Νέοι ταλαντούχοι μουσικοί και ο διάσημος Λουγκάνσκι

Στις 4/4/2023, στην αίθουσα «Δημήτρης Μητρόπουλος» του κρατικού Μεγάρου Μουσικής, δύο εκπληκτικά ταλαντούχοι νέοι μουσικοί, η βιολίστρια Νορβηγίδα Βίλντε Φρανγκ και ο Βελγορώσος πιανίστας Ντενίς Καζούχιν ερμήνευσαν έργα ρομαντικού και μοντερνιστικού ρεπερτορίου, αφήνοντας άριστες εντυπώσεις. Οι δυο ακμαίοι, ακριβώς συνομήλικοι μουσικοί –αμφότεροι είναι 36 ετών- πρόσφεραν ερμηνείες τεχνικά ακριβέστατες και εκφραστικά ψαγμένες σε βάθος, με προσωπικό στίγμα, δίχως ίχνος ρουτινιάρικης διαχείρισης. Η βραδιά ξεκίνησε με τη «Σονάτα για βιολί και πιάνο αρ. 1» του Μπραμς –αίφνης φέτος οι σονάτες του Μπραμς παρουσιάστηκαν επανειλημμένα στην Αθήνα!- η οποία παίχτηκε με ακρίβεια, ευαισθησία και καλλιεργημένη έκφραση αντιληπτή, κυρίως στο ευλύγιστο πλάσιμο της μελωδικής γραμμής και τη νότα-προς-νότα φροντισμένη φραστική του βιολιού, καθώς επίσης στην αβίαστη συμπορεία και τον νηφάλιο ρυθμικό παλμό του πιάνου. Στη συνέχεια μόνος ο Καζούχιν ερμήνευσε με στιβαρό ήχο, εύπλαστη φραστική και ανάλαφρα λυρική διάθεση επτά από τα 66 «Λυρικά κομμάτια» του Γκριγκ: «Αριέτα», «Βαλς», «Χορός των ξωτικών», «Πεταλούδα», «Πουλάκι», «Στην άνοιξη», «Εμβατήριο των νάνων».

Με ένα τεράστιο άλμα ως γραφή και διαθέσεις, το δεύτερο μισό της βραδιάς αφιερώθηκε στη σκληροπυρηνικά μοντερνιστική «Σονάτα για βιολί και πιάνο αρ.1» (1922) του Μπάρτοκ. Την αδιάλειπτα τεταμένη, βίαια γωνιώδη γραφή και την επίμονα τραχιά έκφραση του βιολιού, όπως επίσης την επιθετικά σκληρή συνοδεία του πιάνου απέδωσαν οι δύο μουσικοί με υψηλή τεχνική επάρκεια, αβίαστα, υποστηρίζοντας, ταυτόχρονα, τη σαφή προβολή τού έντονα κατατμημένου συντακτικού της μουσικής: στίξεις, όρθωση σε παραγράφους, μεταπτώσεις κ.λπ. Επιπλέον, παρά την εξουθενωτικά πυκνή δράση, που πρόβαλε ακόμη ασφυκτικότερη με τις υψηλές ταχύτητες που επέλεξαν, εξασφάλισαν για τον εαυτό τους χώρο –στιγμές- προσωπικής έκφρασης: τοπικά φορτισμένες δοξαριές, λεπταίσθητους χειρισμούς της ηχητικής χροιάς κ.λπ. Μια υπέροχη βραδιά μουσικής δωματίου δοσμένη με περίσσεια (σύγχρονου) ταλέντου!

ΚΟΑ και επέτειος Ραχμάνινοφ

Την Παρασκευή, 7/4/2023, στην κατάμεστη, μεγάλη αίθουσα του κρατικού Μεγάρου Μουσικής, η ΚΟΑ υπό τον Βασίλη Χριστόπουλο συνόδευσε τον διάσημο Νικολάι Λουγκάνσκι στο «Κοντσέρτο για πιάνο αρ. 3» του Σεργκέι Ραχμάνινοφ. Ως γνωστόν η ΚΟΑ έχει αφιερώσει τη φετινή καλλιτεχνική περίοδο στην επέτειο του Ρώσου συνθέτη, επενδύοντας στα δημοφιλή έργα του για πιάνο και ορχήστρα. Η βραδιά ξεκίνησε με την «Ιουλιανή σουίτα, Πέντε ακουαρέλες στις αποχρώσεις της ελληνικής γλώσσας» του Φίλιππου Τσαλαχούρη, γραμμένη το 2013 ως φόρος τιμής στη βυζαντινολόγο Ιουλιανή Χρυσοστομίδη (1928-2008). Μουσική έντονα λυρικών διαθέσεων, προσδιορισμένη από εξωμουσικές ιδεολογικές αναφορές και διατυπωμένη με αιθέρια ατμοσφαιρική ενορχήστρωση, αποδόθηκε με ακρίβεια και ευαισθησία. Ακολούθησε η συμφωνία «Ματθίας ο ζωγράφος» (1934) του Πάουλ Χίντεμιτ, έργο εμβληματικό της γερμανικής μουσικής του Mεσοπολέμου, γραμμένο στη σκοτεινότερη, κομβική στιγμή της γερμανικής ιστορίας. Την έντονα εκφραστική, υποβλητική μουσική του Χίντεμιτ διηύθυνε ο Χριστόπουλος αποστασιοποιημένα αλλά δυναμικά, με ακρίβεια, φροντισμένη διάπλαση της φραστικής και, κυρίως, ασφαλή αντίληψη της εσω- και εξω-μουσικής δραματουργίας και του ιδιαίτερου στίγματος της γραφής: ρομαντικής υφής αλλά με ιστορικίζουσες αναφορές. Η συναυλία ολοκληρώθηκε με το «Κοντσέρτο για πιάνο αρ. 3» (1909) του Ραχμάνινοφ, έργο στο οποίο η μουσική δραματουργία και η γραφή του 37χρονου συνθέτη αναπτύσσονται σε εύρος εκφραστικού φάσματος που μοιάζει να διαρρηγνύει τα όρια του ρομαντισμού: αγριότητα, πυκνότητα λεπτομέρειας, κάθετη διαστρωμάτωση επεισοδίων, συγκρουσιακή διαπάλη.

Επανειλημμένα, ένα μουσικό θέμα εκτίθεται, παραλλάσσεται εκτεταμένα, γίνεται μέρος της συμφωνικής δράσης, αποδομείται, διαλύεται στα εξ ων συντίθεται, για να ανασυγκροτηθεί και να αναδυθεί εκ νέου σαφέστερα· ένα στοιχείο της σύνθεσης που, αν ο εκτελεστής δεν το διαχειριστεί με επιτυχία εύκολα εκλαμβάνεται ως φλυαρία ή πλατειασμός. Κι όμως, αυτό ειδικά το κατόρθωσε ο ακμαίος Ρώσος πιανίστας αντιμετωπίζοντας το υπεράνθρωπων απαιτήσεων κοντσέρτο με έκδηλη αυτοπεποίθηση, εκπληκτική άνεση και, κυρίως, με πρωτοφανή επιτυχία στη διαχείριση κάθε λεπτομέρειας. Επιπλέον, δίχως να υπολείπεται λυρικών εξάρσεων και δίχως ποτέ να χάνει τον έλεγχο των πιανιστικών μεγεθών –δυναμικές, ακρίβεια, άρθρωση- απέδωσε ρωμαλέα και με θαυμαστή ετοιμότητα τις βίαιες επιταχύνσεις, την τραχύτητα, την αγριότητα και τις συντεταγμένα φρενήρεις κορυφώσεις της μουσικής δραματουργίας του Ραχμάνινοφ!