Συνεχίζονται, για δεύτερη χρονιά, οι εξετάσεις διαγνωστικού χαρακτήρα («ελληνική PISA») για μαθητές της ΣΤ΄ τάξης Δημοτικού και Γ΄ τάξης του Γυμνασίου στη Νεοελληνική Γλώσσα και στα Μαθηματικά. Οι διαγνωστικές εξετάσεις θα πραγματοποιηθούν την Τετάρτη 10 Μαΐου 2023 και η συμμετοχή των σχολικών μονάδων που έχουν επιλεγεί είναι υποχρεωτική. Για το σχολικό έτος 2022-23 στις διαγνωστικές εξετάσεις θα συμμετάσχουν οι μαθητές της Στ΄ Δημοτικού από 300 δημοτικά σχολεία της χώρας και της Γ΄ Γυμνασίου από 300 γυμνάσια της χώρας, των οποίων οι διευθυντές αναμένεται να λάβουν διευκρινιστικές οδηγίες.
Η παραπάνω ανακοίνωση συνοδεύτηκε από δηλώσεις της ηγεσίας του υπουργείου περί «αξιολόγησης» στην Παιδεία, «βελτιωτικών αλλαγών» στο εκπαιδευτικό σύστημα και χάραξης πολιτικής βάσει στοιχείων που συγκεντρώνονται από τις εξετάσεις.
Σύμφωνα με το υπουργείο Παιδείας, η αξιολόγηση κινείται σε τρεις πυλώνες.
1. Αξιολόγηση σχολικής μονάδας και αξιολόγηση εκπαιδευτικού έργου: Σύμφωνα με το ΥΠΑΙΘ, «τα σχολεία βρίσκονται στη δεύτερη χρονιά υλοποίησης, αφού ολοκληρώθηκε ήδη η πρώτη εφαρμογή της κατά το σχολικό έτος 2021-2022»
2. Αξιολόγηση εκπαιδευτικού συστήματος – Εθνικές Εξετάσεις Διαγνωστικού Χαρακτήρα – «ελληνική Pisa»: Σύμφωνα με το ΥΠΑΙΘ, οι εξετάσεις αυτές «αποτυπώνουν τον βαθμό ανταπόκρισης των μαθητών στις εξεταζόμενες γνώσεις και δεξιότητες, σύμφωνα με τους στόχους που θέτουν τα ισχύοντα Προγράμματα Σπουδών».
3. Ατομική αξιολόγηση εκπαιδευτικών: Σύμφωνα με το υπουργείο Παιδείας, έχει ήδη αρχίσει η ατομική αξιολόγηση από τους νέους Συμβούλους Εκπαίδευσης. Από τη νέα σχολική χρονιά θα συμμετέχουν στην αξιολόγηση και οι νέοι διευθυντές σχολείων που θα αναλάβουν υπηρεσία στο τέλος του τρέχοντος διδακτικού έτους. Οι πρώτοι αξιολογούμενοι είναι οι πρόσφατα διορισθέντες εκπαιδευτικοί.
Τι κρύβεται πίσω από την επιμονή του υπουργείου για Εθνικές Εξετάσεις Διαγνωστικού Χαρακτήρα;
Σύμφωνα με τον νόμο 4823/2021, σκοπός των ως άνω εξετάσεων είναι «η εξαγωγή πορισμάτων σχετικά με την πορεία υλοποίησης των προγραμμάτων σπουδών και τον βαθμό επίτευξης των προσδοκώμενων μαθησιακών αποτελεσμάτων σε εθνικό επίπεδο, περιφερειακό επίπεδο και σε επίπεδο σχολικής μονάδας».
Σχετικά με τη θέσπιση της «ελληνικής PISA», όπως ονομάστηκε, δεν πρόκειται για έναν αθώο σχεδιασμό του ΥΠΑΙΘ. Τα δοκίμια αξιολόγησης προωθούν μια συγκεκριμένη αντίληψη για τη σχολική γνώση, τη διδασκαλία, τη μάθηση, τη σχολική επιτυχία, τον μαθητή κ.ά., που προβάλλουν (και ώς έναν βαθμό επιβάλλουν) αντίστοιχες αρχές στην οργάνωση της ίδιας της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Τα αποτελέσματα αυτών των τεστ αξιοποιούνται ως εργαλείο για την κατηγοριοποίηση των σχολείων και ως «κριτήρια» για την αξιολόγηση των ίδιων των εκπαιδευτικών.
Στην πράξη, οι στόχοι της «ελληνικής Pisa» προωθούν, αντί της γνώσης, τη δεξιότητα. Για να πάει καλά ένα σχολείο στον διαγωνισμό, πρέπει οι μαθητές του να έχουν αντιμετωπίσει τη Γλώσσα σχεδόν αποκλειστικά ως εργαλείο επικοινωνίας, να έχουν διδαχτεί από τα Μαθηματικά κυρίως μεθόδους επίλυσης πρακτικών προβλημάτων, ενώ στις Φυσικές Επιστήμες να μην έχουν εμβαθύνει στο γιατί, αλλά στο πώς. Ετσι, το εκπαιδευτικό σύστημα θα πρέπει, προσαρμοζόμενο στους στόχους του προγράμματος, να «προπονεί» τους μαθητές σε τέτοιου είδους θέματα, αντί να τους διδάσκει, να τους καταρτίζει αντί να τους εκπαιδεύει.
Με αυτά τα τεστ, που παρουσιάζονται σαν τη λυδία λίθο της αξιολόγησης των μαθητών, ελέγχονται θραύσματα γνώσεων και επιλεκτικής μνήμης που δεν είναι παρά μία από τις μορφές που παίρνει η ικανότητα συγκράτησης πληροφοριών που δρομολογείται στα ίδια ίχνη της αποστήθισης που υποτίθεται ότι έρχεται να αναιρέσει. Εχει σημειωθεί, με σαφήνεια, ότι τα τεστ αυτά ευνοούν περισσότερο τους «συλλέκτες επιλογών» από εκείνους που έχουν μια επί της ουσίας σχέση με τη σχολική γνώση. Γιατί τι άλλο απαιτεί η σημείωση των επιλογών του μαθητή σε μια διακεκομμένη γραμμή ή στις ερωτήσεις «σωστό – λάθος» από το να δείξει-αναγνωρίσει απλώς λειτουργία που απαιτεί τη μικρότερη προσπάθεια του νου, εξαιρουμένης αυτής του να παραμένουμε ξύπνιοι;
Στο όνομα της ποιοτικής αναβάθμισης της εκπαίδευσης, περιορίζεται η μαθησιακή διαδικασία σε μεθοδολογική εκγύμναση, καθώς επιβάλλονται κατά κύριο λόγο φορμαλιστικές τεχνικές αξιολόγησης του διδακτικού έργου. Ο διαγωνισμός PISA επιβραβεύει «δεξιότητες» σε επιλεγμένα-αποσπασματικά πεδία. Εισάγει και εδραιώνει αποκλειστικά την επιφανειακή αντίληψη για τη γνώση: χρήσιμη είναι μόνον η γνώση που έχει άμεσο όφελος/κέρδος σε βάρος της γενικής μόρφωσης.
