Με πλειοψηφία 38 υπέρ, 21 κατά και έξι αποχές, η Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών του Ευρωκοινοβουλίου, της γνωστής LIBE, υιοθέτησε τροποποιημένη πρόταση κανονισμού για την κοινή διαδικασία ασύλου, που θα καταργήσει την οδηγία 2013/32/Ε.Ε. Οι αποφάσεις της LIBE αναμένεται να ανακοινωθούν στην Ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου στις 17-20 Απριλίου και, αν δεν υπάρξουν ενστάσεις, θα αποτελέσουν τη βάση της διαπραγμάτευσης με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, διαδικασία γνωστή ως τρίλογος.
Δεν πέρασε η προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να θεσπίσει υποχρεωτική ειδική διαδικασία συνόρων σε όλα τα κράτη-μέλη, καθώς οι Σοσιαλδημοκράτες έθεσαν βέτο και συντάχθηκαν με τη θέση της Αριστεράς. Πλέον, τα κράτη-μέλη δεν θα έχουν την υποχρέωση, αλλά τη δυνατότητα να θεσπίσουν διαδικασία συνόρων, διάρκειας 12 εβδομάδων (συν άλλες 12 εβδομάδες στις οποίες προβλέπεται να ολοκληρώνονται οι διαδικασίες απέλασης στα σύνορα, κάτι που σήμερα ισχύει μόνο σε περιπτώσεις εισόδου σε αεροδρόμια). Από τη διαδικασία συνόρων εξαιρούνται οι μετανάστες χωρίς χαρτιά που διαμένουν ήδη στη χώρα και οι ασυνόδευτοι ανήλικοι, ενώ υπάγονται όσοι προέρχονται από χώρα με ποσοστό αναγνώρισης ασύλου κάτω από 10%, τα παιδιά ηλικίας 12-18 που συνοδεύονται από την οικογένειά τους, αλλά και ευάλωτοι, εκτός αν αποδειχτεί ότι δεν μπορούν να καλυφθούν συγκεκριμένες ανάγκες υποδοχής.
Το νέο καθεστώς δε δίνει αυτόματο ανασταλτικό αποτέλεσμα στην προσφυγή ενάντια στην πρωτοβάθμια απόρριψη του αιτήματος ασύλου, δίνει τη δυνατότητα εξέτασης της αίτησης ασύλου μόνο ως προς το παραδεκτό και όχι ως προς την ουσία, ενώ θεσπίζεται η αμφιλεγόμενη καινοτομία της «κατά φαντασίαν νομικής μη εισόδου». Σύμφωνα με αυτή, όσοι βρίσκονται σε ευρωπαϊκό έδαφος θα είναι νομικά σαν να μη βρίσκονται και θα βρίσκονται σε καθεστώς κράτησης, γεγονός που θέτει ζητήματα σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και δημιουργεί γκρίζες ζώνες, θέτοντας και ζητήματα κυριαρχίας. Το κράτος πρώτης υποδοχής έχει την ευθύνη της υποδοχής και της διαδικασίας ασύλου για ένα έτος, προβλέπεται οικογενειακή επανένωση και για τα αδέλφια, ακόμη και τα ενήλικα, και δεν θεσπίζεται υποχρεωτικός μηχανισμός αυτόματης μετεγκατάστασης.
Η πρόταση για τη διαχείριση Ασύλου και Μετανάστευσης που αναθεωρεί τον Μηχανισμό του Δουβλίνου ψηφίστηκε με 47 ψήφους υπέρ, 17 κατά και μία αποχή.
H LΙΒΕ προτείνει τη θέσπιση προκαταρκτικού ελέγχου των πολιτών τρίτων χωρών στα εξωτερικά σύνορα στον οποίο υπάγονται σχεδόν όλοι όσοι δεν έχουν περάσει «με εξουσιοδοτημένο τρόπο» τα σύνορα, συμπεριλαμβανομένων όλων όσοι έχουν φτάσει ύστερα από διαδικασία έρευνας και διάσωσης. Ο έλεγχος περιλαμβάνει επαλήθευση στοιχείων με διασταύρωση με τις βάσεις δεδομένων για την εσωτερική ασφάλεια και προκαταρκτικό έλεγχο υγείας και ευάλωτης κατάστασης, ωστόσο ο έλεγχος δεν θα μπορεί να οδηγεί σε άρνηση εισόδου. Θεσπίζεται, τέλος, Ανεξάρτητος Μηχανισμός Επιτήρησης Συνόρων, με αρμοδιότητα να διερευνά καταγγελίες για παραβίαση θεμελιωδών δικαιωμάτων και με ενισχυμένες εξουσίες σε οργανώσεις. Η πρόταση για τη θέσπιση προκαταρκτικού ελέγχου υιοθετήθηκε με 41 ψήφους υπέρ, 17 κατά και επτά αποχές.
Σύμφωνα με την πρόταση της LIBE για την αντιμετώπιση της μαζικής και έκτακτης αύξησης της ροής των προσφύγων σε ένα κράτος, που ψηφίστηκε με πλειοψηφία 46 υπέρ, 12 κατά και με επτά αποχές, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε διαβούλευση με το ενδιαφερόμενο κράτος-μέλος και τις αρμόδιες ευρωπαϊκές υπηρεσίες θα ορίζει αν μια χώρα βρίσκεται σε κατάσταση κρίσης και θα αποφασίζει τα μέτρα αντιμετώπισης.
Εκτός από τη δυνατότητα αυτόματης μετεγκατάστασης και την υποστήριξη σε υποδομές και προσωπικό, τα μέτρα περιλαμβάνουν προβλέψεις για μια διαδικασία prima facie χορήγησης καθεστώτος διεθνούς προστασίας σε πρόσφυγες με καταγωγή από ορισμένες χώρες, χωρίς αναλυτική εξέταση του αιτήματος ασύλου, ενώ θα δίνεται προτεραιότητα σε ευάλωτες κατηγορίες και θα διευκολύνονται οι διαδικασίες οικογενειακής επανένωσης, ενώ διευρύνεται ο ορισμός της οικογένειας. Είναι επίσης δυνατή η εφαρμογή της Οδηγίας Προσωρινής Προστασίας, που εφαρμόστηκε με επιτυχία στην περίπτωση των Ουκρανών προσφύγων. Σε κατάσταση κρίσης, ορίζεται ειδική διαδικασία υποδοχής και εξέτασης ασύλου στα σύνορα, διάρκειας 12 εβδομάδων, με δυνατότητα παράτασης τεσσάρων εβδομάδων, από την οποία ωστόσο εξαιρούνται οι ευάλωτοι πρόσφυγες.
