Ενας χειρωνάκτης της τέχνης, με έντονη περιέργεια και διάθεση πειραματισμού, που αξιοποίησε την ύλη στη ζωγραφική, τη γλυπτική, τις κατασκευές του, ενώ ανέδειξε την αξία των πεταμένων απορριμμάτων δίνοντάς τους νέα πνοή. Ενας δημιουργός από το Κιάτο Κορινθίας που έβλεπε τη δουλειά του σαν παιχνίδι, όπως έλεγε, που άνοιξε πανιά για τη Ρώμη και την Κοπεγχάγη όπου σπούδασε, καθιερώθηκε με εκθέσεις στο εξωτερικό και το 1994 εκπροσώπησε την Ελλάδα στην Μπιενάλε του Σάο Πάολο.
Ηρθε η ώρα να ξαναθυμηθούμε τον Βασίλη Σκυλάκο (1930-2000) με τη μεγάλη αναδρομική έκθεση «Το χέρι. Εργα 1957-1997» που του αφιερώνει η Πινακοθήκη Δήμου Αθηναίων από 10 Μαρτίου έως 23 Απριλίου. Ο τίτλος της έκθεσης «αφενός δηλώνει τον έντονα χειρωνακτικό χαρακτήρα της δουλειάς του Βασίλη Σκυλάκου», όπως σημειώνει ο Χριστόφορος Μαρίνος, ιστορικός τέχνης, επιμελητής εκθέσεων και δράσεων του Οργανισμού Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας Δήμου Αθηναίων, «αφετέρου αναφέρεται στο ομώνυμο παλαιοπωλείο που διατηρούσε ο ίδιος, αλλά και στην ατομική έκθεση «Το χέρι. Εργαστήρι – Παλιατζίδικο», που πραγματοποίησε στην Αίθουσα Τέχνης Δεσμός το 1992. Ο τίτλος όμως υποδηλώνει και τον απώτερο στόχο της παρούσας έκθεσης: να αναδείξει τις ανεξάντλητες δυνατότητες ενός χειρώνακτα καλλιτέχνη, ο οποίος εργάστηκε αθόρυβα, άοκνα και συστηματικά».
Ο Βασίλης Σκυλάκος επεξεργαζόταν από μόνος του το ξύλο, συγκολλούσε τα σίδερα φτιάχνοντας μνημεία του παρόντος, έκανε «νεκρές φύσεις» από πλαστικά αντικείμενα και παιδικά παιχνίδια. Το έργο του σχετίζεται με διάφορες τάσεις και κινήματα που εμφανίστηκαν μετά το 1945 και η δουλειά του είναι κατά βάση «διαισθητική», καθώς «εδράζεται στο συναίσθημα παρά στη διάνοια», σύμφωνα με τον επιμελητή της έκθεσης.
«Ταυτόχρονα η συνήθεια της συλλογής άχρηστων και ευτελών αντικειμένων τα οποία έβρισκε στον δρόμο και σε παλιατζίδικα υποδεικνύει μια ασυνήθιστη, ιδιαίτερη έλξη προς την ύλη. Στην περίπτωση του Σκυλάκου η έλξη αυτή δεν ήταν απλώς συνώνυμη μιας παθολογικής εξάρτησης, αλλά ήταν αλληλένδετη με τη μεταμόρφωση και το ζωντάνεμα άχρηστων για άλλους υλικών: «Η δουλειά μου άρχιζε πάντοτε από το οριακό εκείνο σημείο όπου κάτι άλλο είχε οριστικά αχρηστευτεί, είχε χάσει κάθε λόγο ύπαρξης, κάθε προηγούμενη λειτουργία. […] Μ’ ενδιαφέρει να δώσω ζωή σε ό,τι δεν χρειάζεται πια, να κάνω ορατό ό,τι δεν υπάρχει», γράφει το 1979 με την ευκαιρία της ατομικής του «Η Γυναίκα-Σύμβολο» στην Αίθουσα Τέχνης Δεσμός».
Με εκείνη την έκθεση σχολίαζε τον ρόλο της μόδας στη διαμόρφωση των γυναικείων προτύπων και στερεοτύπων, ενώ με «Το χέρι. Εργαστήρι – Παλιατζίδικο», αρχές δεκαετίας του ‘90, μετέφερε τον χώρο όπου ζούσε σε μια γκαλερί -τον Δεσμό ασφαλώς- και έγινε και ο ίδιος έκθεμα. «Βρισκόταν καθημερινά στον εκθεσιακό χώρο, δίνοντας στο κοινό την ευκαιρία να τον παρατηρήσει επί το έργον» εξηγεί ο Χριστόφορος Μαρίνος. «Ταυτόχρονα, εκτός από τις αντίκες και τις δικές του δημιουργίες, είχε συμπεριλάβει σε αυτό το περιβάλλον και έργα άλλων καλλιτεχνών που ανήκαν στη συλλογή του ή προέρχονταν από το ντεπό της γκαλερί».
Ο Βασίλης Σκυλάκος έλεγε πως «τέχνη δεν είναι μόνο να δημιουργείς πράγματα, αλλά και να παρατηρείς» υπενθυμίζει ο επιμελητής της έκθεσης. «Και, όπως αποδεικνύει με το έργο που άφησε πίσω του, ο ίδιος ήταν ένας οξύνους παρατηρητής του αστικού πολιτισμού που κατάφερε να αναδείξει τη χρησιμότητα του άχρηστου».
Η έκθεση πραγματοποιείται με την υποστήριξη της ROMA Gallery, η οποία παράλληλα διοργανώνει την ατομική έκθεση του καλλιτέχνη με τίτλο «Travelogue. Εργα 1960-64» (14 Μαρτίου-29 Απριλίου) σε επιμέλεια του Χριστόφορου Μαρίνου.
? ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ: Εγκαίνια την Παρασκευή 10 Μαρτίου, 17.00-21.00. Η έκθεση θα διαρκέσει μέχρι τις 23 Απριλίου. Πινακοθήκη Δήμου Αθηναίων, Κτίριο Α & Β, Λεωνίδου & Μυλλέρου, πλ. Αυδή, Μεταξουργείο. Τηλ. 210-5202420| www.opanda.gr
