«Tο 2022 δεν ήταν μια καλή χρονιά για την κοινωνική προστασία των παιδιών. Τουλάχιστον δεν ήταν αυτή που επιδιώκουμε τόσα χρόνια όλοι εμείς που πιστέψαμε στην αποϊδρυματοποίηση και εξωιδρυματική φροντίδα». Με αυτή τη φράση ανοίγουν την επιστολή που έστειλαν προς το υφυπουργείο Κοινωνικών Υποθέσεων και το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικής Αλληλεγγύης οι ανάδοχοι γονείς και οι εθελοντές για την Eξωιδρυματική Κοινωνική Φροντίδα των Ανηλίκων που συγκροτούν το Δίκτυο «Δικαίωμα στην Οικογένεια».
Από τη δημοσιοποίηση της υπόθεσης των πολλαπλών βιασμών του 12χρονου κοριτσιού στον Κολωνό μέχρι τις συνταρακτικές αποκαλύψεις για την «Κιβωτό του Κόσμου» η κυβέρνηση απαντά επικοινωνιακά στα ζέοντα κοινωνικά προβλήματα, φιλοτεχνώντας μια μαγική εικόνα για την παιδική προστασία στη χώρα μας. Ωστόσο, και παρά το επικοινωνιακό μπαράζ, η κυβέρνηση συντρίβεται κάθε φορά στην έρημο του πραγματικού, εκεί όπου χιλιάδες ευάλωτα παιδιά και ευπαθείς οικογένειες υποφέρουν αβοήθητες.
Οπως τονίζει το Δίκτυο στο εισαγωγικό σημείωμα που συνοδεύει την επιστολή του, «από κανένα δείγμα δεν προκύπτει ούτε αύξηση εργαζομένων στις κοινωνικές υπηρεσίες, ούτε ποιοτική αναβάθμιση των υπηρεσιών μέσω επιμορφώσεων και ειδικής υποστηρικτικής εποπτείας. Μόνοι και λίγοι -σε αριθμό- ήταν και μόνοι και ελάχιστοι παραμένουν. Δεν έχουμε επίσης καμιά εικόνα -εκτός αυτών των γενικόλογων και αμφιλεγόμενων στατιστικών που ανακοινώνονται στο site: paidi.gov.gr- για την πραγματική εικόνα, ποσοτική και ποιοτική, του προγράμματος αναδοχής και υιοθεσίας ως κοινωνικών μέτρων, στη χώρα. Δεν έχουμε κυρίως, στοιχεία που να αφορούν στην καλή και επαρκή εποπτεία των αναδοχών».
Αναφερόμενο στα αριθμητικά στοιχεία, που το υφυπουργείο παρουσιάζει, το Δίκτυο υπογραμμίζει πως «αντιμετωπίζονται με επιφύλαξη και καχυποψία διότι αντίκεινται στην κοινή λογική των αναγκών της κοινωνικής προστασίας των ανηλίκων, ιδίως μετά την πανδημία και τα αυξανόμενα φαινόμενα έκρηξης της βίας μεταξύ των ανηλίκων. Χωρίς στατιστικά στοιχεία όμως, που δεν νοείται να παίζουν τον ρόλο της στήριξης του πολιτικού προφίλ κανενός υπουργού, δεν είμαστε σε θέση να υποστηρίξουμε, να διορθώσουμε και να βελτιώσουμε τον θεσμό της αναδοχής που φαίνεται ότι αντιμετωπίζει σοβαρά ζητήματα σε συνδυασμό με τα προβλήματα που αναδείχθηκαν στη διαχείριση των φορέων παιδικής προστασίας».
Ερωτήματα
Η παιδική προστασία είναι μια τεράστια τέρα ινκόγκνιτα για τους πολίτες, αφού τα επίσημα στοιχεία που μπορεί κανείς να αντλήσει περιορίζονται στα παιδιά προς υιοθεσία και αναδοχή. Από εκεί και πέρα προκύπτουν όμως μια σειρά από ερωτήματα. Η τελευταία χαρτογράφηση του χώρου της παιδικής προστασίας έγινε το 2014 από τη ΜΚΟ Ρίζες.
Σε δύο έρευνες που έκανε η εφημερίδα μας πρόσφατα κι εμείς εντοπίσαμε το τεράστιο έλλειμμα στην καταγραφή δεδομένων – αυτό επισημαίνει και το Δίκτυο: «Οπως όλοι έχουμε διαπιστώσει, όσο και να αναζητούμε στοιχεία σχετικά με τον ακριβή αριθμό των ιδρυμάτων στη χώρα μας, τη νομική μορφή τους, τον φορέα εποπτείας τους, τη συνέπειά τους για την τήρηση των προβλεπόμενων για το Μητρώο Ανηλίκων, τον αριθμό των αναδοχών ανά δομή, τον αριθμό των Ατομικών Σχεδίων Οικογενειακής Αποκατάστασης αναδοχών (σ.σ. πρόκειται για το σχέδιο το οποίο συντάσσεται για κάθε ανήλικο εγγεγραμμένο στο Εθνικό Μητρώο Ανηλίκων και καταχωρείται στο Ειδικό Μητρώο Ανηλίκων από τη Μονάδα Παιδικής Προστασίας που είναι αρμόδια για την εγγραφή του) σε σχέση με την ηλικία και τον χρόνο παραμονής των παιδιών, τις αποτυχημένες συνδέσεις παιδιών και υποψηφίων αναδόχων, τις αποτυχημένες αναδοχές και τις αιτίες τους και μια σειρά άλλων σημαντικών δεδομένων, δεν υπάρχει κανένα απολύτως στοιχείο».
Καταιγισμός παιδοκτονιών και κακοποιήσεων
Από τις πρώτες ειδήσεις της νέας χρονιάς ήταν «μάνα έριξε το βρέφος της στον Αλιάκμονα». Θυμήθηκα την εποχή που πήγαινα στο σχολείο. Η δασκάλα είχε κρεμάσει ένα απόφθεγμα πάνω από τον πίνακα: «Τι θα ’τανε ο κόσμος αν δεν είχαμε παιδιά. Από πίσω ερημιά κι από μπρος μας σκοτεινιά». Η γέννηση ενός παιδιού είναι ευλογία, ελπίδα, μετριάζει τη θύμηση του θανάτου.
Στη χρονιά που πέρασε, υπήρξε καταιγισμός παιδοκτονιών. Ακόμα και ο βιασμός ή η κακοποίηση είναι ένα είδος θανάτου. Σκότωσε το παιδί της με κεταμίνη. Βίαζε το παιδί του από επτά χρόνων. Εριξε το παιδί της στον κάδο απορριμμάτων. Προωθούσε το παιδί της στην πορνεία. Εστειλε το παιδί της στην επαιτεία. Το κακοποιούσε με τιμωρίες. Το τελευταίο επιχείρημα είναι ότι, όταν κάνεις απάτες και μπαίνεις στη φυλακή, θυμάσαι ότι γέννησες κι ένα παιδί. Το χρησιμοποιείς εκβιάζοντας για να σ’ αφήσουν ελεύθερη. Και πού ήταν η μητρική αγάπη όταν κολυμπούσες στη διαφθορά;
Μήπως θα έπρεπε το 2023 να ανακηρυχθεί έτος προστασίας των παιδιών; Τι περιμένει ο πολίτης, άλλωστε, από την κοινωνία; Να εξασφαλίσει το μέλλον της. Χωρίς παιδιά είναι ναυαγισμένη. Θυμάμαι τη φράση της Γαλάτειας Καζαντζάκη: «εικόνα σου είμαι κοινωνία και σου μοιάζω».
ΕΥΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟY
