Τραγωδία χωρίς τέλος

Σκληρή μάχη με τον χρόνο, το ψύχος και τους μετασεισμούς έδιναν χθες εκατοντάδες σωστικά συνεργεία όχι μόνο από την Τουρκία αλλά και από χώρες του εξωτερικού, αναζητώντας αγωνιωδώς επιζώντες στα ερείπια χιλιάδων κτιρίων που κατέρρευσαν σε πολλές τουρκικές πόλεις στον νότο της χώρας πέριξ του Γκαζιαντέπ, όπου χτύπησε διπλά και με τρομακτική ένταση ο Εγκέλαδος τη Δευτέρα, σκοτώνοντας χιλιάδες ανθρώπους και αφήνοντας άστεγους εκατοντάδες χιλιάδες άλλους.

Τραγικά παρόμοια και συνάμα διαφορετική είναι όμως η εικόνα στη γειτονική βορειοδυτική Συρία, ρημαγμένη από σχεδόν 12 χρόνια εμφύλιου σπαραγμού. Μέσα σε αντίστοιχες συνθήκες σφοδρής βαρυχειμωνιάς, λιγοστά τοπικά σωστικά συνεργεία στις περιοχές που ελέγχουν αντικαθεστωτικοί αντάρτες προσπαθούσαν απεγνωσμένα, με πενιχρά μέσα και χωρίς έξωθεν συνδρομή, να εντοπίσουν και βγάλουν ζωντανούς αναρίθμητους παγιδευμένους σε χαλάσματα ισοπεδωμένων κτιρίων, ευάλωτων και πριν από τους δύο φονικούς σεισμούς λόγω βομβαρδισμών από δυνάμεις του καθεστώτος Ασαντ και της συμμάχου του Ρωσίας.

Εκατοντάδες οικογένειες παραμένουν εγκλωβισμένες στα συντρίμμια κι ο χρόνος μετράει αντίστροφα για τη διάσωσή τους, διαμήνυσε μέσω του Reuters ο επικεφαλής της οργάνωσης «Λευκά Κράνη» (χρηματοδοτούμενης βασικά από την κυβέρνηση της Βρετανίας), που λειτουργεί εν είδει πολιτικής προστασίας στις ανταρτοκρατούμενες περιοχές της Συρίας και δη στην επαρχία Ιντλιμπ. Ο Ράεντ αλ-Σάλεχ έκανε έκκληση σε ανθρωπιστικές οργανώσεις του εξωτερικού να στείλουν επειγόντως βοήθεια, με τον ΟΗΕ να ανακοινώνει ωστόσο πως έχει διακοπεί προσωρινά η αποστολή ζωτικών ειδών πρώτης ανάγκης στη βορειοδυτική Συρία μέσω Τουρκίας εξαιτίας του ολέθριου αντίκτυπου των σεισμών και συγκεκριμένα λόγω καταστροφών στο οδικό δίκτυο και υλικοτεχνικών προβλημάτων. Σύμφωνα δε με άλλη οργάνωση που δραστηριοποιείται στην ίδια περιοχή, η ανθρωπιστική τραγωδία επιτείνεται και από χιονοθύελλες που έχουν κόψει την πρόσβαση σε αυτοσχέδιους καταυλισμούς, όπου ζουν δεκάδες χιλιάδες εκτοπισμένοι Σύροι.

Γύρω στα τέσσερα εκατομμύρια πρόσφυγες εκτιμάται ότι έχουν βρει καταφύγιο στον ανταρτοκρατούμενο θύλακα της Ιντλιμπ. «Τα περισσότερα νοσοκομεία είναι γεμάτα και η κατάσταση είναι καταστροφική. Χρειαζόμαστε επειγόντως φάρμακα για να καλύψουμε τις ανάγκες», τόνισε ο επικεφαλής των υπηρεσιών υγείας στην ομώνυμη πόλη. Μεγάλες ζημιές καταγράφονται και στο μαρτυρικό Χαλέπι που ελέγχεται από το καθεστώς Ασαντ, το οποίο και δημοσιοποιεί διαφορετικό απολογισμό θυμάτων από τους αντάρτες.

Σύμφωνα με το κρατικό ειδησεογραφικό πρακτορείο SANA, τουλάχιστον 812 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί και σχεδόν 1.500 έχουν τραυματιστεί στις επαρχίες Χαλεπιού, Λατάκιας, Χάμα, Ταρτούς και Ιντλιμπ, ενώ με βάση τα «Λευκά Κράνη», τουλάχιστον 1.020 είναι οι νεκροί στη βορειοδυτική Συρία, 2.400 οι τραυματίες κι ο αριθμός των θυμάτων αναμένεται να «αυξηθεί δραματικά».

Μέχρι χθες είχαν αναφερθεί αθροιστικά πάνω από 7.200 θάνατοι και στις δύο χώρες: τουλάχιστον 5.434 στην Τουρκία και 1.823 στη Συρία, με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας να προειδοποιεί ότι ο τελικός τους αριθμός θα είναι πολλαπλάσιος και θα ξεπερνά πιθανώς τους 20.000. Συνολικά οι πληγέντες από τους ισχυρότατους σεισμούς των 7,8 και 7,5 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ ανέρχονται σε 23 εκατομμύρια, εκτιμά ο ΠΟΥ, ανάμεσά τους 1,4 εκατομμύριο παιδιά. Για 13 εκατομμύρια πληγέντες μόνο στην Τουρκία έκανε λόγο ο Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος, πέρα από επταήμερο εθνικό πένθος, κήρυξε χθες ζώνη καταστροφής τις δέκα επαρχίες που χτυπήθηκαν από τον Εγκέλαδο, επιβάλλοντας κατάσταση έκτακτης ανάγκης στην περιοχή για τρεις μήνες, λίγο-πολύ δηλαδή μέχρι τις κρίσιμες εκλογές της 14ης Μαΐου.

Η κίνηση αυτή «θα επιτρέψει στον [Τούρκο] πρόεδρο και το υπουργικό συμβούλιο να παρακάμπτουν το Κοινοβούλιο κατά τη θέσπιση νέων νόμων και να περιορίζουν ή να αναστέλλουν δικαιώματα και ελευθερίες», σχολίαζε το Reuters. Καθώς συνεχίζεται η έμπρακτη διεθνής αλληλεγγύη και η ροή βοήθειας στη γείτονα από το εξωτερικό, ο Ερντογάν μίλησε για 70 χώρες που έχουν ήδη προσφέρει συνδρομή στις επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης. Η κυβέρνηση σχεδιάζει, όπως είπε, να ανοίξει και ξενοδοχεία στην Αττάλεια, τουριστικό θέρετρο στη δυτική Τουρκία, για να στεγαστούν σεισμοπαθείς. Σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο της τουρκικής κυβέρνησης Φουάτ Οκτάι, πάνω από 8.000 άνθρωποι είχαν απεγκλωβιστεί από ερείπια κτιρίων και γύρω στους 380.000 φιλοξενούνται προσωρινά σε στάδια, τζαμιά, εμπορικά κέντρα και άλλες υποδομές.

Το μέγεθος της καταστροφής στην Τουρκία είναι ανυπολόγιστο και αποκαλύπτεται μέρα με τη μέρα, σε μια τεράστια σεισμόπληκτη περιοχή που εκτείνεται, με βάση τις τουρκικές αρχές, σχεδόν 450 χιλιόμετρα από τα Αδανα στα δυτικά μέχρι το Ντιγιάρμπακιρ στα ανατολικά και 300 χιλιόμετρα από τη Μαλάτια στα βόρεια μέχρι την επαρχία Χατάι στον νότο. Ολόκληρες γειτονιές σε τουρκικές πόλεις έχουν ισοπεδωθεί, αρκετές περιοχές δεν έχουν ηλεκτρισμό και νερό, νοσοκομεία, σχολεία, δρόμοι και άλλες βασικές υποδομές έχουν υποστεί σοβαρότατες ζημιές, δυσκολεύοντας την πρόσβαση σε απόμερες τοποθεσίες.

Παρά την αποστολή πάνω από 12.000 μελών σωστικών συνεργείων και 9.000 στρατιωτών από τις τουρκικές αρχές, στην Αντάκια, για παράδειγμα, κάτοικοι έψαχναν μόνοι τους στα χαλάσματα για να βρουν επιζώντες, με την έλλειψη βοήθειας να προκαλεί οργή, ακόμα και συμπλοκές με ομάδες διασωστών που έφτασαν μεν στην πόλη, δεν επαρκούσαν όμως για να ξεκινήσουν άμεσα έρευνες σε όλα τα κτίρια που έχουν καταρρεύσει, την ώρα που ντόπιοι τους εκλιπαρούσαν να τους βοηθήσουν να ανασύρουν συγγενείς και οικείους προτού να είναι αργά.

Οσο περνούν οι ώρες και οι μέρες τόσο λιγοστεύουν οι πιθανότητες να σωθούν εγκλωβισμένοι, που κινδυνεύουν εκτός των άλλων από υποθερμία. Ιστορίες χαράς και οδύνης από ανασύρσεις επιζώντων και νεκρών διαδέχονταν η μία την άλλη, την ώρα που σπαραξικάρδιες φωνές ακούγονταν μέσα από τα συντρίμμια, ζητώντας βοήθεια. Οπως δήλωσε Τούρκος δημοσιογράφος στο BBC, παγιδευμένοι κάτω από ερείπια του έστελναν ακόμα και βίντεο, ηχητικά μηνύματα και το ακριβές γεωγραφικό τους στίγμα από κινητά τηλέφωνα, στη συγκλονιστική τους προσπάθεια να εντοπιστούν και να διασωθούν.

Οι τουρκικές αρχές πάντως έδειξαν και το αυταρχικό τους πρόσωπο, με την αστυνομία να συλλαμβάνει χθες τουλάχιστον τέσσερα άτομα για «προκλητικές αναρτήσεις με στόχο τη δημιουργία φόβου και πανικού» σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα οποία έχουν πλημμυρίσει από μηνύματα διαμαρτυρίας πολιτών για απουσία επιχειρήσεων έρευνας και διάσωσης στην περιοχή τους και ιδιαίτερα στην επαρχία Χατάι. Δεν λείπουν άλλωστε και οι αποδοκιμασίες για τα χιλιάδες κτίρια που κατέρρευσαν, καθώς η σεισμογενής Τουρκία δεν φημίζεται δυστυχώς για την αντισεισμική της προστασία και τα κατασκευαστικά της πρότυπα.