«Πεισμωμένος λες “δεν θα σου περάσει”»

«“Είσαι τραυματίας ποδοσφαιριστής! Κάνεις θεραπεία και προπόνηση ώστε να επανέλθεις στο γήπεδο” είπα στον εαυτό μου όταν πρωτοκάθισα, Ιανουάριο του 1994, σ’ αυτό το αντιαισθητικό τροχοφόρο… Αυτοσαρκαστική διάθεση συνώνυμη γραμμής εκκίνησης για τη μάχη της προσωπικής ανασύστασης που θα ακολουθούσε…».

Δημοσιογράφος με κλίση στις πολυποίκιλες εκφάνσεις του αθλητικού ρεπορτάζ («Φίλαθλος», «Αθλητική Ηχώ», «Sportime», «Eλευθεροτυπία»), σήμερα αρθρογράφος στην «Εφημερίδα των Συντακτών» και ραδιοφωνικός παραγωγός στην ΕΡΑ-Σπορ, άνθρωπος με γνώσεις (και στα καλλιτεχνικά!), πάθος και χιούμορ, ο Σπύρος Τσάμης καταθέτει σε ένα λεπτό βιβλιαράκι το «απαιτητικό ρεπορτάζ». Ετσι χαρακτηρίζει την πορεία της ζωής του ο καλός μας συνάδελφος από τότε που βρίσκεται «Φυλακισμένος στο σώμα» (εκδ. Καμπύλη), όταν ο σοβαρός τραυματισμός του στη σπονδυλική στήλη το 1993, στην πυρκαγιά του Star Channel, τον καθήλωσε σε αμαξίδιο. Κι όμως, το αμαξίδιο που τον… ανέχεται δεν το αντικρίζει ως βοήθημα, παρά μόνο ως εμπόδιο για να περπατήσει πάλι, όπως χαρακτηριστικά δηλώνει.

Στο δεύτερο βιβλίο του, με λογοτεχνικά χαρίσματα, εκρηκτική γραφή, εξομολογητική διάθεση αλλά και δημοσιογραφική αιχμή, ο Σπύρος Τσάμης αφηγείται βιωματικά, με θάρρος και πείσμα, ενδοσκοπεί, καταθέτει από την καρδιά του περιγράφοντας τη νέα πραγματικότητα της ζωής του, με αφετηρία το σωματικό πρόβλημα που άλλαξε τους ρυθμούς του, τη σχέση του με τον εαυτό και τον κόσμο. Βάθρο του η «υπερκινητική ακινησία» και λέξη-κλειδί η «αυτοεκτίμηση».

Ενδοσκόπηση και καταγγελία σφραγίζουν τις σελίδες του, όπως σημειώνει στον επίλογο ο φίλος του, δημοσιογράφος Νάσος Αθανασίου. Αρχικά διαβάζουμε για τους σωματικούς και ψυχικούς μηχανισμούς ετοιμότητας που γεννήθηκαν λόγω του προβλήματος που βρέθηκε να αντιμετωπίζει. Για τη συμφιλίωση «έστω σταδιακή εκεχειρία» με τον εαυτό που ακολουθεί την ακινησία. «Το βουβό, ειρηνικό δάκρυ ποτέ δεν έπαψε να κυλά εντός μου για ό,τι μου συνέβη! Δεν αναιρεί τη λύπη για την τροπή της ζωής μου, μα το ίδιο ειρηνικό δάκρυ συντηρείται σαν σπονδή-ευχαριστία για τη Θεία συνδρομή στην ετοιμότητα (που συχνά εκπλήσσει κι εμένα!) να αντικρίσω, πόσο μάλλον να μάχομαι νικηφόρα απέναντί του, το κακό και να μην παύω πηγαία να πιστεύω πως θα πατήσω πάλι στη γη!», γράφει ο Σπύρος Τσάμης. Πιστεύει ότι «επειδή ουδέν κακόν αμιγές καλού, το ίδιο πολυδαίδαλο πρόβλημα στο σώμα μου ευεργέτησε την ψυχική ετοιμότητα, την καρδιά, τη συνείδηση». Εντοπίζει ακόμα και τις ευεργετικές ιδιότητες της ακινησίας: «Διαχώρισε τα ουσιώδη από τα μάταια, και οι σκέψεις, πράξεις, αποστολές αγάπης είναι πλέον ζωογόνος αυτοσκοπός. Ο εχθρικός κοινωνικός περίγυρος για συμπολίτες με κινητικό πρόβλημα στη χώρα που γεννήθηκα στέκεται απέναντι στην ίδια διάθεση, αλλά πεισμωμένος λες “δεν θα σου περάσει”».

Το νέο βιβλίο του 56χρονου δημοσιογράφου έχει στόχο την ενεργοποίηση των συνάψεων με τους συνανθρώπους, την παρότρυνση για τη σπορά αγάπης, αλληλεγγύης παντού. Ταυτόχρονα είναι απαίτηση προς τους κρατικούς φορείς, την πολιτεία να υλοποιήσουν τις υποχρεώσεις τους για τη δημιουργία ευνομούμενου, πολιτισμένου κράτους για τους συμπολίτες με αναπηρία και όχι μόνο. Πάντως όχι για «άτομα», όπως προκλητικά αποκαλούνται, «με ειδικές ανάγκες». Προτείνει όσα οφείλουν και πρέπει να αλλάξουν, να μετουσιωθούν, να μεταστοιχειωθούν για ισότιμη παρουσία στον κοινωνικό περίγυρο, χωρίς αποκλεισμούς, για κοινωνική επανένταξη, για ζωή πλήρους ενέργειας και δημιουργίας.

Από τις εμπειρίες του σε ταξίδια στο εξωτερικό για ιατρικούς ή επαγγελματικούς λόγους και από άτυπες συζητήσεις ή σχετικά ρεπορτάζ που έχει κάνει όλα αυτά τα χρόνια, ο Σπύρος Τσάμης συμπεραίνει πως ενώ σε άλλες χώρες τα προβλήματα των πολιτών με αναπηρίες μεταλλάσσονται σε μέσα ανάκαμψης-επανόδου, «στην Ελλάδα κυριαρχούν οι αρνητικοί χαρακτηρισμοί και όροι στην ιατρική διάλεκτο περί αναπηρίας. Η παγίωση του φαιδρού χαρακτηρισμού-ελληνικού κατασκευάσματος ονόματι “ειδικές ανάγκες” έχει τη βάση-αιτία της και στο αρνητικό πρόσημο της ιατρικής διαλέκτου και, μέσω αυτής, στη διαμόρφωση προκατάληψης στους συμπολίτες. Στην Ελλάδα η αναπηρία είναι πάθηση». Αντιθέτως –όπως αναφέρει– στις ΗΠΑ οι πολίτες με αναπηρία χαρακτηρίζονται επίσημα «διακρινόμενη μειονότητα» ενώ στην Αγγλία, τη Γερμανία, τη Σουηδία, την Πορτογαλία και αλλού θεωρείται εμπόδιο η αναπηρία αλλά όχι ανυπέρβλητο. «Και αυτό προωθείται, προστατεύεται από νομικό πλαίσιο που διαμορφώνει αντίστοιχη κοινωνική συνείδηση… Παρόμοιος νομικός οδοδείκτης υπάρχει και στη χώρα μας, το Σύνταγμα και επιμέρους διατάξεις επιβάλλουν την ισοτιμία αλλά καταστρατηγούνται χωρίς συνέπειες».

Αποτέλεσμα; «Η αδυναμία εντός ελληνικών συνόρων να ζήσουν ισότιμα οι πολίτες-κάτοχοι κινητικών προβλημάτων. Απουσία προστασίας ατομικών δικαιωμάτων! Οπως η πρόσβαση σε όλους τους κοινόχρηστους χώρους, η ένταξη σε θεσμικούς φορείς συμμετοχής στην παραγωγική διαδικασία, προσοχή: με τρόπους όπου αυτό χρειάζεται, προσαρμοσμένους στο σωματικό πρόβλημα, προσαρμογές ικανές να μη στερούν την παραγωγικότητα. Στη χώρα μας η σχετική δημόσια συζήτηση όχι απλά υποτιμά, αλλά αγνοεί τους συμπολίτες με τα ίδια σωματικά δεδομένα. Το ζητούμενο είναι η παροχή συνολικής διευθέτησης και όχι περιστασιακές εφαρμογές για επικοινωνιακούς ή άλλους κοντόφθαλμους λόγους», επισημαίνει ο χειμαρρώδης Σπύρος Τσάμης.

Και κλείνει το βιβλίο με τη δύναμη της ποίησης, με τους στίχους της «Επιμονής» του Κώστα Σκηνιώτη, στο οπισθόφυλλο: «Ορειβάτης/ της ζωής την κορυφή να κατακτήσω,/ κάθε νύχτα ψηλώνει,/ κάθε αυγή συνεχίζω».