Καφές στη Σαχάρα

Δεύτερη μέρα της επίσκεψης στην Αίγυπτο, είδα, από μακριά, τη Σαχάρα. Περιηγούμασταν τις πυραμίδες της Γκίζας, καμιά 20ριά χιλιόμετρα από το Κάιρο: του Χέοπα και των επιγόνων του, μαζί και την περίφημη Σφίγγα. Κάπου εκεί, ανάμεσα σε καμήλες και καμηλιέρηδες, ο ξεναγός μας, ο Δημήτρης, μας έδειξε βαθιά το αχανές ομοιόχρωμο: «Από δω, ξεκινάει η Σαχάρα…» είπε. Μέχρι πού φτάνει; Δεν φτάνει. Νεότερες μελέτες –που βάζουν στο λογαριασμό και την κλιματική αλλαγή– λένε πως επεκτείνεται· από το 1920 ίσαμε τώρα, λένε, έχει μεγαλώσει 10%. Η σημερινή της έκταση υπολογίζεται όση και των ΗΠΑ!

Ζωτικά σκληρά τα περιβαλλοντικά. Ομως ένα ταξίδι, όσο ενδιαφέρον, ακόμα και συναρπαστικό και αν είναι, δεν μπορεί να τα χωρέσει όλα. Καθετί με τη σειρά του και στην ώρα του. Είδα τη Σαχάρα, τη δεύτερη μέρα, από μακριά. Προτελευταία μέρα του ταξιδιού (παραμονή του εθνικού δυστυχήματος στα Τέμπη), διέσχισα μεγάλο μέρος της… Το «μεγάλο» είναι σχήμα λόγου. Καθώς κινηθήκαμε μόνο σε 290 ερημικά χιλιόμετρα μιας έκτασης μέσου υπολογισμού εννιάμισι εκατομμυρίων τετραγωνικών χιλιόμετρων. Στην απόσταση από την πόλη-λιμάνι του Νείλου, Ασουάν μέχρι το περικλεές φαραωνικό σύμπλεγμα ναών –εποχής Ραμσή Β΄, Νέο Βασίλειο, 13ος αιώνας π.Χ.– του Αμπού Σιμπέλ· όχθες τεχνητής λίμνης Νάσερ, από τις μεγαλύτερες τεχνητές στον κόσμο (500×30 χιλιόμετρα· κάπου στον… Τροπικό του Καρκίνου δηλαδή!).

Ανυπέρβλητο μνημείο Ιστορίας, Τέχνης, τεχνικής, υποβλητικό κτίσμα συμβολισμού θρησκευτικής και κοσμικής εξουσίας συγκεντρωμένης στο ιερατείο και στο πρόσωπο του πολιτικού/θρησκευτικού ηγεμόνα, του Φαραώ, το σύμπλεγμα, για να μη βουλιάξει στα νερά της λίμνης (αρχές 10ετίας του ’60), το απέσπασαν από τον φυσικό του χώρο, το κομμάτιασαν (σε 2.000 κομμάτια· γρανίτης παρακαλώ· η φαραωνική Αίγυπτος, όπως εμείς με το μάρμαρο, είναι ένας κόσμος από γρανίτη!) και το ξανάστησαν, εξήντα μέτρα ψηλότερα και διακόσια μακρύτερα από την επιφάνεια του νερού· ένα σύγχρονο… φαραωνικό έργο (με τα υπέρ και τα κατά του ασφαλώς!) περίπου 4.000 χρόνια μετά το… πρωτότυπο!

Αντιγράφω από το ταξιδιωτικό μου σημειωματάριο (γράφω με μολύβι· δεν δέχονται στα αιγυπτιακά αεροδρόμια αιτήσεις για βίζα συμπληρωμένες με μολύβι! Παραλίγο να χάσω το αεροπλάνο!): «… Από Ασουάν προς Αμπού (πατέρας στα αραβικά) Σιμπέλ. Μια ώρα τώρα, ολούθε έρημος. Ερημος και πυλώνες ηλεκτρικού ρεύματος. Οσο φτάνει το μάτι κι ακόμα πέρα. Ερημος. Σαχάρα στα αραβικά. Το προφέρουν Σαακχάρα, περίπου. Δεν νομίζω να λείπει από καμιά αραβική λέξη το χ· ακούγεται παντού, ακόμα κι αν δεν γράφεται· κάτι σαν το ν των Κυπρίων! Υπάρχει και μάρκα μπύρας Σαακχάρα στην Αίγυπτο. Καλή! Δεν νομίζω να υπάρχει καλύτερη ονομασία μπύρας από μία δροσερή… έρημο. Κι οι μεγάλοι δρόμοι εδώ, αυτοί που διασχίζουν τη Σαακχάρα, οι εθνικοί αυτοκινητόδρομοι, λέγονται… ερημικοί. Αν πεις “ερημική ακροποταμιά του Νείλου”, εννοείς ασφαλώς από τη δυτική μεριά του ποταμού κι ας έχει χιλιάδες κόσμο. Εχει και την πλάκα της η γλώσσα!

»Στάση, στη μέση της απόστασης, στο μόνο καφενείο (μια στεγασμένη αυλή), με κιλίμια πάνω σε πεζούλες, τραπέζια εμπορίου, τσάι, καφές, αναψυκτικά και τουαλέτες. Στο τελευταίο, προτίμησα το… ανδρικό στο ύπαιθρο με θέα την απεραντοσύνη της Σαχάρας. Πότε θα ξαναείχα την ευκαιρία!». Πίνοντας την πρώτη γουλιά του καφέ, εξαιρετικός, αραβικός, με κάρδαμο, ήρθε στο νου μου το «Τσάι στη Σαχάρα» του Μπερτολούτσι (από ομότιτλο μυθιστόρημα του Μπόουλς). Απλώς, άλλαξα τίτλο…