Το Περού βυθίζεται και πάλι στο χάος

Το Περού ζει ξανά ημέρες χάους. Oκτώ νεκροί, εκατοντάδες τραυματίες, αποκλεισμένος ο Νότος της χώρας που έχει κηρυχθεί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, γενική απεργία διαρκείας που κάλεσαν από χτες οι αγροτικές και ιθαγενικές οργανώσεις, μια κυβέρνηση τεχνοκρατών υπό τη νέα πρόεδρο Ντίνα Μπολουάρτε, η οποία προωθεί ήδη συνταγματικές μεταρρυθμίσεις που απεργαζόταν η ακροδεξιά αντιπολίτευση, και καταγγελίες του φυλακισμένου πλέον προέδρου Πέδρο Καστίγιο πως του χορήγησαν κάποια ουσία για να διαβάσει ένα διάγγελμα για διάλυση της Βουλής που ούτε καν θυμάται.

Οι οπαδοί του δεν έχουν πάψει να βγαίνουν στους δρόμους, ιδίως στις νότιες επαρχίες Απουρίμακ και Αρεκίπα, όπου έχει σημειωθεί και η μεγαλύτερη καταστολή, καθώς σε αυτές τις περιοχές των Ανδεων εντοπίζεται και η μεγαλύτερη δύναμη του Πέδρο Καστίγιο: στις εκλογές του 2021 πήρε 65% στην Αρεκίπα και 80,5% στην Απουρίμακ. Οι διαδηλωτές έχουν προχωρήσει σε μπλόκα αυτοκινητόδρομων, καταλήψεις πανεπιστημίων και αεροδρομίων, αλλά και επιθέσεις κατά αστυνομικών τμημάτων και συστημικών μίντια τα οποία κατηγορούν πως υποδαυλίζουν την κρίση με τα ψέματα και τη μεροληπτική τους στάση.

Μόνο τη Δευτέρα έχασαν τη ζωή τους 5 άτομα, όλα από πυρά, ενώ δύο ανήλικοι 18 και 15 ετών είχαν σκοτωθεί τις προηγούμενες ημέρες στην Απουρίμακ, όπως κατέγραψε η Συνήγορος του Λαού. Αργά χτες το βράδυ ο κυβερνήτης της επαρχίας ανακοίνωσε τον θάνατο και όγδοου πολίτη κάνοντας έκκληση στο υπουργείο Εσωτερικών να σταματήσει η αστυνομία να χρησιμοποιεί πραγματικά πυρά.

Τα βασικά συνθήματα των διαδηλωτών είναι «Νέες εκλογές», «Κλείστε το Κογκρέσο της διαφθοράς και των πραξικοπημάτων», «Ντίνα, προδότρα, παραιτήσου», ενώ συχνά-πυκνά ακούγεται και το «Να φύγουν όλοι». Πολλοί ζητούν μια Συντακτική Συνέλευση για να αλλάξει το Σύνταγμα που κληροδότησε στη χώρα ο δικτάτορας Αλμπέρτο Φουχιμόρι, κάτι που δεν έχει επιτρέψει η δεξιά πλειοψηφία του Κογκρέσου. Ενώ αγρότες και ιθαγενείς που κήρυξαν από χτες γενική απεργία απαιτούν την άμεση απελευθέρωση του Πέδρο Καστίγιο.

Επίκληση στην τρομοκρατία

Η κυβέρνηση της Ντίνα Μπολουάρτε (πρώην αντιπροέδρου του Καστίγιο) απάντησε κηρύσσοντας κατάσταση έκτακτης ανάγκης για 60 ημέρες σε επτά επαρχίες της Απουρίμακ, αναστέλλοντας βασικά συνταγματικά δικαιώματα. Ο δε πρωθυπουργός που διόρισε, Πέδρο Ανγκούλο (προεδρικός υποψήφιος με το δεξιό κόμμα οπαδών του πρώην προέδρου Πέδρο Πάμλο Κουτσίνσκι), μιλώντας στη Βουλή για τις ταραχές που έχουν ξεσπάσει κατηγόρησε τους διαδηλωτές ως «πραξικοπηματίες» υπό τις επευφημίες της αντιδραστικής πλειοψηφίας του σώματος που απαιτεί «σκληρή πυγμή» και να βγει ο στρατός στους δρόμους. Εφτασαν μάλιστα να κατηγορήσουν ως «υπονομευτές που επιδιώκουν το χάος» και ως τρομοκράτες τους αριστερούς βουλευτές που μιλούσαν για «ασύμμετρη και υπερβολική βία».

Η επίκληση της τρομοκρατίας ήταν πάντα μια βολική καραμέλα στο Περού εναντίον όποιου διαμαρτύρεται και δεν είναι σύμπτωση που ο επικεφαλής της Αντιτρομοκρατικής Διεύθυνσης (DIRCOTE) της αστυνομίας, μιλώντας για τα βίαια επεισόδια στην Ανταουάιλας, βεβαίωνε πως το MOVADEF (το οποίο θεωρείται η πολιτική πτέρυγα του διαλυμένου στην ουσία αντάρτικου «Φωτεινό Μονοπάτι») μετέχει σε αυτές τις πορείες και ότι η αστυνομία έχει εντοπίσει πως πρώην κατάδικοι για τρομοκρατία και μέλη του MOVADEF έχουν διεισδύσει σε αυτές τις κινητοποιήσεις, λες και απαγορεύεται ή κάνουν κάτι παράνομο…

Επειτα από επίσκεψή του στις φυλακές όπου κρατείται ο Καστίγιο, ο δικηγόρος του, Γκιγέρμο Ολιβέρα Ντίας, δήλωσε πως κάποιοι τον «ντόπαραν» και τον ανάγκασαν να διαβάσει αυτό το κείμενο. «Αυτό που ξέρω είναι πως λίγα λεπτά πριν διαβάσει αυτό το κείμενο που έγραψαν άλλοι, του έδωσαν κάτι να πιει, υποτίθεται νερό, και μετά ένιωσε ζαλισμένος και ταραγμένος, γι’ αυτό το διάβασε… τρέμοντας, σαν να ήταν χαμένος…». Για δηλητηρίαση με κάποια ουσία έκανε λόγο και ο Γκίντο Μπεγίδο, ο πρώτος πρωθυπουργός του Καστίγιο, έπειτα από επίσκεψή του στη φυλακή, τονίζοντας πως ο ίδιος ο Καστίγιο τού είπε: «Δεν θυμάμαι να το έχω διαβάσει [το μήνυμα για διάλυση της Βουλής]…».

Τη Δευτέρα, στις πρώτες δημόσιες δηλώσεις μετά τη φυλάκισή του, ο ιθαγενής πρόεδρος κατήγγειλε την Εισαγγελία, το Κογκρέσο και την Μπολουάρτε ότι κινούν τα νήματα ενός «μακιαβελικού σχεδίου» εναντίον του. Σε χειρόγραφο κείμενό του, κατήγγειλε πως τον έχουν απαγάγει, χαρακτήρισε την Μπολουάρτε «σφετερίστρια» και δήλωσε πως παραμένει στο αξίωμά του: «Παραμένω άνευ όρων πιστός στη λαϊκή και συνταγματική εντολή που έχω ως πρόεδρος και δεν θα παραιτηθώ, ούτε θα εγκαταλείψω».

Η εισαγγελέας Πατρίσια Μπενεβίδες, που έχει παίξει κεντρικό ρόλο σε όλες τις απόπειρες καθαίρεσης του Καστίγιο, τη Δευτέρα παρουσίασε ενώπιον της Βουλής ένα αίτημα συνταγματικής καταγγελίας για συνωμοσία και στάση κατά του Καστίγιο, ενώ για συνωμοσία και στάση ως συνενόχων του «αυτοπραξικοπήματος» κατά της πρώην πρωθυπουργού Μπέτσι Τσάβες και των υπουργών Εσωτερικών Γουίλι Ουέρτα και Εξωτερικού Εμπορίου Ρομπέρτο Σάντσες. Ενώ, όπως τουίταρε ο επίσης πρώην πρωθυπουργός και στενός συνεργάτης του εκπεσόντος προέδρου, Ανίμπαλ Τόρες, αφού απαγγέλθηκαν ανάλογες κατηγορίες και για εκείνον, «περνώ στην παρανομία».

Πρόωρες εκλογές ή μείωση θητείας;

Η Μπολουάρτε σε μια προσπάθεια κατευνασμού των διαδηλωτών ανακοίνωσε πως αποφάσισε να γίνουν νωρίτερα οι εκλογές, «εκφράζοντας το συμφέρον της πλειοψηφίας και τη βούληση των πολιτών» και με σχέδιο νόμου που κατέθεσε στη Βουλή προβλέπεται αυτές να γίνουν τον Απρίλιο του 2024. Προπέτασμα καπνού. Αυτό το σχέδιο νόμου υπήρχε ήδη από τις αρχές του μήνα.

Οταν υπό τον φόβο ότι και η τρίτη απόπειρα καθαίρεσης του Καστίγιο την περασμένη Τετάρτη θα μπορούσε να αποτύχει, η Επιτροπή Συντάγματος της Βουλής, της οποίας ηγείται ο επιχειρηματίας Ερνάντο Γκέρα Γαρσία, του ακροδεξιού κόμματος της κόρης του πρώην δικτάτορα, της Κέικο Φουχιμόρι, είχε εγκρίνει πρωτοβουλία για να μειωθεί η θητεία του προέδρου και του Κογκρέσου. Η μόνη διαφορά είναι ότι τότε «η πολύχρονη διαδικασία συνταγματικής μεταρρύθμισης που απαιτείται», την οποία τώρα επικαλείται η Μπολουάρτε για να δικαιολογήσει γιατί χρειάζεται ενάμισης χρόνος για να γίνουν εκλογές, θα είχε ολοκληρωθεί ώς τον Ιούλιο του 2023: όταν ο Καστίγιο θα είχε συμπληρώσει μόλις δύο από τα πέντε χρόνια της προεδρικής του θητείας.

Ισως μαζί με τους νέους της συμμάχους (που ορίζουν την ατζέντα της αφού δεν έχει κόμμα, κοινοβουλευτική ομάδα ή λαϊκά ερείσματα) ελπίζουν πως σε αυτόν τον ενάμιση χρόνο θα έχει προχωρήσει η ποινική δίωξη του Καστίγιο έτσι που να αποκλειστεί από οποιαδήποτε υποψηφιότητα έως ότου τελεσιδικήσει η όποια καταδίκη του και θα έχει διαμορφωθεί το κατάλληλο κλίμα δαιμονοποίησής του όπως και των λαϊκών κινημάτων.

Την ίδια ώρα, σε αντίθεση με την Ουάσινγκτον που χαιρέτισε τις εξελίξεις ως νίκη της δημοκρατίας στο Περού, οι πρόεδροι Αργεντινής, Βολιβίας, Κολομβίας και Μεξικού με κοινή τους ανακοίνωση τη Δευτέρα εξέφρασαν τη στήριξή τους στον Πέδρο Καστίγιο, επισημαίνοντας αυτό που επιχειρείται να αποσιωπηθεί. «Ο πρόεδρος Πέδρο Καστίγιο Τερόνες από την ημέρα της εκλογής του υπήρξε θύμα μιας αντιδημοκρατικής παρενόχλησης που παραβιάζει την Αμερικανική Σύμβαση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων», λέει το κοινό κείμενο με το οποίο οι ηγέτες αυτών των χωρών «προτρέπουμε όσους απαρτίζουν τους θεσμούς να απέχουν από το να αντιστρέψουν τη λαϊκή βούληση που εκφράστηκε με τις ελεύθερες εκλογές».