Δεν εγγράφονται στο χρέος οι κρατικές εγγυήσεις ύψους 18 δισ. ευρώ που δόθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος «Ηρακλής» και οι οποίες δεν έχουν καταπέσει. Η Εurostat αποφάσισε οριστικά ότι οι νέες κατευθυντήριες γραμμές (guidelines) που αφορούν τις τιτλοποιήσεις «κόκκινων» δανείων θα ισχύσουν από την 1η Φεβρουαρίου και δεν θα έχουν αναδρομική ισχύ. Σύμφωνα με τους νέους κανόνες, οι εγγυήσεις θα προσμετρώνται στο χρέος εφόσον δεν διαμοιράζεται εξίσου η ανάληψη ρίσκου εκ μέρους ιδιωτών και Δημοσίου.
Ετσι, την περασμένη εβδομάδα έκλεισε οριστικά το ενδεχόμενο αύξησης του δημόσιου χρέους κατά 9% του ΑΕΠ, διαψεύδοντας τις «Κασσάνδρες» που θεωρούσαν ότι επρόκειτο για «χαμένη μάχη», και οι νέοι κανόνες θα ισχύσουν για τις τιτλοποιήσεις Frontier II της Εθνικής Τράπεζας και Sunrise III που εν αναμονή της παροχής εγγυήσεων άλλαξαν τη δομή τους ώστε να μην ανακύψει ζήτημα με τη Eurostat, η οποία επιχείρησε να αλλάξει κατόπιν εορτής τους όρους του «παιχνιδιού». Γεγονός που προκάλεσε την αντίδραση και των ευρωπαϊκών αρχών (Ε.Ε., DGcomp, EMΣ) αλλά και της ΕΚΤ που είχαν δώσει επισήμως το πράσινο φως για τον «Ηρακλή».
Επιχειρήματα
Δύο ήταν ωστόσο τα στοιχεία που έπαιξαν καταλυτικό ρόλο στην αποδόμηση της «επιχειρηματολογίας» της Eurostat.
Πρώτον, το ελληνικό πρόγραμμα ήταν «αντίγραφο» του ιταλικού προγράμματος GACs, το οποίο υλοποιείται από το 2016 χωρίς να έχουν καταπέσει εγγυήσεις και χωρίς η Eurostat να έχει θέσει ποτέ κάποιον… προβληματισμό για τις εγγυήσεις των 20 δισ. ευρώ που έχουν χορηγηθεί.
Οι ανησυχίες της Εurostat, τέσσερα χρόνια μετά και ενώ ήδη «έτρεχε» το πρόγραμμα «Ηρακλής», ήταν λογικό να δημιουργήσουν δεύτερες σκέψεις για τα κίνητρα της ευρωπαϊκής στατιστικής αρχής. Επιπρόσθετα, το άνοιγμα μιας γενικότερης συζήτησης περί κρατικών εγγυήσεων εγκυμονούσε τον κίνδυνο να μπουν στο «κάδρο» και οι εγγυήσεις ύψους 200 δισ. ευρώ που χορήγησε η Ιταλία, κυρίως την περίοδο της πανδημίας, χωρίς να έχουν πάντα τη «σφραγίδα» των ευρωπαϊκών αρχών. Ηταν σαφές ότι η Eurostat δεν μπορούσε να υιοθετήσει δύο μέτρα και δύο σταθμά…
Δεύτερον, στην ανάλυση βιωσιμότητας του χρέους, οι ελληνικές αρχές υιοθέτησαν ακραίο σενάριο κατάπτωσης εγγυήσεων. Ετσι παρά την εκκρεμότητα που υπήρχε εδώ και περίπου δύο χρόνια, οι οίκοι αξιολόγησης δεν φάνηκε να υιοθετούν τις ανησυχίες της Εurostat.
Ειδικότερα, το «υποθετικό» σενάριο του οικονομικού επιτελείου προβλέπει ότι από τα 33 δισ. ευρώ στο σύνολο των κρατικών εγγυήσεων («Ηρακλής», ΕΑΤ, πλαίσιο αντιμετώπισης COVID-19) την περίοδο 2022-2030 οι καταπτώσεις θα μπορούσαν να είναι περί το 43%. Ειδικότερα σε ό,τι αφορά τον «Ηρακλή», έχουν προϋπολογιστεί εγγυήσεις ύψους 21,5 δισ. ευρώ εκ των οποίων έχουν χορηγηθεί 18,560 δισ. ευρώ (στο τέλος του χρόνου ήταν πέριξ των 17,9 δισ. ευρώ λόγω αποπληρωμών).
Νέες τιτλοποιήσεις
Εκτιμάται ότι με την υπαγωγή και των τιτλοποιήσεων που απομένουν το ύψος των εγγυήσεων δεν θα ξεπεράσει τα 20 δισ. ευρώ, με δεδομένο ότι δεν υπάρχει πρόθεση νέου «Ηρακλή» καθώς οι τράπεζες έχουν ήδη πετύχει μονοψήφιο ποσοστό Μη Εξυπηρετούμενων Ανοιγμάτων (ΝPEs). Οπως εξάλλου σημειώνουν παράγοντες της αγοράς, τα δάνεια του «Ηρακλή» έχουν εξασφαλίσεις σε ακίνητα, σε μια αγορά που κινείται ανοδικά.
Σημειώνεται ότι εν αντιθέσει με τις κρατικές εγγυήσεις του παρελθόντος, οι εγγυήσεις του «Ηρακλή» έχουν ασφαλιστικές δικλίδες και τα business plans των τιτλοποιήσεων παρακολουθούνται στενά ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος κατάπτωσης.
Ειδικότερα, για κάθε χαρτοφυλάκιο που εντάσσεται στον «Ηρακλή», οι τράπεζες πληρώνουν προμήθεια στο Δημόσιο ώστε να λάβουν την κρατική εγγύηση. Η προμήθεια αυτή αντικατοπτρίζει τους κινδύνους που αναλαμβάνει ως εγγυητής και υπολογίζεται με βάση την τιμή των συμβάσεων αντιστάθμισης πιστωτικού κινδύνου (credit default swap – CDS) της Ελληνικής Δημοκρατίας.
