Λιγοστές οι καταγγελίες για βία ή παρενόχληση στην εργασία

Ατομο σε θέση εξουσίας και διευθυντικού ρόλου είναι ο καταγγελλόμενος στις 6 από τις 10 περιπτώσεις καταγγελιών παρενόχλησης και άσκησης βίας. Αυτό προκύπτει από τη δεύτερη ετήσια έκθεση με τον απολογισμό λειτουργίας του αυτοτελούς τμήματος της Επιθεώρησης Εργασίας που έχει επιφορτιστεί να διαχειρίζεται τις σχετικές καταγγελίες.

Και, φυσικά, το στοιχείο δεν ξαφνιάζει: στις 91 από τις 150 καταγγελίες ο καταγγελλόμενος ήταν ο εργοδότης ή ο νόμιμος εκπρόσωπος της επιχείρησης, ενώ στις υπόλοιπες 60 η βία ασκήθηκε από άλλον εργαζόμενο (προϊστάμενο, υπεύθυνο βάρδιας) ή μέλος Δ.Σ.

Το θετικό στοιχείο της έκθεσης αφορά στο ότι περισσότεροι εργαζόμενοι απευθύνονται στις Επιθεωρήσεις για καταγγελίες που αφορούν (σε ποσοστό 91%) περιστατικά βίας, λεκτικής, σωματικής και ηθικής, ψυχολογικής παρενόχλησης, καθώς και περιστατικά σεξουαλικής παρενόχλησης (9%).

Από την 1/1/22 έως και την 31 Δεκεμβρίου, 159 άτομα προσέφυγαν σε 50 υπηρεσίες Επιθεώρησης (από τις 91 συνολικά) με καταγγελίες για εργατικές διαφορές με αιχμή τη βία και την παρενόχληση στην εργασία. Οπως ήταν αναμενόμενο, οι 98 ήταν γυναίκες και 61 άνδρες, ενώ, όσον αφορά το βασικό περιεχόμενο, οι 137 αφορούσαν περιστατικά βίας (λεκτικής, σωματικής, ηθικής, ψυχολογικής και οι 14 περιστατικά σεξουαλικής παρενόχλησης).

Ωστόσο, το ελλιπές, παράδοξο αλλά και εξηγήσιμο στοιχείο της έκθεσης είναι ότι οι μόλις 150 καταγγελίες που φτάνουν στην Επιθεώρηση, σε ένα σύνολο άνω των 850.000-1.000.000 ενεργών επιχειρήσεων, παραπέμπουν σε μία άλλη χώρα και όχι στην Ελλάδα. Κι αυτή η ελάχιστη αναλογία καταγγελιών – επιχειρήσεων, σε μία εποχή όπου το MeToo κάνει θραύση, τα καθημερινά περιστατικά βίας μονοπωλούν την επικαιρότητα και ο φόβος της απόλυσης λειτουργεί αποτρεπτικά για τη διεκδίκηση αμοιβής στην υπερωρία, αποδεικνύει τόσο τον περιοριστικό και υποβαθμισμένο ρόλο της Επιθεώρησης όσο και το σκότος που συνεχίζει να επικρατεί στις εργασιακές σχέσεις στη χώρα μας.

Αλλωστε, πώς θα προκύψει η πραγματική εικόνα, όταν οι έλεγχοι που διεξάγονται παραμένουν οι ελάχιστοι δυνατοί; Aκόμη και με τη χθεσινή υπουργική Απόφαση Χατζηδάκη, κάθε άλλο παρά προβλέπεται αύξησή τους. Είναι χαρακτηριστικό ότι Υ.Α. που δημοσιεύτηκε χθες προβλέπει για το 2023 την πραγματοποίηση 66.000 ελέγχων, όταν στο 11μηνο του ’22 οι έλεγχοι ήταν περίπου 60.000.

Πώς αντιμετώπισαν οι αρμόδιες υπηρεσίες της Επιθεώρησης τις 150 καταγγελίες;

● Σε ποσοστό 34% (51 καταγγελίες) επιλύθηκαν εξωδικαστικά. Η έκθεση περιλαμβάνει μια γενική αναφορά για τον ιδιαίτερο ζήλο των Επιθεωρητών για την επίλυση κατά το εξωδικαστικό στάδιο, αλλά ενδιαφέρον θα είχε αν γνωρίζαμε και το αντικείμενο του συμβιβασμού. Xρηματικό αντίτιμο; Γενναία αποζημίωση με εικονική απόλυση ή τι άλλο; Πάντως, σε μία από τις περιπτώσεις που είχε δει και το φως της δημοσιότητας και αφορούσε κορυφαίο τραπεζικό στέλεχος συστημικής τράπεζας, η καταγγέλλουσα φέρεται να αποζημιώθηκε αδρά, ο καταγγέλλων επαναπροσελήφθη από άλλη μεγάλη τράπεζα, μέσω συστημικής διαμεσολάβησης, και το θέμα έληξε εκεί.

● Για 24 καταγγελίες (16%) υπήρξε ματαίωση.

● Για 65 (43%) καταγράφηκε από τον επιθεωρητή εργασιακών σχέσεων αιτιολογημένη σύσταση προσφυγής στα αρμόδια δικαστήρια, εξαιτίας αντικρουόμενων ισχυρισμών επί αμφισβητούμενων πραγματικών και νομικών ζητημάτων.

● Μόνο σε 11 περιπτώσεις (7%) επιβλήθηκαν διοικητικές κυρώσεις, με το συνολικό ποσό των προστίμων να ανέρχεται περίπου σε 30.000 ευρώ.

Bία είναι και η επισφάλεια

«Γίνονται θετικά βήματα, αλλά θα πρέπει να είναι ουσιαστική η παρέμβαση στα φαινόμενα βίας και παρενόχλησης της εργασίας. Σήμερα υπάρχουν δύο ξεχωριστές διαδικασίες, δηλαδή μία χρονική διάσπαση της εξέτασης των θεμάτων και καταγγελιών που αφορούν την παρενόχληση και τα εργασιακά ζητήματα. Ωστόσο, αυτά συνδέονται. Κι ίσως πρέπει να εξετάσουμε μια ενιαία διαδικασία. Αλλωστε, πώς μπορείς να διαχωρίσεις τη βία από τον εξαναγκασμό σε υπερωρίες ή σε απλήρωτη εργασία; Oσο πιο επισφαλής είναι η εργασία τόσο πιο ευάλωτη είναι στη βία και στην παρενόχληση».

Σταυρούλα Παπαδημητρίου, επιθεωρήτρια εργασίας και πρόεδρος του Συλλόγου υπαλλήλων του υπ. Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων