Σοκαρισμένη η γερμανική κοινωνία παρακολουθεί τις εξελίξεις στον κόσμο του εγχώριου κινηματογράφου, διαβλέποντας τη γέννηση και εκεί ενός κινήματος #MeToo. Στο επίκεντρο των καταγγελιών για κατάχρηση εξουσίας ο διάσημος ηθοποιός και σκηνοθέτης Τιλ Σβάιγκερ, με τους εκπροσώπους της 7ης Τέχνης να προβληματίζονται με την «τοξική» κουλτούρα στις δημιουργικές βιομηχανίες.
Μάίστα, η υπουργός Πολιτισμού της χώρας αναγκάστηκε να παρέμβει μετά τις αναφορές για ένα «κλίμα φόβου» που κυριαρχεί στις εγχώριες κινηματογραφικές παραγωγές, μετά από πολυάριθμες καταγγελίες εναντίον ενός από τα μεγαλύτερα αστέρια του χώρου για εκφοβισμό και κακοποίηση.
Ο πολυβραβευμένος Σβάιγκερ, κατηγορείται για βίαια ξεσπάσματα και λεκτικές επιθέσεις στα γυρίσματα της τελευταίας του ταινίας, Manta Manta – Zwoter Teil, η οποία σημειώνει μεγάλη επιτυχία από την κυκλοφορία της στις αίθουσες τον Μάρτιο, με τον ίδιο να συνυπογράφει το σενάριο, να σκηνοθετεί και να πρωταγωνιστεί σε αυτήν.
50 άτομα έχουν καταγγείλει ξεχωριστά τη φερόμενη κακή του συμπεριφορά στο ειδησεογραφικό περιοδικό Der Spiegel. Μεταξύ αυτών, περιλαμβάνονται αναφορές για εμφανίσεις του στα γυρίσματα σε βαριά μέθη, με κάποιους μάλιστα να ισχυρίζονται ότι η κατακριτέα αυτή συμπεριφορά είχε ξεκινήσει πριν από μια δεκαετία.
Η υπουργός Πολιτισμού, Κλόντια Ροθ, ζήτησε μια «ολοκληρωτική έρευνα» για τις αναφορές και απείλησε να διακόψει τις κρατικές επιδοτήσεις σε κινηματογραφικές παραγωγές που δεν τηρούν τους κανόνες προστασίας των εργαζομένων. Σε έντονο ύφος, δήλωσε ότι ήρθε επιτέλους η ώρα για τον πολιτιστικό κόσμο της Γερμανίας να έχει τη στιγμή του απολογισμού του, πέντε χρόνια μετά την έναρξη του κινήματος #MeToo, υποστηρίζοντας ότι πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στους ισχυρισμούς για κατάχρηση σε δημιουργικές και πολιτιστικές βιομηχανίες.
Ο 59χρονος Σβάιγκερ, ένας από τους μεγαλύτερους αστέρες του κινηματογράφου και της τηλεόρασης της Γερμανίας, γνωστός στο διεθνές κοινό για τον ρόλο του ως λοχίας Ούγκο Στίγκλιτς στην ταινία Inglourious Basterds του Κουέντιν Ταραντίνο το 2009, αρνείται τους ισχυρισμούς. Το ίδιο και η εταιρεία παραγωγής του Μονάχου Constantin Film, με την οποία έφτιαξε το Manta Manta, ταινία που έλαβε περισσότερα από 2,1 εκατ. ευρώ σε κρατικές επιδοτήσεις.
Μετά την αποκάλυψη του Der Spiegel, αρκετοί άλλοι εργαζόμενοι της κινηματογραφικής βιομηχανίας κινητοποιήθηκαν και παραδέχθηκαν ότι η τοξική ατμόσφαιρα στα γυρίσματα δεν περιορίζεται μόνο στις ταινίες του Σβάιγκερ αλλά είναι πολύ πιο διαδεδομένη.
«Χαίρομαι που αυτό συζητείται τώρα δημόσια», είπε η Καρολίν Πίτερς, κορυφαία ηθοποιός του κινηματογράφου και του θεάτρου, σημειώνοντας ότι συχνά ήταν δύσκολο να γίνει διάκριση μεταξύ δεσποτισμού και διεκδικητικότητας στα κινηματογραφικά πλατό και πρόσθεσε ότι «δε θα αναγκάζονται πλέον κάποια άτομα να υπομένουν τέτοιες συμπεριφορές και να τίθενται στην απομόνωση».
Για την επίσης ηθοποιός Νόρα Τσίρνερ, οι ισχυρισμοί αυτοί ήταν «ένα κοινό μυστικό εδώ και χρόνια». Η καλλιτέχνιδα κάλεσε όσους βρίσκονται σε θέσεις ευθύνης να δράσουν, τονίζοντας: «Δεν θέλω πλέον να είμαι μέρος της (κατάστασης αυτής)».
Και η αρμόδια υπουργός πάντως, παραδέχθηκε ότι η δράση είχε καθυστερήσει πολύ. «Η δημιουργική και πολιτιστική βιομηχανία είναι ξεκάθαρα επιρρεπής σε κατάχρηση εξουσίας, σεξουαλικές επιθέσεις, καθώς και στην παραβίαση των νόμων για την προστασία της εργασίας», δήλωσε η Ροθ σε δημοσιογράφους στο Βερολίνο και ζήτησε έναν κώδικα συμπεριφοράς, τον οποίο θα πρέπει να τηρήσουν οι κινηματογραφικές παραγωγές, διαφορετικά θα κινδυνεύουν να χάσουν τις κρατικές επιδοτήσεις από το επόμενο έτος.
«Το λέω πολύ ξεκάθαρα», τόνισε η Ροθ, χωρίς να κατονομάσει τον Σβάιγκερ, «ακόμη και οι καλλιτεχνικές ιδιοφυίες ή οι υποτιθέμενες καλλιτεχνικές ιδιοφυΐες δεν είναι υπεράνω του νόμου. Οι καιροί που τα πατριαρχικά μπλοκ έκαναν κατάχρηση των θέσεων εξουσίας τους με τον χειρότερο τρόπο, θα έπρεπε πραγματικά να έχουν τελειώσει. Ακόμα κι αν είναι προφανές ότι δεν το έχουν καταλάβει όλοι».
Δικηγόρος που εκπροσωπεί τον Σβάιγκερ δήλωσε ότι ο καταγγελλόμενος αρνήθηκε τους ισχυρισμούς. Μερικά από τα «θέματα» που τέθηκαν, όπως είπε, είναι «άγνωστα» στον πελάτη της, και άλλα «υποδηλώνουν ζητήματα που δεν συνέβησαν». Κατηγόρησε μάλιστα το Spiegel ότι επαναλάμβανε φήμες που κυκλοφορούσαν εδώ και χρόνια και τις παρουσίαζε λανθασμένα ως γεγονότα. Σε ανακοίνωσή της, η Constantin Film ανέφερε ότι οι κατηγορίες ήταν «συντριπτικά ελλιπείς και παραμορφωμένες και σε ορισμένες περιπτώσεις ήταν απλώς λανθασμένες».
Σύμφωνα με τις μαρτυρίες, ο Σβάιγκερ εμφανιζόταν συχνά στα γυρίσματα τα πρωινά έχοντας αλκοόλ και μερικές φορές ήταν μεθυσμένος και επιθετικός. Τα μέλη του συνεργείου περιέγραψαν την έκπληξή τους όταν τον είδαν να χτυπά συνάδελφο στο πρόσωπο, όταν εκείνος προσπάθησε να αποτρέψει τον μεθυσμένο ηθοποιό από το να πάει στο πλατό, λέγοντάς του ότι δεν ήταν σε θέση να εργαστεί. Ανέφεραν ακόμη ότι ο Σβάιγκερ, ο οποίος αντιμετώπιζε το κινηματογραφικό συνεργείο «σαν δουλοπάροικους», ούρλιαζε συχνά στους συναδέλφους του στα γυρίσματα του Manta Manta και τους παρενοχλούσε σωματικά.
Στο εκτενές ρεπορτάζ του το Der Spiegel ανέφερε ότι τα όρια του χρόνου εργασίας συχνά υπερβαίνονταν, με ατυχήματα να συμβαίνουν πιθανώς λόγω κούρασης, ενώ υπήρχαν εργαζόμενοι που έφθασαν σε «ψυχολογικό και σωματικό οριακό σημείο» λόγω της εμπειρίας τους από τη συνεργασία με τον Σβάιγκερ. Στο Manta Manta, μια νεαρή ηθοποιός ανέφερε επίσης ότι αναγκάστηκε να αφαιρέσει τελευταία στιγμή το σουτιέν της για μια σκηνή για την οποία δεν είχε ενημερωθεί από πριν. Κάποιοι μάλιστα, είπαν ότι ήταν αυτό το περιστατικό που τους ώθησε να πλησιάσουν το Der Spiegel και να αρχίσουν να εξομολογούνται.
Η Γερμανία είχε εμφανιστεί ανέγγιχτη από τα κινήματα #MeToo και #TimesUp, τα οποία ξεκίνησαν τον Οκτώβριο του 2017, παρά τις μυριάδες φήμες για κακοποίηση από άνδρες υψηλής ισχύος.
Το Themis, ένα ανεξάρτητο συμβουλευτικό κέντρο, που ιδρύθηκε το 2018 και χρηματοδοτείται από τη γερμανική κυβέρνηση, τον ραδιοτηλεοπτικό οργανισμό ARD και το Γερμανικό Ομοσπονδιακό Συμβούλιο Κινηματογράφου, για να παρέχει μεσολάβηση και συμβουλές σε άτομα της δημιουργικής βιομηχανίας που έχουν υποστεί σεξουαλική κακοποίηση, έχει πραγματοποιήσει περίπου 2.000 διαβουλεύσεις, αν και δεν έχει νομική αρμοδιότητα να ενεργήσει επί καταγγελιών.
Η διευθύντριά του, Εύα Χούμπερτ, δήλωσε ότι οι ισχυρισμοί του κατά του Σβάιγκερ προκάλεσαν μια εκπρόθεσμη συζήτηση σχετικά με την ανάγκη βελτίωσης των συνθηκών εργασίας στα κινηματογραφικά στούντιο της Γερμανίας. «Έχει γίνει σαφές, όπως έχουμε πει εδώ και καιρό, ότι η κινηματογραφική βιομηχανία απέχει πολύ από το να είναι απαλλαγμένη από σεξουαλική παρενόχληση και βία… αυτή τη ιστορία έκανε το θέμα εμφανές», ανέφερε στον τηλεοπτικό σταθμό Deutschlandfunk Kultur.
Η Φέρντα Αταμάν, Επίτροπος της κυβέρνησης κατά των διακρίσεων, δήλωσε χαρακτηριστικά ότι η βιομηχανία του πολιτισμού είναι «ακόμη στη πέτρινη εποχή» και υποστήριξε ότι τα αδύναμα δικαιώματα των εργαζομένων βρίσκονται στην καρδιά του προβλήματος. «Μόνο όσοι εργάζονται έχουν το δικαίωμα να υπερασπιστούν τον εαυτό τους και αν χρειαστεί να διώξουν τους εργοδότες τους. Οι ελεύθεροι επαγγελματίες και εκείνοι που κάνουν ψεύτικη αυτοαπασχόληση δεν έχουν πόδι να σταθούν», είπε, προσθέτοντας ότι πολλοί εργαζόμενοι στον κινηματογράφο φοβούνται «να βρεθούν σε μια μαύρη λίστα» και να μην μπορέσουν να βρουν ξανά άλλη δουλειά. «Χρειαζόμαστε έγκυρη προστασία έναντι των διακρίσεων, την οποία προς το παρόν δεν έχουμε», είπε με νόημα.
Πηγή: TheGuardian
