπρεπε να συμβάλουμε στην υποστηρικτική δράση που θα έπρεπε να διαθέτει κάθε πολιτισμένη κοινωνία ανθρώπων στη Γη. Για να σωθούν άλλες ζωές. Νιώθουμε σαν να σώζονται οι γιοι μας ξανά και ξανά.
● Μπορείτε να μας δώσετε κάποια παραδείγματα από τις δράσεις αυτές;
Κατόπιν έρευνας των συνθηκών που ισχύουν σε κάθε χώρα συγγράψαμε αναφορές για την ορθή έρευνα θανατηφόρου τροχαίου, την πρόκληση τροχαίας σύγκρουσης και εγκατάλειψη, τα δικαιώματα θυμάτων τροχαίων και ακόμη έναν οδηγό για οικογένειες με θύματα τροχαίων, επισημαίνοντας ζητήματα-κλειδιά, όπως: Τι ισχύει νομοθετικά μετά το τροχαίο; Πού μπορώ να βρω υποστήριξη; Πόσο διαρκεί η έρευνα και η εξιχνίαση ενός θανατηφόρου συμβάντος; Θα υπάρχει κάποιος που θα φροντίζει για την ενημέρωση της οικογένειας; Ποιος αποφασίζει για τη δίωξη και παραπομπή του οδηγού; Ποιος ακριβώς είναι υπεύθυνος για την αστυνομική έρευνα; Πότε γίνεται δήλωση αποζημίωσης; Υπάρχει δωρεάν ψυχολογική υποστήριξη για την οικογένεια; Αυτά και πολλά άλλα αποτελούν σωσίβιο για όσους πρέπει να μάθουν να κολυμπούν όλη τους τη ζωή σε έναν ανήκουστο, τρομερό και ταραγμένο ωκεανό θλίψης και γνωριμίας με τον ξαφνικό θάνατο αγαπημένου τους συγγενή.
Παράλληλα και πρώτιστα, συμμετέχουμε χρόνια τώρα σε όλα τα συνέδρια, είμαστε μέρος της λήψης αποφάσεων του ΟΗΕ και του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Είμαστε ως IRVP οργανισμός-ομπρέλα με ισχυρή φωνή, ανήκουμε στην Παγκόσμια Συμμαχία ΜΚΟ για την Οδική Ασφάλεια και τα Θύματα της Ασφάλτου (Global Alliance of NGO’s for Road Safety & Road Victims) και είμαστε μέλος του πιο ισχυρού οργάνου λήψης αποφάσεων για την οδική ασφάλεια παγκοσμίως, της Παγκόσμιας Επιτροπής Ηνωμένων Εθνών για την Οδική Ασφάλεια (United Nations Global Road Safety Committee).
Πρόσφατα, στις 8 Μαρτίου 2023 στο Σαν Σαλβαδόρ, όπου διεξήχθη η 8η Παγκόσμια Συνάντηση για την Οδική Ασφάλεια, θέσαμε κατά τη διάρκεια της υβριδικής συνεδρίασης της Επιτροπής και το ελληνικό τραγικό εγκληματικό γεγονός της σύγκρουσης τρένων, με αποτέλεσμα να επιστρέψω στην Ελλάδα με ένα Μανιφέστο για τα Τέμπη υπογεγραμμένο από εκπροσώπους ΜΚΟ 42 χωρών που ήταν στη συνεδρίαση in situ. Αποτυπώθηκε η συγκλονισμένη κοινή γνώμη της παγκόσμιας κοινότητας οδικής ασφάλειας κι αυτό δεν αφήνει περιθώρια για αδιαφορία.
● Υπάρχει ανταπόκριση από την πίεση που ασκείτε στις κυβερνήσεις;
Οι ηγέτες των χωρών δεν συγκινούνται πάντα από όλα αυτά. Χρησιμοποιώντας όμως τις παγκόσμιες ημέρες ΟΗΕ, όπως την τρίτη Κυριακή κάθε Νοεμβρίου, που είναι Παγκόσμια Ημέρα Μνήμης Θυμάτων Τροχαίων Συγκρούσεων, οργανώνοντας από κοινού σε όλον τον κόσμο δράσεις με άξονα «Θυμάμαι – Υποστηρίζω – Δρω», διαδηλώνοντας, υποβάλλοντας αναφορές στις αρμόδιες αρχές, περνώντας μηνύματα κοινωνικής ευαισθητοποίησης μέσα από κάποια γνωστή προσωπικότητα που έχει θετική επιρροή, καταφέρνουμε να ακουστούμε, να είμαστε στον παγκόσμιο χάρτη δράσεων για την πρόληψη τραυματισμών και φέρνουμε σε αμηχανία τις κατά τόπους κυβερνήσεις όταν αδρανούν.
Φέτος η 7η Παγκόσμια Εβδομάδα Ηνωμένων Εθνών για την Οδική Ασφάλεια 2023 (15-21 Μαΐου) θα βρει την Ελλάδα σε προεκλογικό πυρετό, όμως δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι κάθε μέρα που περνάει στον πλανήτη μας ξυπνούν 3.600 άνθρωποι λιγότεροι. Μαζί τους χάνουμε ταυτόχρονα και το μέλλον μας, καθώς τα τροχαία δυστυχήματα είναι παγκοσμίως η πρώτη αιτία θανάτου για νέους από 5 έως 29 ετών. Είναι αναφαίρετο δικαίωμα όλων μας να φτάνουμε στο σπίτι ασφαλείς. Σας παρακαλούμε να συμμετάσχετε μαζί μας στην κοινωνική ευαισθητοποίηση για την Οδική Ασφάλεια. Θυμηθείτε αυτούς που σκοτώθηκαν άσκοπα, στηρίξτε τους πολίτες που θρηνούν. Δράστε τώρα. Οι δρόμοι έχουν ιστορίες. Ας φροντίσουμε να έχουν ευτυχισμένο τέλος.
