Αύξηση της απασχόλησης με πολλά «ναι μεν αλλά»

Η υψηλή ανεργία στους νέους, το μεγάλο μερίδιο των μακροχρόνια ανέργων (6 στους 10) και το υψηλό ποσοστό ανεργίας στις γυναίκες παραμένουν τα τρία μεγάλα αγκάθια σε μια αγορά εργασίας η οποία, παρά τις αναλαμπές, δεν προδικάζει καμία ουσιαστική βελτίωση, ενώ χαρακτηρίζεται από τη «μονοκαλλιέργεια» του τουριστικού κλάδου.

Ποια είναι η προοπτική της απασχόλησης το 2023 και σε ποια συμπεράσματα καταλήγουν οι αναλυτές από τα στοιχεία της ανεργίας και της απασχόλησης το ’22; Συγκρατημένα αισιόδοξοι, με πολλά «ναι, μεν αλλά», παραμένουν οι αναλυτές των τάσεων στην αγορά εργασίας.

Αλλωστε η ανάγνωση των στοιχείων δεν τους επιτρέπει να συμμεριστούν τους καθημερινούς πανηγυρισμούς των στελεχών της Ν.Δ. για τη μείωση της ανεργίας και την αύξηση της απασχόλησης, όσο κι αν πολλοί από αυτούς θεωρούν σκόπιμο να εκφράσουν την εκτίμησή τους στην οικονομική πολιτική της περιόδου 2019-2022.

«Η μέση ετήσια απασχόληση ενισχύθηκε κατά 5,4% το 2022 έναντι ποσοστού 1,4% το προηγούμενο έτος. Η ελληνική οικονομία κατά το 2022 κινήθηκε σε αναπτυξιακή τροχιά, καταγράφοντας θετικό ρυθμό μεταβολής, με το ΑΕΠ (σε όρους όγκου) να σημειώνει αύξηση 5,9%, ποσοστό ωστόσο χαμηλότερο από το αντίστοιχο του 2021 (+8,4%)», εκτιμά ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου της ICAP CRIF, Νικήτας Κωνσταντέλλος, στην ανάλυση που δημοσιοποίησε χθες η εταιρεία για το 2022.

Αναφορικά με την εξέλιξη της πορείας της ελληνικής οικονομίας, περιορίζεται να υιοθετήσει τη θέση που έχουν διατυπώσει θεσμικοί φορείς οι οποίοι «κάνουν λόγο για επιβράδυνση του ρυθμού ανάπτυξης το 2023, καθώς προβλέπεται μικρή αύξηση του ΑΕΠ κατά 1,8%». Ο κ. Κωνσταντέλλος επαναλαμβάνει ότι «οι εκτιμήσεις σε παγκόσμιο επίπεδο είναι συγκρατημένα αισιόδοξες», υποστηρίζοντας το σενάριο ότι η κορύφωση του πληθωρισμού έχει περάσει και πλέον μπαίνουμε σε φάση αποκλιμάκωσης. Παράλληλα, «ο στόχος της επαναφοράς της χώρας σε επενδυτική βαθμίδα μέσα στο 2023 είναι πιο ορατός από ποτέ, μετά από μια δύσκολη οικονομική δεκαετία».

Ο τουρισμός

Σε ό,τι αφορά την εξέλιξη της απασχόλησης στη χώρα μας, ο επικεφαλής της ICAP επισημαίνει ότι ο κλάδος που συνεισφέρει σημαντικά σε αυτήν «είναι ο εισερχόμενος τουρισμός, ο οποίος αναμένεται να είναι ιδιαίτερα αυξημένος σε σχέση με την περσινή χρονιά, καθώς σύμφωνα με εκτιμήσεις μπορεί να ξεπεράσει, σε επίδοση, τη χρονιά-ρεκόρ του 2019, τόσο σε αφίξεις τουριστών όσο και εσόδων».

Η ICAP σημειώνει ότι μετά το διετές «πάγωμα» της πανδημίας, συνολικά το 2022 το ετήσιο ισοζύγιο των ροών μισθωτής απασχόλησης (προσλήψεις-αποχωρήσεις) ήταν θετικό με 72,8 χιλ. νέες θέσεις εργασίας, αν και αρκετά χαμηλότερο έναντι του αντίστοιχου ισοζυγίου του έτους 2021, σχεδόν κατά 60,2 χιλ. θέσεις εργασίας.

Ομως πάνω από τα 2/3 αυτών των νέων θέσεων απασχόλησης προέρχεται από τον τομέα «Δραστηριότητες υπηρεσιών παροχής καταλύματος και εστίασης» (+52,2 χιλ. άτομα κατά μέσο όρο του έτους 2022), που οφείλεται στην άρση των περιοριστικών μέτρων κατά του κορονοϊού μετά τους πρώτους μήνες του 2021, στην «Εκπαίδευση» (+32,3 χιλ. άτομα), καθώς επίσης και στο «χονδρικό και λιανικό εμπόριο, επισκευή μηχανοκίνητων οχημάτων και μοτοσικλετών» (+19,9 χιλ. άτομα).

Επίσης, ένα μεγάλο τμήμα των νέων θέσεων είναι ασταθείς και ευέλικτες, αφού το 48,9% των νέων προσλήψεων αφορά συμβάσεις μερικής ή εκ περιτροπής απασχόλησης, ενώ οι προσλήψεις μισθωτών με σχέση πλήρους απασχόλησης καλύπτουν το 51,1% του συνόλου.

● Εκτός από το σταθερό μερίδιο της μερικής απασχόλησης, η ΙCAP εκτιμά ότι «η προσωρινή εργασία παρουσιάζει έντονη εποχικότητα, με σημαντική αύξησή της το δεύτερο και τρίτο τρίμηνο κάθε έτους, προφανώς λόγω αυξημένης ζήτησης από τον ευρύτερο κλάδο του τουρισμού. Το ποσοστό των προσωρινά απασχολουμένων (ως προς το σύνολο των μισθωτών) το γ’ τρίμηνο του 2019 ήταν 14,0% (το υψηλότερο ποσοστό της τελευταίας τετραετίας), το γ’ τρίμηνο του 2020 μειώθηκε σε 10,5%, το γ’ τρίμηνο του 2021 αυξήθηκε στο 11,8%, το γ’ τρίμηνο του 2022 διαμορφώθηκε σε 11,7% για να περιοριστεί σε 9,1% στα τέλη του έτους.

● Παρά την εμφανή κινητικότητα στην αγορά εργασίας, οι «παρίες» με μοναδικό απολυτήριο μόνο του δημοτικού, συγκροτούν τη μόνη κατηγορία που κατέγραψε συνεχή πτώση την περίοδο 2011-2020 (μόνο το δ’ τρίμηνο του 2018 παρουσίασε ελαφρά αύξηση.

● Μείωση, παρά την αύξηση στις άλλες κατηγορίες εκπαίδευσης κατά το δ’ τρίμηνο του 2022 σημειώνεται και στα άτομα με πτυχίο Ανώτερης Τεχνικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης.

● Αξιοσημείωτη αύξηση της απασχόλησης παρατηρήθηκε στους κατόχους διδακτορικού ή μεταπτυχιακού τίτλου, συγκρίνοντας τα τελευταία τρίμηνα της τριετίας 2020-2022. (Αλλά από την ανάλυση δεν μπορούμε να συμπεράνουμε εάν βρήκαν εργασία κοντά στο αντικείμενο των σπουδών τους ή κάλυψαν θέσεις χαμηλότερου εκπαιδευτικού επιπέδου).

● Ο αριθμός των ανέργων κατέγραψε μείωση και το 2022, και το δ’ τρίμηνο ο αριθμός των ανέργων περιορίστηκε σε 558,4 χιλ., ενώ το μέσο ετήσιο ποσοστό ανεργίας μειώθηκε σε 12,4% το 2022. Ομως, το δ’ τρίμηνο το ποσοστό ανεργίας στις ηλικίες 25-29 ετών διαμορφώθηκε σε 22,9%, αυξημένο σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2021 (20,2%), ενώ στις υπόλοιπες ηλικιακές ομάδες μειώθηκε.

Επίσης το μερίδιο των μακροχρόνια ανέργων (εκτός εργασίας για περισσότερους από 12 μήνες). αν και παρουσιάζει κάποια μείωση στην τελευταία δεκαετία (2013-2022), «παραμένει σε υψηλά επίπεδα, αποτελώντας αδιαμφισβήτητα ένα από τα πιο δυσεπίλυτα προβλήματα για την αντιμετώπιση της ανεργίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία του δ’ τριμήνου του 2022, από το σύνολο των ανέργων το 63,7% είναι μακροχρόνια άνεργοι».

«Αύξηση της ευελιξίας»

Πάντως, αν και η ανάλυση σταματά στο 2022, αξίζει να σημειώσουμε τη διαπίστωση των Σ. Ρομπόλη και Β. Μπάτση:

«Τον Ιανουάριο του 2023 η απασχόληση μειώθηκε κατά περίπου 26.000 άτομα, ενώ οι άνεργοι ήταν 502.000 άτομα, μειωμένοι δηλαδή κατά 88.000 άτομα σε σχέση με τον Δεκέμβριο του 2022 και οι μη ενεργοί παρουσιάζονται αυξημένοι κατά 110 χιλ. άτομα, από 3,055 εκατ. άτομα τον Δεκέμβριο του 2022 σε 3,165 εκατ. άτομα τον Ιανουάριο του 2023. Αυτές οι εξελίξεις περισσότερο της αύξησης των ευελιξιών και λιγότερο σε πραγματικούς όρους της μείωσης της ανεργίας επαληθεύονται και από την έναρξη λειτουργίας του ταμείου επικουρικής κεφαλαιοποιητικής ασφάλισης (ΤΕΚΑ) στο οποίο, σύμφωνα με τα στοιχεία του 2022, εγράφησαν περίπου 150.000 νέοι πρωτοασφαλισμένοι εργαζόμενοι» (Οικονομικός Ταχυδρόμος, 18/12/2022).