Παραδοσιακοί ήχοι και urban στοιχεία, γκάιντα και beats, νταούλια και 808. «Κούπες», «Μάντισσα», «Πόνος Κρυφός», «Σπίρτο και Βενζίνη». Πολυφωνικά της Ηπείρου, γλέντια και χοροί από την Κρήτη, απενοχοποιημένη ποπ. Μουσικές αλχημείες, απροσδόκητες ενορχηστρώσεις, τραγούδια από τα Βαλκάνια και την ανατολική Μεσόγειο.
Η Μαρίνα Σάττι μεταμορφώνει τη σκηνή του VOX σε κλαμπ κι επιστρέφει εκεί αύριο Κυριακή για μια μοναδική παράσταση παρέα με την Ελένη Τσαλιγοπούλου και τον δεξιοτέχνη του κλαρίνου Θανάση Βασιλόπουλο. Πολύπλευρη και ξεχωριστή η ασταμάτητη «μικρή» του ελληνικού τραγουδιού, πλαισιωμένη από μια εξαιρετική μπάντα, ετοιμάζεται να στήσει μια γιορτή – με τη δύναμη που ενώνει ανθρώπους κάθε εθνικότητας και γενιάς: τη μουσική.
Συνθέτρια, μουσική παραγωγός και ηθοποιός η Μαρίνα Σάττι, αυτό το τόσο ταλαντούχο κορίτσι, γεννήθηκε στην Αθήνα και μεγάλωσε στο Ηράκλειο της Κρήτης, από πατέρα Σουδανό και μητέρα Ελληνίδα. Το 2007 κέρδισε υποτροφία για το Πανεπιστήμιο Berklee από όπου και αποφοίτησε το 2011 έχοντας σπουδάσει ενορχήστρωση και παραγωγή. Λίγα χρόνια μετά, το τραγούδι της «Μάντισσα», εμπνευσμένο από ηπειρώτικους ήχους, ξεπέρασε τις 45 εκατομμύρια προβολές στο YouTube.
Ταξιδεύει ασταμάτητα, είναι ιδρύτρια και καλλιτεχνική διευθύντρια του πολυφωνικού σχήματος Fonés και της γυναικείας χορωδίας Chóres, προετοιμάζει τις συναυλίες με τον πιο ξεχωριστό και περίτεxνο τρόπο γιατί θέλει να έχουν συναίσθημα, χορό, θέαμα και επιρροές από τις σύγχρονες μουσικές τάσεις.
Αφότου επέστρεψε από Πορτογαλία, Βρυξέλλες και Θεσσαλονίκη και σε λίγες ώρες θα ανέβει στη σκηνή του VOX, κουβεντιάσαμε μαζί της για το πώς καταφέρνει και ενσωματώνει την παράδοση στις μουσικές της γενιάς της, πώς μεταφέρει στη σκηνή τις πρωτόγονες δονήσεις της ελληνικής υπαίθρου, πώς εμπνέεται από τα άγρια βουνά και την απέραντη θάλασσα της Μεσογείου, πώς πειραματίζεται με τις πιο ιδιαίτερες μουσικές και καταπιάνεται με όσα οι άλλοι προσπερνούν, πώς ανιχνεύει στην παράδοση τον προσωπικό της ήχο. Και επί πλέον πώς τα τολμά όλα αυτά χωρίς ενοχή!
«Σιγά σιγά εξοικειώνομαι με αυτό που συμβαίνει, με το γεγονός ότι έρχεται κόσμος να με δει. Οταν ήμουν μικρή και μου έλεγαν “άμα μεγαλώσεις θα δεις…” δεν καταλάβαινα τι εννοούσαν. Νομίζω ότι πια είμαι μάλλον στη φάση που μεγάλωσα και καταλαβαίνω. Γενικά, όμως, αργώ να νιώσω άνετα και να συνειδητοποιήσω τα αληθινά μεγέθη αυτών που μου συμβαίνουν. Βεβαίως όταν νιώθω άνετα –και στην παρέα και στην προσωπική μου ζωή– το παρακάνω», λέει και σκάει στα γέλια. «Σκέψου πως μέχρι τον Μάιο του 2022 που βγήκε ο πρώτος μου δίσκος “YENNA” δεν είχα καν αποφασίσει ότι θα γίνω τραγουδίστρια».
● Εμένα πάντα μου έδινες την εντύπωση ότι έχεις γεννηθεί τραγουδίστρια.
Κι όμως. Οταν κυκλοφόρησα τις «Κούπες» δεν ήξερα πώς γίνεται αυτή η δουλειά. Δεν είχα μπάντα, δεν είχα συνεργάτες, δεν είχα δισκογραφική. Ασχολούμαι με τη μουσική από πέντε χρόνων, όμως, άλλο είναι το είμαι αφοσιωμένη κάπου κι άλλο το ξέρω πώς φτιάχνεται η μουσική. Από μικρή αναρωτιόμουν “αν υποθέσουμε ότι κάποιος είναι τραγουδιστής, τι κάνει όλη μέρα;”. Δεν καταλάβαινα καν ότι απαιτείται τόση δουλειά. Ηξερα ότι θέλω να ζω μέσα στη μουσική αλλά δεν ήμουν καθόλου σίγουρη ότι ήθελα να γίνω τραγουδίστρια, να ακολουθώ τους ρυθμούς των άλλων, να κυκλοφορώ τραγούδια και να κάνω live όποτε πρέπει και με ό,τι άλλο συνεπάγεται ή νόμιζα ότι συνεπάγεται το επάγγελμα.
● Τι σε δυσκόλεψε περισσότερο σε αυτήν τη διαδικασία;
Φαντάζομαι αυτό που δυσκολεύει κι εσάς τους δημοσιογράφους: να βρίσκεσαι μπροστά σε ένα λευκό χαρτί, να συνειδητοποιήσεις τι είναι αυτό που θέλεις να πεις, να το μετατρέπεις σε ολοκληρωμένη άποψη, να βρίσκεις τρόπο να το εκφράσεις. Το ίδιο ήταν και για μένα. Ηθελα να δω αν τα μουσικά στοιχεία που μου αρέσουν και με έχουν επηρεάσει μπορούν να μπουν το ένα δίπλα στο άλλο, αν άντεχα να πάρω το ρίσκο που χρειαζόταν αλλά και αν θα έβρισκα τον τρόπο να υπερβώ τα όριά μου.
● Εχει μεγάλη αξία να ρισκάρεις;
Νομίζω ότι η λέξη που χρησιμοποιώ συχνότερα στη ζωή μου είναι η ελευθερία. Μου είναι πολύ εύκολο να νιώσω ότι κάτι με πιέζει… Από μικρή ήμουν πολύ ατίθαση. Δεν μπορώ να λέω ψέματα, δεν μπορώ να κάνω πράγματα τα οποία δεν νιώθω, δεν αντέχω να μην είμαι 100% αφοσιωμένη, ούτε να αρκεστώ σε κάτι λιγότερο από τη βαθιά μου επιθυμία. Προσπαθώ πολύ, μεγαλώνοντας, να πείσω τον εαυτό μου ότι υπάρχουν και κάποιες κοινωνικές υποχρεώσεις, ότι δεν τα κάνουμε όλα μόνο όταν μας αρέσουν.
● Φαντάζομαι η στάση αυτή στη μουσική σού κοστίζει.
Ποτέ ώς τώρα δεν σκέφτηκα να κάνω κάτι συγκεκριμένο γιατί αυτό γουστάρει ο κόσμος ή να κινηθώ βάσει σχεδίου σε σχέση με την εικόνα μου! Αφενός δεν αντέχω να προδίδω τον εαυτό μου, αφετέρου αυτός ο τρόπος σκέψης είναι μια πίστα που άμα την ακολουθήσεις δεν έχει ούτε τελειωμό ούτε σωσμό. Το μόνο κριτήριο που μπορεί να σε βγάλει στο φως είναι τι θέλεις και ποιος πραγματικά είσαι. Ολα τα άλλα είναι μια βρύση που αν ανοίξει δεν κλείνει ποτέ. Γι’ αυτό και χαίρομαι που ακολουθώ τον δικό μου δρόμο και δεν μπήκα σε κουτάκια τα οποία γεννούν υποχρεώσεις και προσδοκίες που δεν ξέρω αν είμαι έτοιμη να εκπληρώσω. Νιώθω ότι χωράω παντού και δεν χωράω πουθενά.
● Σκέφτονται οι συνομήλικοί σου με τον ίδιο τρόπο;
Θεωρώ ότι η γενιά μου έχει ανοίξει πολλές κουβέντες και σε σχέση με τις προηγούμενες και ότι γνωρίζει τις επιπτώσεις των ανθρώπων της γενιάς τού «λεφτά υπάρχουν». Ομως για να μην κατηγορούμε τους προηγούμενους, κάθε γενιά, ανάλογα με τις ανάγκες και τα λάθη της προηγούμενης, διορθώνει και οδηγεί τον κόσμο σε νέα μονοπάτια. Δεν μπορώ, για παράδειγμα, να μη βγάζω το καπέλο στη μητέρα μου (τι αλάνι, Θεέ μου!) που παντρεύτηκε τον μπαμπά μου, έναν μαύρο από το Σουδάν, κι όταν κατέβηκε μαζί του στην Κρήτη η γιαγιά μου έβλεπε πρώτη φορά στη ζωή της μαύρο από κοντά.
Η γιαγιά μου, αντιστοίχως, μια γυναίκα που δεν είχε τελειώσει το δημοτικό, κατάφερε να ασχοληθεί με το εμπόριο, να στήσει μια επιχείρηση, να πουλά ρούχα, να σπουδάσει δυο κόρες από το τίποτα. Αυτές οι γυναίκες έβαλαν το λιθαράκι για να θεωρούνται αυτονόητα αυτά που καταφέρνουμε εμείς σήμερα. Κάθε γενιά, λοιπόν, κάνει τις επαναστάσεις που μπορεί με τις γνώσεις που έχει. Κι ευτυχώς η δική μου γενιά δεν μπορεί να πει ότι δεν ξέρει.
● Ανάμεσα στη λογική και σ’ αυτό που σε καίει ανέκαθεν διάλεγες το δεύτερο;
Ναι. Θυμάμαι όταν σπούδαζα στην αρχιτεκτονική και παρ’ όλο που κάποια πράγματα είχαν αρχίσει ήδη να κινούνται γύρω από τη μουσική στην Αθήνα, προέκυψε η προοπτική των σπουδών στην Αμερική. Τότε, λοιπόν, για να αποφασίσω αν θα φύγω ή όχι ρώτησα τον εαυτό μου: μπορείς να αντέξεις στη σκέψη ότι στα 50 θα κοιτάς προς τα πίσω και θα σκέφτεσαι «τι κρίμα που δεν πήγα τότε στο Μπέρκλεϊ;». Ολα μπορώ να τα αντέξω, εκτός από τις χαμένες ευκαιρίες και το ότι δεν γυρνά ο χρόνος πίσω.
● Στη μουσική τι είναι αυτό που έχεις ήδη κατακτήσει;
Τίποτα. Δεν τολμάω να σκεφτώ διακρίσεις. Κατάκτηση είναι η πεποίθηση ότι αυτό που κάνω είναι αυτό που θέλω και άρα είναι το σωστό. Μεγάλη κατάκτηση είναι ότι περνάω καλά με όσα έχω διαλέξει. Κατάκτηση είναι ότι δεν βιώνω τις αδυναμίες μου σαν να ήρθε το τέλος του κόσμου. Κατάκτηση είναι ότι αντιμετωπίζω ακόμα και τα εμπόδια ως μέρος της διαδικασίας.
● Τα τραγούδια σου για ποιες ιστορίες μιλάνε: για όσα σε ενέπνευσαν ή για όσα έζησες;
Στον δίσκο σίγουρα μιλάνε για πράγματα που είχα ήδη ζήσει. Τα τραγούδια είναι ένα είδος έκθεσης το οποίο κάποτε με φόβιζε αλλά πια βρίσκω το θάρρος να εκθέτω τον εαυτό μου τρομερά γοητευτικό και σέξι.
● Και τώρα που τα βλέπεις όλα από μακριά πώς νιώθεις;
Βασικά ο τίτλος «YENNA» προέκυψε γιατί αυτό που βίωνα ήταν μια δημιουργική διαδικασία απολύτως αυτοβιογραφική. Σαν μια γέννα με την οποία προσπαθούσα να βγάλω κάτι καινούργιο από μέσα μου. Σήμερα δεν μετανιώνω, γιατί όσα έχω ζήσει με έχουνε φέρει σε αυτό που είμαι σήμερα. Ομως, αισθάνομαι καμιά φορά ότι δεν χρειάζεται τόσος πόνος. Τα πράγματα μπορούν να γίνονται και πιο εύκολα. Σκέφτομαι πόσο χρόνο κι ενέργεια έχω ξοδέψει μόνη, μπροστά από μία οθόνη, μία λευκή σελίδα, ένα πληκτρολόγιο… Τη λευκή σελίδα μπροστά από το νέο τραγούδι τη βίωνα με πόνο. Τώρα πια ξέρω ότι πρέπει να την αντιμετωπίζω και να τη γεμίζω με αυτά που νιώθω. Αρκετά βασανίστηκα με τα στερεότυπα.
● Είναι δέσμευση αυτή;
Μου αρέσει πάρα πολύ να βάζω στόχους για τη νέα χρόνια· και αυτό που φέτος ζήτησα από τον εαυτό μου είναι να είναι unapologetic. Δεν θέλω να μετανιώνω και να απολογούμαι. Τελείωσαν οι ενοχές. Γουστάρω να γράφω τα τραγούδια που μου αρέσουν, χωρίς να δίνω σε όλα διαστάσεις μεταφυσικές και υπαρξιακές. Θέλω να είμαι τραγουδίστρια αλλά με τον τρόπο που θέλω εγώ. Δεν θέλω να ξανασκεφτώ ότι πρέπει μονίμως να αποδεικνύω πόσο καλοσπουδαγμένη είμαι ή τι θα πει ο κόσμος αν ένα τραγούδι μου βγει τσιφτετέλι.
● Πάμε λίγο στο παρελθόν: στο σπίτι σας στο Ηράκλειο Κρήτης τι θέση είχε η μουσική;
Ο μπαμπάς είναι γιατρός, αλλά τον θυμάμαι να παίζει μουσική. Θα έλεγα ότι είχε έφεση γιατί πάντα έφερνε κάποια κρουστά ή τα πρώτα πλήκτρα που ήρθαν στο σπίτι και κυριολεκτικά με ξετρέλαναν. Από εκείνον τον ενθουσιασμό μου ορμώμενος με πήγε σε μια δασκάλα και ξεκίνησε η σχέση μου με τη μουσική… Αλλά και η μαμά μου τραγουδάει σωστά. Θυμάμαι κάθε πρωί που με πήγαινε στο σχολείο τής ζητούσα να μου τραγουδά την «Τζαμάικα» του Λοΐζου.
Κι εκείνη άρχιζε: «Κάθε πρωί ποu κίvαγα vα πάω στη δουλειά / φεύγανε σαv πουλιά τα ψαροκάικα / κάθε πρωί σκαρώvαμε μαζί με το Μηvά / ταξίδια μακριvά ώς τη Τζαμάικα». Και εγώ από το πίσω κάθισμα έκανα τις δεύτερες φωνές. Τι τράβηξε, η γλυκούλα! Τις δε αδερφές του παππού μου τις θυμάμαι τα καλοκαίρια στα εξοχικά που συναντιόμασταν να στήνουν γλέντια, να κάνουμε καντάδες, να τραγουδάνε μικρασιατικά με συγκλονιστικό τρόπο. Μετά το φαγητό το είχαμε σαν παράδοση. Αλλωστε η μουσική ήταν το μόνο πράγμα με το οποίο με ηρεμούσαν και λίγο ησύχαζα, γιατί κατά τ’ άλλα ήμουν πολύ δύσκολο παιδί, υπερκινητικό, που τους ταλαιπωρούσα όλους αρκετά.
● Οι σπουδές στο Μπέρκλεϊ τι πρόσφεραν σε ένα νέο κορίτσι που ψαχνόταν στη μουσική;
Τη δυνατότητα να υπάρχω σε μια κοινότητα με 5.000 φοιτητές από όλες τις χώρες του κόσμο που η καρδιά τους χτυπάει για τη μουσική. Ολα τα υπόλοιπα κάπως, κάπου, κάποτε θα μπορούσα να τα είχα καταφέρει κι αλλού. Αυτή η πολυπολιτισμικότητα της Αμερικής μού έμαθε ότι τα πράγματα βγάζουν νόημα όταν τα μοιραζόμαστε με άλλους ανθρώπους.
● Τι συγκινητικό βρίσκει στην παράδοση ένα νέο κορίτσι;
Νομίζω με συγκινεί το κοινωνικό κομμάτι. Από το περιεχόμενο του στίχου που αναφέρεται στις πρωτογενείς ανάγκες του ανθρώπου, που δεν αλλάζουν όσος χρόνος κι αν περάσει, μέχρι τον τρόπο που η μουσική καθόρισε την επικοινωνία, τη ζωή, το φαγητό, το γλέντι, τον έρωτα. Παράδοση είναι οι άνθρωποι –που έρχονται και φεύγουν–, ο τρόπος που βρίσκονται, που επικοινωνούν και αυτά που αφήνουν πίσω τους.
● Ας κλείσουμε με «Σπίρτο και Βενζίνη». Πού θα τα χρησιμοποιούσες;
Στα πρέπει, στα κουτάκια, τα στερεότυπα, σε αυτούς που για να σε θεωρήσουν σοβαρή πρέπει να πληροίς τις προϋποθέσεις τους, στα κλισέ «είμαι αγόρι πρέπει να μου αρέσει το μπλε», «είμαι κορίτσι πρέπει να φοράω ροζ». Στο σωστό/λάθος που μας επιβάλλουν, στις κοινωνικές προσδοκίες, στις συνταγές της επιτυχίας, σε ό,τι καταπιέζει την επιθυμία.
-320x213.jpg)
